ΤΟ ΜΥΑΛΟ

την αγορά ενός δεύτερου ζευγαριού ακριβών παπουτσιών ή για το ότι δεν μπορείς να θυμηθείς τον τίτλο της ταινίας που παρακολούθησες χθες να ξέρεις ότι ευθύνεται το... κεφάλι σου!

Επικλινής πυρήνας
... δαπανάς για τα παπούτσια σου όσα πληρώνεις και για το ενοίκιο
Ο επικλινής πυρήνας είναι το κέντρο ανταμοιβής του εγκεφάλου. Όταν αγοράζεις ένα καινούργιο, πανάκριβο ζευγάρι, αυτός πλημμυρίζει με τις «ορμόνες της χαράς»: την ντοπαμίνη και τη σεροτονίνη. Το αποτέλεσμα; Θέλεις περισσότερα παπούτσια.

Αμυγδαλή
... ακούς ήχους το βράδυ και τρομάζεις
Όταν το σώμα σου διαισθάνεται απειλή, οι νευρικές οδοί στέλνουν προειδοποιητικά σήματα στην αμυγδαλή, που αποτιμά τον κίνδυνο και πυροδοτεί την αντίδραση «φυγή ή μάχη». Αυτός ο βόλος μεγέθους ρώγας σταφυλιού, στη βάση του εγκεφάλου, ελέγχει τα αισθήματα πανικού.

Ραβδωτό σώμα
... κάνεις πίσω στις επενδύσεις υψηλού ρίσκου
Το ραβδωτό σώμα επιτρέπει στον εγκέφαλο να προβλέψει μια αρνητική έκβαση και να σε προειδοποιήσει ώστε να προχωρήσεις με προσοχή. Όσον αφορά τα οικονομικά ζητήματα, είναι αυτό που σε παρακινεί να προστατέψεις τα χρήματά σου και να αποφύγεις την απώλειά τους στη συμπλήρωση του ΠΡΟΠΟ ή του ΛΟΤΤΟ, ή στο χρηματιστήριο!

Οδοντωτή έλικα
... νιώθεις πως το έχεις ξαναδιαβάσει αυτό
Όταν λαμβάνει χώρα ένα συμβάν που είναι παράξενα όμοιο με μια ανάμνηση που έχει αποθηκευτεί στην οδοντωτή έλικα (ένα κέντρο μνήμης στον ιππόκαμπο), έχεις αυτό που λέμε deja vu.

Ιππόκαμπος
... ξεχνάς ξαφνικά το όνομα του συνομιλητή σου
Σε αυτόν συμβαίνουν τέσσερα στάδια επεξεργασίας: η προσοχή (η εκμάθηση πληροφοριών), η κωδικοποίηση (η αποθήκευσή τους), η εμπέδωση (η επεξεργασία τους) και η ανάκτηση (η επαναφορά τους). Εάν κάποιο από αυτά τα τέσσερα βήματα δεν ολοκληρωθεί σωστά, μπλοκάρεις.

Αύξησε τη μνήμη σου
Με κουνγκ φου ή χιπ χοπ
Σύμφωνα με μελέτη που διεξήγαγε το 2007 το Πανεπιστήμιο της Κολούμπια, η επίσκεψη στο γυμναστήριο μπορεί να σε οδηγήσει στην εκβλάστηση νέων κυττάρων στον επικλινή πυρήνα, την περιοχή του εγκεφάλου που είναι ζωτικής σημασίας για τη μνήμη. Οι ερευνητές μελέτησαν τον όγκο του αίματος στον εγκέφαλο ενηλίκων που ασκούνταν τέσσερις φορές την εβδομάδα, για τέσσερις μήνες, και διαπίστωσαν ότι η κίνηση ενεργοποιεί την παραγωγή περισσότερων νευρώνων. Το κλειδί, ωστόσο, επιμένουν, είναι ο συνδυασμός. Μη σκέφτεσαι αν πρέπει να διαλέξεις χορό ή πολεμικές τέχνες: κάν' τα και τα δύο!

Πρωινό με αβγά
Οι καλύτερες τροφές για τον εγκέφαλο είναι αυτές που χρειάζονται ψυγείο. Προτίμησε φρέσκα φρούτα και λαχανικά και άπαχη πρωτεΐνη και απόφυγε τα trans λιπαρά, που μειώνουν την ικανότητα των εγκεφαλικών κυττάρων να επικοινωνούν μεταξύ τους. Το ιδανικό πρωινό αποτελείται από αβγό, που περιέχει βιταμίνες Β οι οποίες βοηθούν τα νευρικά κύτταρα να παράγουν γλυκόζη, την κύρια πηγή ενέργειας του εγκεφάλου, αντιοξειδωτικά και λιπαρά οξέα Ω-3. Συνόδευσέ το με πράσινο τσάι, που περιέχει θεανίνη, ένα αμινοξύ που προστατεύει τα εγκεφαλικά κύτταρα από τη φθορά.

Μην κολλάς
Το κλειδί για να θυμάσαι γεγονότα που σε μπερδεύουν είναι να τους δίνεις την αμέριστη προσοχή σου όταν τα πρωτομαθαίνεις. Σε μελέτη του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας (UCLA) ζητήθηκε από τους συμμετέχοντες να απομνημονεύσουν πληροφορίες, στην αρχή με τη συνοδεία φασαρίας και μετά χωρίς αυτήν. Τα τεστ έδειξαν ότι τις απομνημόνευσαν λιγότερο όταν δεν υπήρχε θόρυβος. Όταν έχεις να κάνεις πολλά πράγματα μαζί, πιάσε μία δουλειά κάθε φορά και άλλαζέ τη κάθε μία ώρα. Εάν δεν μπορείς να την τελειώσεις σε αυτό το διάστημα, πήγαινε στην επόμενη. Έτσι, ο εγκέφαλός σου θα απασχολεί διαφορετικές περιοχές κάθε φορά, οπότε θα είσαι σε διανοητική εγρήγορση.

ΕΓΩΙΣΜΟΣ

Κάποτε, ένας μεγάλος αξιωματούχος της Κίνας ρώτησε "ταπεινά" τον δάσκαλό του της φιλοσοφίας: -Δάσκαλε, τι είναι εγωισμός; -Τι ανόητη ερώτηση, του απαντά ο δάσκαλος -Πώς τολμάς να μιλάς έτσι σε μένα; Λέει οργισμένος ο αξιωματούχος Και ο δάσκαλος με χαμόγελο: Αυτό εξοχότατε είναι εγωισμός!

Εγωισμός και υπερηφάνεια Πολλοί θεωρούν προσόν τον εγωισμό, τον μπερδεύουν με την υπερηφάνεια και την αξιοπρέπεια, που είναι διαφορετικές: ο εγωιστής προσπαθεί να προλάβει πιθανές προσβολές της αξιοπρέπειάς του , ενώ ο αξιοπρεπής και υπερήφανος άνθρωπος παίρνει μέτρα προστασίας μόνο αν πραγματικά τον προσβάλλουν. Η φιλαυτία, η έπαρση, η αλαζονεία, ο εγωκεντρισμός και ο σνομπισμός είναι συνώνυμα του εγωισμού, σε μεγαλύτερη ένταση.

Ο εγωιστής άνθρωπος, όπως αναφέρθηκε, απειλείται. Συνήθως « κατασκευάζει και ανιχνεύει» φανταστικούς κινδύνους ή προσβολές. Στην πραγματικότητα , το πληγωμένο εγώ του φοβάται τις σχέσεις , θεωρεί επικίνδυνες και τις πιο ασήμαντες συγκρούσεις, δεν ανέχεται κανενός είδους υποδείξεις, ακόμα κι αν προέρχονται από αγαπημένα πρόσωπα, που του παρέχουν ασφάλεια και αγάπη. Συνήθως δεν ακούει τα επιχειρήματα του συνομιλητή του, τα έχει απορρίψει εκ των προτέρων. Η στάση του, όταν θυμώνει, είναι ουσιαστικά περιφρονητική, δεν θέλει να κατανοήσει τους άλλους, δεν παραδέχεται ποτέ ότι έχει κάνει λάθος ακόμα κι αν το βλέπει. Οι βαθύτερες πεποιθήσεις του είναι σχετικές με το πόσο δυνατός θα αποδειχθεί, πρωταθλητής σε όλα , επειδή δεν θέλει να γίνουν αντιληπτές οι αδυναμίες του. Το αποτέλεσμα είναι η αδυναμία του να μοιραστεί και να εκφράσει άφοβα τα συναισθήματά του, Ο εγωιστής νιώθει ανασφαλής, δεν έχει καλή αυτοπεποίθηση, ακόμα κι όταν το υπερτροφικό εγώ του τον οδηγεί σε αυτοδιαφήμιση και προσεκτική παρουσίαση των δυνατών του στοιχείων. Φυσικά λειτουργεί με στερεότυπα, « τσάμπα μάγκας» , όπως είναι η έκφραση του συρμού. Αντίθετα, ο υπερήφανος και αξιοπρεπής άνθρωπος έχει πολύ καλή αυτοπεποίθηση γιατί γνωρίζει και αποδέχεται τις αδυναμίες του, κάνει καλύτερες ποιοτικά σχέσεις, δεν περιπολεί συνεχώς, αλλά ξέρει αρκετά καλά να βάζει όρια όταν οι καταστάσεις το απαιτούν.

Μία Νέα Ανθρώπινη Φυλή (1/2)

ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΣΩΜΑΤΙΚΟΥ ΒΑΡΟΥΣ

Tαυτίζεται η ψυχική μας διάθεση με την πρόσληψη σωματικού βάρους? Η απάντηση είναι βεβαίως ναι, αλλά με ποιον τρόπο συμβαίνει αυτό?

Κατ αρχήν γνωρίζουμε ότι το άγχος, η μελαγχολία επηρεάζουν αρνητικά τον μεταβολισμό μας, μέσα από μια πολύπλοκη διαδικασία.
Επιπλέον, σχεδόν όλοι οι άνθρωποι μπορούν να θυμηθούν, αν τους ζητηθεί, διότι συνήθως δεν το προσέχουν, κάποια στιγμή που ένιωθαν στενοχώρια ή άγχος, και την στιγμή εκείνη ένιωθαν ότι είχαν ανάγκη από κάποιο φαγητό ή γλυκό. Η στιγμή αυτή σε πολλούς ανθρώπους μπορεί να μην ήταν στιγμή, αλλά ένα μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ακόμα και μήνες ή έτη, που ένιωθαν κατ αυτόν τον τρόπο.

Πως επηρεάζει και τι είδους σχέση μπορεί να έχει η τροφή που τρώμε με την συναισθηματική μας διάθεση, άγχος, λύπη, χαρά?

Παρ ότι ο άνθρωπος και διάφορα ζώα έχουν μια έμφυτη προτίμηση στις γλυκές γεύσεις , η γεύση και οι άλλες σωματικές αισθήσεις δεν επαρκούν από μόνες τους ως μόνη εξήγηση της ποσότητας τροφής που καταναλώνουμε σε διάφορες περιστάσεις.
Υπάρχει η κοινή αντίληψη ότι νιώθουμε το αίσθημα του κορεσμού στην πείνα, όταν «χορτάσει» το στομάχι μας, πιο σωστά όμως θα ήταν το να πούμε, όταν ο εγκέφαλος μας «κρίνει» ότι έχουμε χορτάσει.
Πιο συγκεκριμένα, το στομάχι μεταδίδει πληροφορίες στον εγκέφαλο μέσω
α) του πνευμονογαστρικού νεύρου, σχετικές με την διάταση των στομαχικών τοιχωμάτων. Ζώα με βλάβη στο πνευμονογαστρικό νεύρο, τρώνε έως ότου παραγεμίσει το στομάχι τους
β) μέσω των σπαγχνικών νεύρων σχετικά με την περιεκτικότητα του στομάχου σε θρεπτικές ουσίες. Όταν ο εγκέφαλος κρίνει ότι τα παραπάνω είναι σε ικανοποιητικό επίπεδο, δημιουργεί αυτό το αίσθημα κορεσμού που νιώθουμε.
Είναι πολύ σημαντικό να σταθούμε σε αυτή την πρόταση, καθώς θα αναφερθούμε στο πως η συναισθηματική μας διάθεση μπορεί να «ξεγελάσει» αυτό το αίσθημα κορεσμού, να φάμε δηλαδή κάτι ενώ «πραγματικά», οργανικά δηλαδή, δεν πεινάμε.

Προχωρώντας όμως λίγο ακόμα στην οργανική εξήγηση του αισθήματος της πείνας και του κορεσμού της, βλέπουμε ότι μετά την πέψη της τροφής, το μεγαλύτερο μέρος της τροφής εισέρχεται στην κυκλοφορία του αίματος με την μορφή γλυκόζης. Η γλυκόζη είναι μία σημαντική πηγή ενέργειας για όλο τον οργανισμό και η πιο σημαντική οπωσδήποτε για τον εγκέφαλο, μια «χημική ευχαρίστηση και ανταμοιβή» του, θα μπορούσαμε να πούμε. Το σημείο αυτό πρέπει να τονιστεί διότι εξηγεί, ανεξαρτήτως του αν πεινάμε, γιατί ικανοποιεί τον εγκέφαλό μας η κατανάλωση πχ ενός γλυκού. Το συναίσθημα ευφορίας το οποίο νιώθει ο εγκέφαλος με την κατανάλωση του γλυκού, «αντισταθμίζει» , σε ένα μέτριο βαθμό όμως, το συναίσθημα λύπης η στενοχώριας που μπορεί να νιώθει το άτομο.
Παράλληλα, οι κινήσεις του στόματος κατά την μάσηση της τροφής, λειτουργούν θα μπορούσαμε να πούμε κατά κάποιο τρόπο αγχολυτικά, «εκτονώνοντας» την συναισθηματική ένταση του ατόμου. Για να γίνει κατανοητό αυτό, αρκεί να φέρουμε στο μυαλό μας την εικόνα ενός αγχώδους ανθρώπου που μασάει με ένταση μια τσίχλα. Η συναισθηματική αντίδρασή μας και η εκδήλωσή της με την μορφή κινήσεων, μας είναι γνωστή από την συνήθη έκφραση-κίνηση «χτύπα ξύλο».
Εκεί βλέπουμε ολοφάνερα, την μάθηση του εγκεφάλου μας, να αντιδρά όταν ακούσουμε κάτι δυσάρεστο και νιώσουμε ένα δυσάρεστο συναίσθημα, με την κίνηση να βρούμε να χτυπήσουμε κάπου ξύλο, «ξορκίζοντας», έστω και αν αυτό στην λογική μας δεν στέκει, το κακό αυτό μακριά από εμάς.

Μπορούμε να βρούμε πολλές ομοιότητες στο πώς λειτουργούν ως «αγχολυτικά» το κάπνισμα και το φαγητό στον καθημερινό άνθρωπο και κατ’αυτόν τον τρόπο την εξήγηση γιατί το άτομο δυσκολεύεται να τα περιορίσει. Το κάπνισμα, παρ’ότι έχει βεβαίως μεγαλύτερη πολυπλοκότητα ως εθισμός, προσφέρει καταρχήν και αυτό μία «χημική ανταμοιβή» στον εγκέφαλό μας. Πολλές φορές όμως έχουμε προσέξει καπνιστές, οι οποίοι καπνίζουν συνεχόμενα πολλά τσιγάρα, το ένα μετά το άλλο, χωρίς να «χρειάζονται» περισσότερη νικοτίνη.
Εκεί παρατηρούμε πόσο αγχολυτική νιώθουν οι καπνιστές την κινησιολογία του καπνίσματος. Συχνά μάλιστα, αν προσπαθήσουν να διακόψουν το κάπνισμα, νιώθουν μια αμηχανία και χρειάζονται κάποιο αντικείμενο για να απασχολούν τα χέρια τους, μια τσίχλα ή καραμέλα για να απασχολούν το στόμα τους.

Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι τα παραπάνω υποκατάστατα, σπάνια αρκούν από μόνα τους και πετυχαίνουν τον στόχο τους. Ο λόγος είναι ο εξής, οι άνθρωποι αυτοί ασχολούνται μόνο με το μέσον που χρησιμοποιούν για να εκφράσουν την συναισθηματική τους διάθεση (κάπνισμα, φαγητό) και όχι με την ίδια αυτή την διάθεση.

Αρκεί να φανταστούμε μία γυναίκα η οποία χωρίζει από μία μακροχρόνια σχέση και φυσικά νιώθει θλίψη. Στο συναίσθημα της θλίψης, ο εγκέφαλος μας αντιδρά με δύο τρόπους, όσον αφορά την τροφή, ή το λεγόμενο «κλείσιμο» του στομάχου ή την ανταμοιβή του εαυτού μας με τροφές με ευχάριστη γεύση. Δεν είναι σπάνιο μάλιστα αυτόν τον τρόπο αντίδρασης σε αυτά τα συναισθήματα, να τον έχει «μάθει», συνηθίσει δηλαδή, το μυαλό μας, από πολύ μικρή ηλικία.
Δεν είναι λίγοι οι άνθρωποι που θυμούνται τους γονείς τους να τους κατηγορούν από όταν ήταν παιδιά, όταν έτρωγαν κάποιο γλυκό, και η στενοχώρια τους που «απογοητεύουν» τους γονείς τους να τους οδηγεί σε μεγαλύτερη κατανάλωση τροφής ως «παρηγοριά» , με συνέπεια την εδραίωση αυτής της συνήθειας.
Επιπρόσθετα, η παραμέληση αυτή του εαυτού μας, εκτός από συνήθεια, συμβολίζει ασυνείδητα και μια «αυτοτιμωρία» για το άτομο.
Όπως και στο παράδειγμα της γυναίκας που χωρίζει από την σχέση της, η κατανάλωση τροφής και η παραμέληση του εαυτού είναι μια συμβολική αντίδραση του ατόμου προς τον ίδιο του τον εαυτό, «αφού οι άλλοι δεν με νοιάζονται ή δεν με θέλουν, δεν νοιάζομαι κι εγώ για τον εαυτό μου». Βεβαίως οι περισσότεροι άνθρωποι που θα χώριζαν από μία σχέση, θα αντιδρούσαν με αυτόν τον τρόπο.
Πρόβλημα γίνεται όταν η αντιμετώπιση αυτή ξεπεράσει κάποιο εύλογο χρονικό διάστημα.
Συχνά έτσι πολλοί άνθρωποι ταλαιπωρούνται και απογοητεύονται προσπαθώντας να ακολουθήσουν δίαιτες από ειδικούς της διατροφής, τις οποίες όμως για λόγους καθαρά της κακής τους ψυχικής διάθεσης, δεν έχουν το σθένος να τις ακολουθήσουν. Αποτέλεσμα των αλλεπάλληλων διακοπών και νέων προσπαθειών για δίαιτα, είναι η λανθασμένη εντύπωση που σχηματίζει το άτομο για τον εαυτό του ότι δεν είναι
α) «ψυχικά» δυνατό ή
β) φταίει ο κακός μεταβολισμός του ( μία «οργανική» εξήγηση την οποία πολλοί άνθρωποι με αυξημένο σωματικό βάρος δίνουν στον εαυτό τους, εκφράζοντας ουσιαστικά έτσι μια παραίτηση του εαυτού τους, “αφού είναι οργανικό, δεν μπορώ να το αντιμετωπίσω και δέχομαι την υπάρχουσα κατάσταση“).
Ευτυχώς τα τελευταία χρόνια πολύ πιο συχνά, θα σκεφτεί τον ρόλο του ψυχολόγου, κάτι όχι παράξενο μια και ο ειδικός της διατροφής, δυσκολεύεται ή αγνοεί το να προτείνει μια τέτοια παράλληλη συνεργασία, ίσως κυρίως λόγω των ταμπού της ελληνικής κοινωνίας και την πλαστή σύνδεση στο μυαλό μας του ειδικού ψυχικής υγείας με αποκλειστικά βαριά ψυχικά νοσήματα. Αξίζει να αναφέρουμε επίσης ότι και η μεθοδολογία των ειδικών της διατροφής να υπάρχουν πολλά μικρά γεύματα στην διάρκεια της ημέρας, ούτως ώστε να «εκπαιδεύεται» και να συνηθίζει ο μεταβολικός ρυθμός να κάνει πολλές καύσεις, βασίζεται σε μια εφαρμογή της Γνωστικο-συμπεριφορικής προσέγγισης της ψυχολογίας, η οποία έχει αποδείξει εργαστηριακά ότι ο εγκέφαλος μας μπορεί να μάθει και να συνηθίσει το πώς ρυθμίζει και συντονίζει διάφορες λειτουργίες του οργανισμού. Κατά παρόμοιο τρόπο με τον οποίο μπορεί ο οργανισμός μας να συνηθίσει το υπερβολικό κρύο του χειμώνα, αφήνοντας τα παράθυρα ανοιχτά στο σπίτι , από το φθινόπωρο, συνηθίζοντας στην σταδιακή πτώση της θερμοκρασίας.

Η συναισθηματική μας διάθεση δεν είναι κάτι άυλο, αλλά η λειτουργία της είναι κάτι το μοναδικό!

Γνωρίζουμε ότι χημικές ουσίες που χρησιμοποιεί ο εγκέφαλος μας στην επικοινωνία μεταξύ των κυττάρων του, οι λεγόμενοι νευροδιαβιβαστές παίζουν ένα τεράστιο ρόλο στην καθημερινή μας διάθεση, ειδικά ο νευροδιαβιβαστής με το όνομα Σεροτονίνη.
Γνωρίζουμε επίσης ότι στους περισσότερους ανθρώπους αρέσει η σοκολάτα γιατί κατανάλωση της προκαλεί στον εγκέφαλό μας την αντίδραση να παράγει περισσότερη σεροτονίνη, κάτι που μας κάνει να νιώθουμε ένα συναίσθημα ευφορίας.

Δεν είναι τυχαίο λοιπόν που σε διάφορες στιγμές, ιδιαίτερα όταν νιώθουμε στενοχώρια, θα αναζητήσουμε αυθόρμητα σοκολάτα. Δεν είναι τυχαίο λοιπόν που πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται να την στερηθούν, ή το σημαντικότερο δεν βρίσκουν κάποιο λόγο, κάποιο επαρκές νόημα στο γιατί να στερηθούν το φαγητό, και φυσικά είναι απόλυτα λάθος να τους κατακρίνει το οικογενειακό και φιλικό τους περιβάλλον, κάτι το οποίο συχνά συμβαίνει.

Το φαγητό είναι ένα μία από τις καθημερινές μας απολαύσεις και ένα από τα καθημερινά μας «αγχολυτικά» και «φυσικά αντικαταθλιπτικά» τα οποία όλοι οι άνθρωποι χρησιμοποιούμε και κάνουμε καλύτερη την ψυχική μας διάθεση. Όταν όμως γίνεται υπερβολική η χρήση του είναι καλό να αναζητήσουμε γιατί συμβαίνει αυτό, αφού καταλαβαίνουμε ότι ταυτόχρονα η συγκεκριμένη απόλαυση, μας κάνει να νιώθουμε άσχημα που κάνουμε κακό όχι μόνο στην εξωτερική μας εικόνα αλλά και στην αυτοεικόνα μας, την εικόνα δηλαδή που έχουμε για τον εαυτό μας όσον αφορά τις ικανότητές του και την αυτοεκτίμησή του.

ΚΑΛΗ ΔΙΑΘΕΣΗ ΚΑΙ ΛΗΨΗ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ

Ηκαλή και η κακή διάθεση γνωρίζουμε όλοι ότι επηρεάζει τη ζωή μας σε μεγάλο βαθμό. Πως όμως σχετίζεται η καλή ή η κακή διάθεση με τη λήψη πληροφοριών από το περιβάλλον; Είναι απλά ένα παιχνίδι του εγκεφάλου, ή μας επηρεάζει βαθύτερα από όσο νομίζουμε; Η καλή διάθεση μας κάνει πιο ενεργητικούς και αισιόδοξους ή υπάρχει κάτι παραπάνω;

Σε αυτά τα ερωτήματα απαντά μια έρευνα που θα παρουσιάσουμε σε αυτό το άρθρο.

Πολλοί από εμάς μπορεί να έχουν παρατηρήσει ότι αναλόγως της διάθεσής μας αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο "βλέπουμε" τα πράγματα. Επιστήμονες ανακάλυψαν πρόσφατα με μια έρευνα που διεξήγαγαν, ότι αυτός ο τρόπος που βλέπουμε τα πράγματα (ανάλογα με τη διάθεσή μας) έχει μεγαλύτερη σημασία από όσο αναμενόταν στην λήψη πληροφοριών. Η λήψη πληροφοριών, η αποθήκευσή τους και η μετέπειτα επεξεργασία τους είναι ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της ζωής μας είτε αυτό αφορά την καθημερινότητά μας ή την εργασία μας. Χάρη σε αυτήν την ικανότητα μπορούμε και παίρνουμε τις σωστές αποφάσεις είτε για απλά είτε για πιο σύνθετα προβλήματα.

Επιστημονική ομάδα από το πανεπιστήμιο του Τορόντο ανακάλυψε ότι, όταν άτομα που συμμετείχαν στην έρευνα έβλεπαν εικόνες οι οποίες τους "έφτιαχναν" την διάθεση, μπορούσαν και λάμβαναν και συγκρατούσαν περισσότερες πληροφορίες για αυτό που έβλεπαν σε σύγκριση με άτομα τα οποία έβλεπαν εικόνες που σκοπό είχαν να δημιουργήσουν "κακή" διάθεση.
Οι επιστήμονες συγκεκριμένα αναφέρουν ότι όταν το άτομο είναι σε καλή διάθεση, ο οπτικός φλοιός λαμβάνει περισσότερα ερεθίσματα και κατά συνέπεια περισσότερες πληροφορίες από το περιβάλλον. Άνθρωποι οι οποίοι βλέπουν τα πράγματα αισιόδοξα, είναι κατά κανόνα πιο δεκτικοί σε μεγαλύτερη ποσότητα πληροφορίας την οποία μπορούν και αποθηκεύουν.

Αντίθετα άτομα τα οποία βρίσκονται σε "κακή" διάθεση η όρασή τους περιορίζεται και επικεντρώνονται σε ένα πολύ μικρό κομμάτι πληροφορίας (tunel vision) αγνοώντας τις γύρω λεπτομέρειες.

Για να το διαπιστώσουν και στην πράξη, υπέβαλλαν τα άτομα που συμμετείχαν στην έρευνα σε μαγνητική τομογραφία την ώρα που παρατηρούσαν μια συγκεκριμένη εικόνα, ούτως ώστε να δουν πως ενεργοποιείται ο οπτικός φλοιός, κατά τη διάρκεια του πειράματος, τόσο σε καλή, κακή ή ουδέτερη διάθεση.

Αρχικά δόθηκαν στους συμμετέχοντες εικόνες που προκαλούσαν καλή κακή ή ουδέτερη διάθεση.
Στη συνέχεια τους δόθηκε μια εικόνα πιο σύνθετη, η οποία αποτελούνταν από ένα πρόσωπο στο κέντρο και φωτογραφίες από διάφορα τοπία να το περιβάλλουν. Για να επικεντρώσουν την προσοχή των συμμετεχόντων στο κέντρο της εικόνας, οι επιστήμονες ζήτησαν από κάθε άτομο να καθορίσει το φύλο του προσώπου.

Με αυτόν τον τρόπο παρατήρησαν ότι όσοι είχαν υποβληθεί σε εικόνες οι οποίες προκαλούσαν κακή διάθεση , δεν ήταν σε θέση να ανασύρουν από την μνήμη τους αργότερα πληροφορίες για τα τοπία που περιέβαλαν το πρόσωπο. Αντίθετα τα άτομα που βρίσκονταν σε καλή διάθεση είχαν αποθηκεύσει περισσότερες πληροφορίες για τις γύρω εικόνες.
Η ανακάλυψη αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική και μπορούμε να εξαγάγουμε ενδιαφέροντα συμπεράσματα.

Πρώτον η καλή διάθεση, βελτιώνει σημαντικά την ποσότητα των πληροφοριών που λαμβάνουμε από το περιβάλλον.
Δεύτερον, αν και το πρώτο ακούγεται καλό, μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να αποτελέσει πρόβλημα. Για παράδειγμα στην εργασία και συγκεκριμένα σε τομείς όπου απαιτείται ιδιαίτερη συγκέντρωση σε πολύ περιορισμένο πεδίο κάτι τέτοιο μπορεί να αποβεί καταστροφικό (όπως για παράδειγμα ο χειρισμός επικίνδυνων μηχανημάτων όπου απαιτείται συγκέντρωση).

Από την άλλη η κακή διάθεση σε παρόμοιες περιπτώσεις από ότι φαίνεται μπορεί να μας κάνει πιο αποδοτικούς πάνω σε αυτό που εργαζόμαστε.

Τα αποτελέσματα είναι πράγματι άξια προσοχής αλλά και συζήτησης. Φανταστείτε τα αποτελέσματα μιας παρόμοιας έρευνας να χρησιμοποιηθούν για να αυξήσουν την συγκέντρωση των εργαζομένων σε κάποιον τομέα με τη χρήση τεχνικών που αλλάζουν τη διάθεση (χρώματα στους τοίχους, φωτισμός, οπτικά ερεθίσματα κ.α.).

Βέβαια η όλη ιδέα δεν είναι κάτι εντελώς καινούριο. Πάρτε για παράδειγμα την κλασσική περίπτωση των σούπερ μάρκετ. Μετά από χρόνια μελέτης και ερευνών έχουν καταλήξει σε πολύ συγκεκριμένες μεθόδους (θερμοκρασία χώρου, χρώματα, θέση προϊόντων στα ράφια, μουσική κτλ.) ώστε να δημιουργήσουν το κατάλληλο κλίμα για να ψωνίζουμε περισσότερο και ακριβότερα προϊόντα.
Άραγε στο μέλλον θα μπορούμε να λειτουργούμε ελεύθερα ή μόνο κάτω από κάποιας μορφής έλεγχο;

ΔΙΚΑΙΟΣ ΘΥΜΟΣ?

Πολλοί άνθρωποι δεν δέχονται τον θυμό ως μια φυσιολογική αντίδραση του οργανισμού στο αίσθημα απειλής. Πιστεύουν, ανάλογα με την κοσμοθεωρία τους, πως ο θυμός δεν αρμόζει στους « ενάρετους», (θρησκευτική κοσμοθεωρία), στους ώριμους, στους δυνατούς και ότι είναι δείγμα κακής ανατροφής. Ομως όλοι οι άνθρωποι θυμώνουν και χρειάζεται να το δείχνουν, ενημερώνοντας με αυτό τον τρόπο τους άλλους για τα όριά τους και για το πώς αισθάνονται όταν παραβιάζονται . Η αυτοκυριαρχία χρειάζεται μόνο στον τρόπο έκφρασης του θυμού

Το μπέρδεμα λοιπόν ξεκινά από την έννοια θυμός και τους τρόπους έκφρασής του. Ολοι οι άνθρωποι θυμώνουν μπροστά σε κάποια απειλή ή αδικία, όμως άλλοτε ξεσπούν με τον χειρότερο τρόπο και άλλοτε το κρύβουν, ορθώνοντας άμυνες και εκλογικεύσεις. Ουσιαστικά όχι πως δεν θυμώνουν αλλά δεν εκδηλώνονται, στο όνομα της ευπρέπειας και της καλής ανατροφής. Αυτό είναι λάθος καθώς υπάρχει ο ευπρεπής θυμός που μπορεί να εκφράζεται ακόμα και με χιούμορ αλλά πάντα με ήρεμα επιχειρήματα, με πρόθεση να ακούσουμε και τον όποιον άλλο, τί έχει να πει και πώς θα το υποστηρίξει.

Αδικος θυμός

Ο Αριστοτέλης ξεχώρισε πολύ λακωνικά τον δίκαιο από τον άδικο θυμό. «Ο καθένας μπορεί να θυμώσει – αυτό είναι εύκολο -αλλά το να θυμώνεις με το σωστό άτομο,στο σωστό βαθμό, τη σωστή στιγμή,για το σωστό λόγο δεν είναι καθόλου εύκολο».

Ο θυμός ή μάλλον ο κίνδυνος και η απειλή που προηγείται, υπάγεται σε κάποιες νομοτέλειες σχετικές με το πού, πώς, πότε και γιατί θεμελιώνουμε δίκαιους λόγους απειλής δηλαδή θυμού. Ο θυμός είναι μέρος της αυτογνωσίας, της αλλαγής και της ευθύνης:
• Μερικές φορές φταίει κάτι άλλο ή κάποιος άλλος και μεταφέρουμε τον θυμό μας σε άλλα πρόσωπα.
• Αλλοτε πάλι, έχουμε αποταμιεύσει αρκετό θυμό από προηγούμενα γεγονότα και ξεσπάμε ένα ποτάμι οργής για ασήμαντη αφορμή, επειδή αφήσαμε να ξεχειλίσει το ποτήρι.
• Οι σχέσεις -ερωτικές, φιλικές κλπ., εμπεριέχουν πάντα το δικαίωμα επιλογής, μένω ή φεύγω. Οταν υπάρχουν προσδοκίες αλλαγής μιας κατάστασης, ο θυμός είναι δίκαιος αλλά γίνεται εξίσου παράλογος όταν για χρόνια τα προβλήματα είναι τα ίδια και τα ίδια και παραμένουν άλυτα. Είναι οι περιπτώσεις που ουσιαστικά κάποιος έχει παραιτηθεί από το δικαίωμα επιλογής, φοβάται να πάρει την ευθύνη ότι « για τους δικούς του φόβους και για τους δικούς του λόγους» παραμένει σε μια σχέση δυσάρεστη, ενώ ουσιαστικά αρνείται να διακινδυνεύσει την αλλαγή.
• Είναι άδικος ο θυμός που εκπορεύεται από προσωπικές ενοχές, αδυναμία να πει κάποιος «όχι», ανάγκη τελειότητας ,συναισθηματική εξάρτηση ή κτητικότητα, κοινωνικά στερεότυπα, στοιχεία που έχουν οδηγήσει σε παράλογες απαιτήσεις, βλαπτικές για την σχέση και την ευημερία.

ΦΟΒΟΣ ΤΟΥ ΘΥΜΟΥ

Χρειαζόμαστε το κουράγιο να αλλάξουμε αυτά που μπορούμε να αλλάξουμε

Χρειαζόμαστε την γαλήνη να αντιληφθούμε τί δεν μπορούμε να αλλάξουμε

Χρειαζόμαστε τη σοφία να μπορούμε κάθε φορά να βλέπουμε την διαφορά ( Ανώνυμοι αλκοολικοί)

Πότε θυμώνω και γιατί;

Οι περισσότεροι άνθρωποι φοβούνται τον θυμό, τις συγκρούσεις που μπορεί να προέλθουν, προτιμούν μια καλυμμένα ήρεμη ζωή, αρνούμενοι ότι το καζάνι βράζει μέσα τους.Η απώθηση του θυμού είναι ό,τι χειρότερο.

Καταπίνω το θυμό μου σημαίνει αναμασώ συνεχώς τις αιτίες και τα περιστατικά του παρελθόντος, εγκλωβισμένος σε αδιέξοδες εσωτερικές συγκρούσεις, σε φόβους απώλειας και εγκατάλειψης, στην κοινωνική ευπρέπεια και τα δήθεν της εποχής μας.

Τα σημαντικότερα παράγωγα του απωθημένου θυμού είναι η κατάθλιψη και οι ψυχοσωματικές αρρώστιες. Φαίνεται ότι η συγκράτηση του θυμού για μεγάλο διάστημα οδηγεί σε κατάθλιψη, δηλαδή σε μια ανθυγιεινή διευθέτηση των εκκρεμοτήτων.

Η αυτοπαρατήρηση είναι, όπως πάντα, απαραίτητη για όλα τα συναισθήματα, όπως και ο θυμός. Παρατηρώντας τον θυμό μας έχουμε την ευκαιρία να μάθουμε τις αιτίες του. Μια τέτοια ενημερότητα μας οδηγεί σε σκέψεις, νέες πληροφορίες, διορθωτικές αλλαγές αλλά και αποφάσεις.

Οταν το «Εγώ» θυμώνει δίνει πλούσια στοιχεία για τις μυστηριώδεις και κρυφές πτυχές του εαυτού μας. Μπορούμε , αίφνης, να ανακαλύψουμε μια βαθιά κρυμμένη και μεταμφιεσμένη ζήλεια, ένα υπόκωφο ανταγωνισμό, ένα κομπλεξικό εγωισμό αλλά και μια αδικαιολόγητη κτητικότητα ή μια καλυμμένη και επίμονη προσπάθεια να χειριστούμε τους άλλους, τα δικαιώματα, την ελευθερία και την αξιοπρέπειά τους.

Φυσικά ανακαλύπτουμε και όμορφα πράγματα, ενισχυτικά της αυτοεκτίμησης, όταν για παράδειγμα μιλάμε με αμεσότητα και ευθύτητα, ενώ κάποιοι άλλοι χρησιμοποιούν περιστροφές και υπονούμενα ή ότι δεν φτάνει μόνο η αγάπη, χρειζόμαστε και τα όρια στις σχέσεις και στις συναλλαγές μας, ότι διαθέτουμε αυτοσεβασμό και διεκδικούμε να μας σέβονται και οι άλλοι.

Ο θυμός λοιπόν φωτίζει λογικές ή παράλογες απαιτήσεις και σκέψεις , αρκεί να τεκμηριωθεί πραγματικά η παραβίαση και ο μόνος τρόπος είναι ο διάλογος, τα επιχειρήματα και η προσεκτική ακρόαση των ανθρώπων με τους οποίους έχουμε θυμώσει.

Ο θυμός δεν χρειάζεται λογοκρισία ή ηθικοποίηση ενοχή ή ντροπή. Είναι αυτός που είναι, οδηγεί σε προσωπικές αλλαγές όταν είναι άδικος και σε διεκδικητικότητα, εφόσον αποδειχθεί δίκαιος.

Για συγκεκριμένα θέματα, κάποιοι άνθρωποι θυμώνουν και κάποιοι άλλοι όχι. Αυτό δείχνει ότι ο θυμός, όπως όλα τα συναισθήματα είναι… δικός μας, παράγωγο των σκέψεων και των αντιλήψεών μας, αρκετές φορές δείχνει υπερβολικές προσδοκίες και φαντασιώσεις για ανθρώπους και κόσμους αγγελικά πλασμένους.

ΨΥΧΟΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ

|
Ημερομηνία δημοσίευσης: 18/02/2009
Συντάκτης: Σοφία Χατζηδημητρίου (Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεύτρια B.Sc., Pg. Cert., Pg. Dip., M.Clin.Sc. )

Το σώμα μας, άρρηκτα συνδεδεμένο με την ψυχή μας, εκφράζει μέσω συμπτωμάτων ό,τι καμιά φορά δεν μπορεί να εκφραστεί με λόγια ή δεν είναι συνειδητό. Ένα συναίσθημα που απωθούμε γιατί είναι αβάσταχτο ή καθημερινές δυσκολίες που συσσωρρεύονται αθροιστικά και μας ταλαιπωρούν, τις οποίες όμως δεν συζητάμε και άρα δεν εκτονώνουμε ή επιλύουμε, είναι δυνατόν να διαρρεύσουν μέσω του σώματός μας και να εκφραστούν σαν πόνος στη μέση, ημικρανία, σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, ταχυκαρδία, κ.λπ. Είναι βέβαια απολύτως αναγκαίο το οποιοδήποτε σωματικό σύμπτωμα να το εξετάζουμε πρώτα απόλα για την πιθανή σωματική παθολογία που μπορεί να εκφράζει. Εάν όμως αποκλείσουμε τους βιολογικούς παράγοντες σαν πιθανά αίτια, τότε καλό είναι να αναρωτηθούμε τί άλλο μπορεί να θέλει το κορμί μας να μας πει.

Επίσης, μέσω του σώματός μας επικοινωνούμε με τους γύρω μας - γνωστούς και αγνώστους. Συχνά, και ίσως χωρίς να το συνειδητοποιούμε, μπορεί να εμφανίζουμε σωματικά συμπτώματα για να επικοινωνήσουμε στους οικείους μας την ανάγκη μας για προσοχή. Μπορεί να θέλουμε να δείξουμε πως είμαστε καταπονημένοι, ή ένα παιδί να θέλει να δείξει στους γονείς του ότι είναι παραμελημένο. Δεν είναι σπάνιο παιδιά να παραπονιούνται για σωματικά συμπτώματα ή να αρρωσταίνουν με την έλευση στη ζωή ενός καινούριου παιδιού στην οικογένεια, όπου ενδεχομένως να αισθάνονται απειλούμενα από το νέο μέλος ή ξεχασμένα από τους γονείς. Όπως επίσης συχνό είναι ένας αρκετά ‘κλειστός σύντροφος, που δεν μπορεί να εκφράσει την κτητικότητα ή ανασφάλειά του με λόγια, να πέφτει στο κρεββάτι όταν ο σύντροφός του φεύγει για ένα ταξίδι.

Τα λόγια είτε δεν αρκούν, είτε κανείς δεν έχει μάθει να τα χρησιμοποιεί σωστά, είτε αν τα συναισθήματα που εκφράζονται μέσα από το εκάστοτε σωματικό σύμπτωμα δεν είναι συνειδητοποιημένα από το άτομο, τότε, ερήμην του ατόμου, το σώμα του να ‘παραπονιέται. Ίσως το σώμα μας να προσπαθεί να μιλήσει ακόμα και σε μας τους ίδιους, πιέζοντάς μας να δώσουμε προσοχή σε κάτι που αγνοούμε!

Εκτός από τις προαναφερθείσες περιπτώσεις, τις λεγόμενες ψυχοσωματικές εκδηλώσεις κάποιοι τις εκμεταλλεύονται ώστε να χειρίζονται το περιβάλλον τους. Επειδή σχεδόν όλοι μας στεκόμαστε στον σωματικό πόνο του άλλου περισσότερο ίσως απότι θα σταθούμε στο παράπονό του, ένας σύντροφος, όπως για παράδειγμα αυτός που περιέγραψα πριν, ενδέχεται, αν καταλάβει ότι ο κοιλόπονός του κρατάει τη γυναίκα του στο σπίτι, κάθε φορά που εκείνη είναι να φύγει, να τον πιάνει κοιλόπονος. Εξίσου, κάποιος που αισθάνεται παραγκωνισμένος μέσα στην οικογένειά του αλλά ανίκανος να το εκφράσει, ίσως να βγάλει ανεξήγητες δερματοπάθειες.

Επειδή αυτές οι αντιδράσεις κληροδοτούνται από γενιά σε γενιά μέσα από την παρατήρηση - συνειδητή ή ασυνείδητη - γι`αυτό, άτομα που προέρχονται από οικογένειες στις οποίες η σωματοποίηση των συναισθηματικών δυσκολιών ήταν και τρόπος διαχείρησής τους, είναι πιο ευάλωτα ως προς το να εκδηλώσουν ψυχοσωματικά συμπτώματα. Εάν επίσης στην οικογένεια κανείς μεγαλώνοντας έχει έρθει αντιμέτωπος με πολλές ασθένειες γύρω του - όχι ψυχοσωματικές - ενδέχεται ενδόμυχα να φιλτράρονται τα συναισθήματά του περισσότερο μέσω των σωματικών εκδηλώσεων παρά μέσω της λεκτικής και συναισθηματικής του επικοινωνίας με τους άλλους.

Οι ψυχοσωματικές ασθένειες δεν είναι λιγότερο αληθινές από τις κοινές ασθένειες. Τα συμπτώματά τους έχουν ‘σάρκα και οστά και μπορεί να κλιμακωθούν και να έχουν δυσάρεστη κατάληξη. Δεν είναι λοιπόν ‘φαντάσματα, αλλά υπαρκτές σωματικές διαταραχές. Η ειδοποιός διαφορά εντοπίζεται κυρίως στο αίτιο που υποκινεί το ψυχοσωματικό σύμπτωμα σε αντίθεση με την κοινή ασθένεια. Σίγουρα δεν είναι πάντα εύκολο να ξεχωρίσουμε αν μια δερματίτιδα, ένας κολικός στομάχου, ένα αυχενικό σύνδρομο και άλλες ενοχλήσεις είναι αποκλειστικά και μόνο αποτέλεσμα ανέκφραστων ψυχικών συγκρούσεων και δυσκολιών. Το πιθανότερο είναι τα αίτια πίσω από ένα σωματικό σύμπτωμα να είναι πολυπαραγοντικά. Εξάλλου, τον καθένα από μας μια συναισθηματική διαταραχή ή το απλό καθημερινό στρες θα τον ‘χτυπήσει στην αχίλλειο πτέρνα του. Μια προδιάθεση του οργανισμού να εμφανίσει αδυναμία σε συγκεκριμένα σημεία θα ενεργοποιηθεί κάτω απτο βάρος μιας κακής ψυχολογίας.

Πέραν των συμβατικών ιατρικών μεθόδων για την αντιμετώπιση των ψυχοσωματικών ασθενειών, η ψυχοθεραπεία αλλά και άλλες εναλλακτικές μέθοδοι όπως η ομοιπαθητική και ο βελονισμός συνδράμουν σημαντικά στην αποδυνάμωση των σωματικών συμπτωμάτων και την αποκατάσταση μιας καλύτερης ψυχικής και σωματικής υγείας.

ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ

«προσωπικότητα» είναι ένα σύνολο σχετικά μόνιμων τάσεων, διαθέσεων, πεποιθήσεων, επιθυμιών, αξιών και σχημάτων συμπεριφοράς που απαρτίζουν την ταυτότητά μας και καθορίζουν τους τρόπους με τους οποίους το άτομο σκέφτεται και συμπεριφέρεται , δηλ. αυτό που είναι.

Οι διαταραχές προσωπικότητας είναι ένα σύνολο από δυσπροσαρμοστικές , ακραίες και δύσκαμπτες σκέψεις, συναισθήματα και σχήματα συμπεριφοράς, που βιώνονται σταθερά για μεγάλο χρονικό διάστημα. Είναι διάχυτα και μη ευέλικτα μοτίβα συμπεριφοράς και εσωτερικής εμπειρίας τα οποία αποκλίνουν από τις προσδοκίες του δεδομένου πολιτισμού και τα οποία οδηγούν σε μειωμένη κοινωνική και επαγγελματική λειτουργικότητα και προκαλούν δυσκολίες σε πολλούς τομείς της ζωής του ατόμου και ιδιαίτερα στις σχέσεις του με τους άλλους.

Το άτομο με διαταραχή προσωπικότητας δεν αντιλαμβάνεται εύκολα ότι ο τρόπος σκέψης και συμπεριφοράς του είναι δυσλειτουργικός και ότι το ίδιο συμβάλλει σε μεγάλο βαθμό στα προβλήματά του. Έχει την τάση να προσαρμόζει και να μεταβάλλει στη σκέψη του το εξωτερικό περιβάλλον ώστε να εμφανίζεται σύμφωνο με τη διαταραγμένη εικόνα του ίδιου του ατόμου (αλλοπλαστικά συμπτώματα). Συνεπώς το άτομο θεωρεί τη συμπεριφορά και τα συναισθήματά του απολύτως δικαιολογημένα και αποδίδει τα προβλήματά του στο περιβάλλον και στους άλλους με αποτέλεσμα να ζητά πολύ δύσκολα τη βοήθεια από έναν ειδικό ψυχικής υγείας.

Οι διαταραχές προσωπικότητας εμφανίζονται συνήθως στην εφηβεία ή στην αρχή της ενήλικης ζωής και φαίνεται ότι η ανάπτυξή τους οφείλεται σε ένα συνδυασμό παραγόντων, όπως π.χ. η ιδιοσυγκρασία του κάθε ατόμου, οι πρώιμες παιδικές εμπειρίες του και η ποιότητα ικανοποίησης βασικών και πρωταρχικών αναγκών στο οικογενειακό περιβάλλον του, οι οποίες αλληλεπιδρούν μεταξύ τους.

Έρευνες που έχουν γίνει υποστηρίζουν ότι υπάρχει ένα μεγάλο ποσοστό ατόμων με διαταραχή προσωπικότητας που ταυτόχρονα ή ως συνέπεια της διαταραχής αυτής, παρουσιάζουν και άλλες ψυχιατρικές παθήσεις ή ψυχολογικές διαταραχές όπως κατάθλιψη, διαταραχή πανικού, διπολική διαταραχή, βραχέα ψυχωτικά επεισόδια ή χρήση ουσιών.

1. Αντικοινωνική διαταραχή της προσωπικότητας

Η Αντικοινωνική.Δ.Π. έχει ως κυρίαρχο χαρακτηριστικό την περιφρόνηση και την παράβαση των δικαιωμάτων των άλλων. Τα άτομα με Α.Δ.Π. χαρακτηρίζονται από αδιαφορία για τους συνανθρώπους τους και από αδυναμία να συμμορφωθούν με τους κοινωνικούς κανόνες και εκδηλώνουν ανεύθυνη και παραβατική συμπεριφορά αδιαφορώντας για το νόμο και την τάξη. Το άτομο με Α.Δ.Π. δεν εμπιστεύεται τους ανθρώπους, λέει συχνά ψέματα, δεν νοιάζεται για τις ανάγκες των άλλων και παρουσιάζουν αποχή ενοχής. Είναι ιδιαίτερα ευερέθιστο και συχνά εμπλέκεται σε καβγάδες. Παρουσιάζει έλλειψη συνέπειας και αισθήματος ευθύνης και αδυναμία να διατηρήσει σταθερή εργασιακή συμπεριφορά ή να εκπληρώσει οικονομικές υποχρεώσεις καθώς και να δημιουργήσει και να διατηρήσει σταθερές διαπροσωπικές σχέσεις. Το άτομο με Α.Δ.Π. χαρακτηρίζεται επίσης από εκμετάλλευση ,εξαπάτηση και χειραγώγηση των άλλων για προσωπικό όφελος και την αδυναμία του να μάθει από τα λάθη και τις εμπειρίες του.

Άτομα με τη διαταραχή αυτή αρχίζουν την αντικοινωνική τους συμπεριφορά συνήθως πριν τα 15 οπότε και παρουσιάζουν κάποια από τα συμπτώματα της Διαταραχής της Διαγωγής, όπως επιθετικότητα προς ανθρώπους και ζώα, καταστροφή ιδιοκτησίας, εξαπάτηση και κλοπές)

2. Αποφευκτική διαταραχή της προσωπικότητας

Η Αποφευκτική Δ.Π. χαρακτηρίζεται από έντονη κοινωνική αναστολή, αισθήματα ανεπάρκειας και την υπερευαισθησία στην αρνητική κριτική των άλλων. Το άτομο με Αποφευκτική Δ.Π. αποφεύγει όλες τις καταστάσεις όπου υπάρχει σημαντική διαπροσωπική επαφή από φόβο κριτικής , αποδοκιμασίας ή απόρριψης. Είναι απρόθυμο να εμπλακεί με ανθρώπους εκτός αν είναι βέβαιο ότι θα γίνει αρεστό. Χαρακτηρίζεται από υπερβολική ενασχόληση με το μήπως το κριτικάρουν ή το απορρίψουν στις κοινωνικές καταστάσεις. Εμφανίζει περιορισμούς μέσα σε στενές σχέσεις εξαιτίας του φόβου μήπως ντροπιαστεί ή γελοιοποιηθεί και όταν δημιουργεί σχέσεις, φοβάται ότι θα το εγκαταλείψουν. Το άτομο με Αποφευκτική Δ.Π. δεν αντέχει τα δυσάρεστα συναισθήματα διότι φοβάται ότι έτσι χάνει τον έλεγχο της κατάστασης και της ζωής του. Θεωρεί τον εαυτό του κοινωνικά αδέξιο, προσωπικά μη ελκυστικό ή κατώτερο από τους άλλους.

3. Δραματική διαταραχή της προσωπικότητας

Η Δραματική (κατά μετάφραση του histrionic, που είναι ο νέος όρος που αντικατέστησε το hysterical (υστερική) Δ.Π. έχει σαν κύριο χαρακτηριστικό την υπερβολική συναισθηματικότητα και την επιζήτηση προσοχής. Άτομα με αυτή τη διαταραχή δεν νιώθουν άνετα αν δεν αποτελούν το επίκεντρο της προσοχής. Με ζωντάνια και δραματικότητα προσπαθούν να τραβήξουν την προσοχή πάνω τους και στην αρχή ο ενθουσιασμός τους, ο θεατρικός τους λόγος, η «ανοιχτοσύνη» τους και η διάθεση τους για φλερτ γοητεύουν τους άλλους. Σύντομα όμως χάνουν αυτή την γοητεία γιατί η απαίτησή των ατόμων με Δραματική Δ.Π. για προσοχή είναι συνεχής, επίμονη και υπερβολική. Συχνά εμφανίζονται σεξουαλικά προκλητικά, όχι μόνο προς κάποιο άτομο για το οποίο έχουν κάποιο ερωτικό ενδιαφέρον, αλλά και προς άτομα στον κοινωνικό και επαγγελματικό τους χώρο.

Η συναισθηματική διάθεσή τους είναι υπερβολική , θεατρική, επιπόλαιη και χαρακτηρίζεται από ταχείες εναλλαγές. Οι απόψεις τους παρουσιάζονται με έντονο και δραματικό τρόπο δίχως «βάθος» και δίχως να συνοδεύονται από κατάλληλα επιχειρήματα. Δίνουν μεγάλη έμφαση και προσοχή στην εξωτερική τους εμφάνιση και εύκολα υποβάλλονται, επηρεάζονται από άλλους και έχουν την τάση να προσκολλούνται σε άτομα με δύναμη και εξουσία.

4. Εξαρτημένη διαταραχή της προσωπικότητας

Η Εξαρτημένη Δ.Π. έχει σαν κύριο χαρακτηριστικό την έντονη και υπερβολική ανάγκη του ατόμου να το φροντίζουν οι άλλοι, που οδηγεί σε υποτακτική και εξαρτημένη συμπεριφορά καθώς και σε φόβο αποχωρισμού από τους άλλους. Το άτομο με αυτή τη διαταραχή βασίζεται πάντα στους γύρω του για τις καθημερινές του αποφάσεις και νιώθει ανήμπορο να τα βγάλει πέρα μόνο του.

Έχει δυσκολία να εκφράζει διαφωνία με τους άλλους, επειδή φοβάται ότι θα χάσει την υποστήριξη ή την αποδοχή τους. Δυσκολεύεται να ξεκινά σχέδια και προγράμματα ή να κάνει πράγματα μόνο του εξαιτίας έλλειψης αυτοπεποίθησης για την κρίση ή τις ικανότητές του. Πιστεύει ότι πρέπει να ικανοποιεί με κάθε τρόπο τους άλλους, βάζει τις ανάγκες τους πάνω από τις δικές του και κάνει τα πάντα για να αποφύγει τις συγκρούσεις.

5. Μεταιχμιακή διαταραχή της προσωπικότητας (BORDERLINE)

Η Μεταιχμιακή Δ.Π. έχει σαν κύριο χαρακτηριστικό την αστάθεια στις διαπροσωπικές σχέσεις, στην εικόνα που έχουν τα άτομα για τον εαυτό τους, στη συναισθηματική τους διάθεση και στον έλεγχο των παρορμήσεων.

Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι η αντίδραση των ατόμων με Μεταιχμιακή Δ.Π. σε πραγματική ή φανταστική εγκατάλειψη. Μόλις νοιώσουν ότι κάποιο άτομο τα αφήνει (είτε πρόκειται για χωρισμό είτε πρόκειται για προσωρινή απομάκρυνση ή ταξίδι είτε ακόμη για καθυστέρηση σε ραντεβού) πλημμυρίζονται από φόβο ή και πανικό και ακόμα από θυμό και οργή. Στις έντονες προσπάθειές τους να αποφύγουν την υποκείμενη «εγκατάλειψη» μπορεί να κάνουν παρορμητικά απόπειρες αυτοκτονίας ή αυτοτραυματισμούς (π.χ. να κοπούν, να καούν).

Οι διαπροσωπικές σχέσεις είναι έντονες και ασταθείς και χαρακτηρίζονται από εναλλαγές μεταξύ των ακραίων περιπτώσεων της εξιδανίκευσης και της υποτίμησης. Γενικά οι σχέσεις τους είναι χαώδεις, καθώς τα άτομα αυτά αλλάζουν απότομα και δραματικά την άποψή τους για τους άλλους και όταν νιώθουν ότι τα εγκαταλείπουν, πολύ εύκολα αντιδρούν με έντονη απαιτητικότητα και θυμό ως ένα από τα βασικότερα συναισθήματα που νιώθουν.

Υπάρχει επίσης σοβαρή διαταραχή της ταυτότητας που εκδηλώνεται ως αστάθεια της εικόνας ή της αίσθησης του εαυτού και οι στόχοι , οι αξίες , οι επαγγελματικές φιλοδοξίες , το είδος των φίλων κτλ. αλλάζουν απότομα και δραματικά.

Η συμπεριφορά τους είναι παρορμητική, απρόβλεπτη και έντονα αυτοκαταστροφική. Συμπεριφέρονται πολύ παρορμητικά ακόμα και σε τομείς που μπορεί να εγκυμονούν κινδύνους, π.χ. παράλογο ξόδεμα χρημάτων, επικίνδυνη οδήγηση, τζόγος, χρήση ουσιών, επικίνδυνες σεξουαλικές συμπεριφορές χωρίς μέτρα προφύλαξης κτλ. Πολύ συχνά παρατηρούνται επανειλημμένες απόπειρες αυτοκτονίας (υπολογίζεται ότι 8% ως 10% των ατόμων αυτών πεθαίνουν αυτοκτονώντας, ιδιαίτερα αν έχουν σύνοδο κατάθλιψη ή χρήση ουσιών) οι οποίες συνήθως εμφανίζονται ως αντίδραση στην εγκατάλειψη, στην απόρριψη ή στην πιθανότητα να επωμισθούν ευθύνες. Το άτομο με Μεταιχμιακή Δ.Π. έχει συνήθως πολλές διαλυμένες σχέσεις στο παρελθόν του και πολλές απολύσεις ή παραιτήσεις από την εργασία του, καθώς και ανολοκλήρωτες εκπαιδευτικές επιδιώξεις (π.χ. πανεπιστήμιο που δεν τελείωσε).

Η συναισθηματική διάθεση παρουσιάζει πολύ μεγάλη αστάθεια, καθώς το άτομο αντιδρά έντονα συναισθηματικά στο παραμικρό στρες. Το άτομο κατακλύζεται από ακραίες συναισθηματικές διαθέσεις που εναλλάσσονται από την κυρίαρχη δυσφορία που νιώθει με ευερεθιστικότητα, άγχος , θυμό, πανικό και απελπισία.

Ακόμα τα άτομα παραπονούνται για αισθήματα κενού και βαθιάς μοναξιάς.

6. Ναρκισσιστική διαταραχή της προσωπικότητας

Τα βασικά χαρακτηριστικά της διαταραχής αυτής είναι μια έντονη αίσθηση σπουδαιότητας και μεγαλείου του ατόμου, έντονη ανάγκη για θαυμασμό και έλλειψη «εμπάθειας», δηλ. αδυναμία του ατόμου να αναγνωρίσει τις επιθυμίες, τα βιώματα και τα αισθήματα των άλλων. Το άτομο που πάσχει από αυτή τη διαταραχή πιστεύει ότι είναι σπουδαίο και ότι οι άλλοι οφείλουν να το αναγνωρίζουν και να το θαυμάζουν. Επιζητά την παρέα αναγνωρισμένων προσώπων με κύρος (π.χ. επώνυμων ιατρών, δικηγόρων)και δυσκολεύεται να αποδεχτεί τις επιθυμίες και τα αισθήματα των άλλων ανθρώπων. Αδυνατεί να δεχτεί το « όχι» ως απάντηση, είναι πολύ ανταγωνιστικό και θυμώνει όταν δεν μπορεί να έχει αυτό που θέλει. Υπερεκτιμά τις ικανότητές του και τα επιτεύγματά του και συχνά υποτιμά τις ικανότητες και τα επιτεύγματα των άλλων. Συχνά αφήνεται σε φαντασίες απεριόριστης δύναμης, επιτυχίας, ευφυίας, ομορφιάς , ιδανικής αγάπης κτλ. Αφιερώνει σημαντικό μέρος του χρόνου του στο να «πλάθει» εικόνες και να φαντάζεται τον εαυτό του να πετυχαίνει επαγγελματικά, να γίνεται αντικείμενο θαυμασμού ή να ζει μια ιδανική σχέση.

Η αίσθηση του ότι είναι πολύ σπουδαίο άτομο το κάνει να συμπεριφέρεται σα να έχει παντού ιδιαίτερα δικαιώματα (π.χ. δεν χρειάζεται να περιμένει στη σειρά).

Δυσκολεύεται να ελέγχει τον παρορμητισμό του και όταν δεν μπορεί να εκπληρώσει ένα στόχο του, απογοητεύεται και εγκαταλείπει την προσπάθεια. Μπορεί να καταφύγει σε προβληματικές συμπεριφορές, μπορεί δηλαδή να πίνει, να καπνίζει ή να τρώει υπερβολικά για να αντιμετωπίσει συναισθήματα ματαίωσης και θλίψης.

Η έλλειψη «εμπάθειας» το κάνει να μιλά συνεχώς για τα δικά του προβλήματα και να αδιαφορεί για τα προβλήματα και τα αισθήματα των άλλων. Συνεπώς, οι άλλοι άνθρωποι το αντιλαμβάνονται σαν αλαζονικό και υπεροπτικό ,συναισθηματικά ψυχρό άτομο.

7. Παθητική – επιθετική διαταραχή της προσωπικότητας

Η παθητική – επιθετική Δ.Π. έχει σαν κύριο στοιχείο την αντίφαση στην επιθυμία του ατόμου να αποκτήσει τα οφέλη της εξουσίας και ταυτόχρονα να διατηρήσει την αυτονομία του. Αντιτίθεται με έμμεσους τρόπους στους φορείς της εξουσίας (αστυνομικές αρχές, πολιτικούς, εργοδότες κτλ.) ενισχύοντας έτσι την αίσθηση της αυτονομίας. Το άτομο προσπαθεί συχνά να ξεφύγει από τους νόμους και τους κοινωνικούς κανόνες με ένα είδος έμμεσης και καλυμμένης αντίδρασης (π.χ. απουσιάζει τακτικά από το σχολείο, δεν τηρεί με συνέπεια το ωράριο εργασίας, δεν παραδίδει εργασίες στην καθορισμένη προθεσμία κτλ. ). Από την άλλη πλευρά, εξαιτίας της ανάγκης του για αποδοχή και της επιθυμίας του να απολαμβάνει την προστασία και τα προνόμια της εξουσίας, δείχνει να υποτάσσεται και να συμμορφώνεται φαινομενικά με τους φορείς εξουσίας. Η βασική αντίληψη του ατόμου με παθητική – επιθετική Δ.Π. είναι ότι πρέπει να κάνει τα πάντα με το δικό του τρόπο και χωρίς τις υποδείξεις των άλλων. Κατά βάθος δεν μπορεί να αντέξει τον έλεγχο των άλλων επειδή απειλεί την αυτονομία και την ανεξαρτησία του.

8. Παρανοειδής διαταραχή της προσωπικότητας

Το βασικό χαρακτηριστικό της διαταραχής αυτής είναι η έντονη δυσπιστία και καχυποψία προς τους άλλους ανθρώπους των οποίων τα κίνητρα των πράξεών τους ερμηνεύονται ως κακόβουλα. Το άτομο με παρανοειδή Δ.Π. υποπτεύεται χωρίς επαρκή βάση ότι οι άλλοι το εκμεταλλεύονται, το βλάπτουν ή το εξαπατούν. Ασχολείται επίμονα με αδικαιολόγητες αμφιβολίες για την πίστη ή την αξιοπιστία φίλων ή συνεργατών και είναι απρόθυμο να εμπιστευθεί προσωπικά του θέματα σε άλλους, από αδικαιολόγητο φόβο ότι οι πληροφορίες θα χρησιμοποιηθούν κακόβουλα εναντίον του. Αντιλαμβάνεται επιθέσεις κατά του χαρακτήρα ή της φήμης του που δεν είναι εμφανείς στους άλλους, διαβάζει κρυμμένα μειωτικά ή απειλητικά μηνύματα σε καλοήθεις παρατηρήσεις ή γεγονότα και γρήγορα αντιδρά με θυμό ή αντεπιτίθεται. Έχει επανειλημμένες υποψίες, χωρίς λόγο, σχετικά με την πίστη του / της συζύγου ή συντρόφου του και αμφιβάλλει διαρκώς για την αξιοπιστία των φίλων και συνεργατών του. Βρίσκεται διαρκώς σε κατάσταση επαγρύπνησης και επιφυλακής. Κάποιες φορές δείχνει εκτός πραγματικότητας και άλλες φορές κατακλύζεται από άγχος και κατάθλιψη επειδή βιώνει ένα αίσθημα μειονεκτικότητας και απόγνωσης για τη ζωή του.

9. Σχιζοειδής διαταραχή της προσωπικότητας

Κύριο στοιχείο αυτής της διαταραχής είναι ένας εκτεταμένος τύπος αποστασιοποίησης του ατόμου από τις κοινωνικές σχέσεις και το περιορισμένο εύρος στην έκφραση των συναισθημάτων και μπορεί να παρουσιαστεί και στην παιδική και εφηβική ηλικία με κύρια χαρακτηριστικά την μοναχικότητα, τις λιγοστές σχέσεις με συνομηλίκους και χαμηλή επίδοση στο σχολείο.

Το άτομο με σχιζοειδή Δ.Π. χαρακτηρίζεται από αποξένωση και απουσία επιθυμίας για στενές σχέσεις. Δεν έχει κανένα φίλο, επιλέγει μοναχικές δραστηριότητες και μοναχικά επαγγέλματα (π.χ. υπολογιστές, νυχτοφύλακας κτλ. ) δεν ενδιαφέρεται να συνεργαστεί με άλλους και δείχνει αδιαφορία για το έπαινο ή την κριτική. Η αποστασιοποίησή του από τους άλλους δεν φαίνεται να τον ενοχλεί, αντίθετα την επιδιώκει. Τα συναισθήματα των ατόμων με σχιζοειδή Δ.Π. είναι απρόσφορα και γενικά φαίνεται να τους λείπει η ζωντάνια και η πρωτοβουλία. Συχνά είναι αδιάφοροι όσο αφορά τη συναισθηματική αντίδραση των άλλων, η οποία φαίνεται να μην πηγάζει από αδιαφορία αλλά από μια ανικανότητα για ενσυναίσθηση. Ενδιαφέρονται μόνο ελάχιστα, αν όχι καθόλου, να έχουν σεξουαλικές εμπειρίες με κάποια άλλα άτομα.

10. Σχιζότυπη διαταραχή της προσωπικότητας

Η σχιζότυπη Δ.Π. είναι μια ακόμη νέα σχετικά διαγνωστική κατηγορία, που θεωρείται ότι γενετικά σχετίζεται με την Σχιζοφρένεια. Περιπτώσεις ασθενών, που παλιότερα διαγιγνώσκονταν ως μεταιχμιακή, λανθάνουσα ή απλή σχιζοφρένεια, εμπίπτουν σήμερα στην σχιζότυπη Δ.Π.

Τα βασικά στοιχεία της διαταραχής αυτής είναι μια έντονη δυσκολία και ανεπάρκεια στις διαπροσωπικές σχέσεις και διάφορες ιδιορρυθμίες, εκκεντρικότητες και παραξενιές της σκέψης, της αντίληψης, της ομιλίας, της εμφάνισης και της συμπεριφοράς που δεν είναι όμως αρκετά σοβαρές ώστε να πληρούν τα κριτήρια της Σχιζοφρένειας.

Το άτομο με σχιζότυπη Δ.Π. παρουσιάζει έναν εκτεταμένο τύπο κοινωνικών και διαπροσωπικών ελλειμμάτων που χαρακτηρίζεται από έντονη δυσφορία και ελαττωμένη ικανότητα για στενές σχέσεις. Οι άλλοι συνήθως κρίνουν την εξωτερική του εμφάνιση ως παράξενη ή εκκεντρική. Δείχνει παράδοξες πεποιθήσεις που επηρεάζουν τη συμπεριφορά του και που είναι ασύμβατες με τις πολιτισμικές σταθερές (π.χ. τηλεπάθεια, μαντική ικανότητα). Το άτομο μπορεί να πιστεύει ότι διάφορα γεγονότα που συμβαίνουν γύρω του σχετίζονται οπωσδήποτε μαζί του κατά ένα συγκεκριμένο τρόπο. Μπορεί επίσης να είναι καχύποπτο με τους ανθρώπους και να πιστεύει ότι οι άλλοι έχουν την ικανότητα να μαντεύουν τι σκέφτεται. Συχνά ασχολείται με κάποιες δραστηριότητες (π.χ. αστρονομία) με αποκλειστικό, επίμονο και μονομερή τρόπο, παραμελώντας την εργασία του και τους άλλους τομείς της ζωής του. Ο λόγος του είναι μεν κατανοητός, γίνεται συχνά όμως ασαφής, υπεραναλυτικός, υπερεπεξεργασμένος, στερεότυπος ή μεταφορικός με αποτέλεσμα να δυσχεραίνεται η επικοινωνία του με τους ανθρώπους.

11. Ψυχαναγκαστική διαταραχή της προσωπικότητας

Το βασικό χαρακτηριστικό της ψυχαναγκαστικής Δ.Π. είναι ο εκτεταμένος τύπος έντονης ενασχόλησης του ατόμου με την τάξη, τους κανόνες, τα προγράμματα, τις λίστες, την τελειοθηρία και τον έλεγχο, στο βαθμό που συχνά χάνεται το κύριο σημείο της δραστηριότητας και συνεπώς εμποδίζει την λειτουργικότητά του στους περισσότερους τομείς της ζωής του.

Τα άτομα με ψυχαναγκαστική Δ.Π. είναι πολύ πειθαρχημένα και θέλουν να έχουν τον πλήρη έλεγχο της ζωής τους. Το «πρέπει» και ο «έλεγχος» είναι οι λέξεις που κυριαρχούν στη ζωή τους. Νιώθουν διαρκώς πίεση και θέλουν να είναι άριστα σε ό, τι αναλαμβάνουν. Πολλές φορές είναι ανίκανα να ολοκληρώσουν μια προγραμματισμένη εργασία και απογοητεύονται από τον εαυτό τους επειδή δεν πληρούνται οι δικές τους υπερβολικά αυστηρές απαιτήσεις. Νιώθουν την ανάγκη να είναι απόλυτα οργανωμένα έως την τελευταία λεπτομέρεια. Μπορεί να είναι υπερβολικά αφοσιωμένα στην εργασία και τη παραγωγικότητα με αποκλεισμό των δραστηριοτήτων του ελεύθερου χρόνου και των φιλικών σχέσεων. Έχουν πολλές απαιτήσεις από τους κοντινούς τους ανθρώπους και θέλουν πάντα να είναι αντάξιοι των προσδοκιών τους, αγνοώντας τις δικές τους ανάγκες . Συχνά είναι απρόθυμα να κάνουν καταμερισμό καθηκόντων ή να δουλέψουν με άλλους, εκτός εάν αυτοί υποταχθούν στον ακριβή δικό τους τρόπο που κάνει τα διάφορα πράγματα και εμφανίζουν ακαμψία της σκέψης τους και ισχυρογνωμοσύνη.

Πολλές φορές παρατηρείται στα άτομα με ψυχαναγκαστική Δ.Π. και ιδιαίτερη προσοχή στο ξόδεμα των χρημάτων, τόσο για τον εαυτό τους, όσο και για τους άλλους. Τα χρήματα θεωρούνται σαν κάτι που πρέπει να συσσωρευτεί για διαφυλαχθεί για μελλοντικές καταστροφές. Συχνά επίσης είναι υπερβολικά ευσυνείδητα, λεπτολόγα και άκαμπτα σε θέματα ηθικής, ηθών και αξιών που δεν εξηγείται από πολιτισμική ή θρησκευτική ταυτοποίηση.

ΚΟΜΜΑΤΙΑΣΜΕΝΟ ΕΓΩ

Δομείται με βαση τις εξωτερικές εικόνες των αγαπημένων & αναγκαίων για την επιβίωση μας προσώπων (γονείς – κηδεμόνες), τα οποία εσωτερικεύουμε, δηλαδή υιοθετούμε τα χαρακτηριστικά, τις στάσεις και τις συμπεριφορές αυτών των προσώπων, ταυτιζόμενοι μαζί τους.

Στηριζόμενος λοιπόν σ’ αυτην την διαδιακασία εσωτερίκευσης ο αναπτυσσόμενος ψυχικός οργανισμός χτίζει αυτό που συνηθίζουμε να ονομάζουμε «προσωπικότητα», ή αλλιώς «Εγώ». Μ’ αυτή την «Εγωϊκή» δομή συνήθως τείνουμε να ταυτιζόμαστε για τα υπόλοιπα χρόνια της «ενήλικής» μας ζωής.
Αυτό το προσωπικό μας «Εγώ», διαμορφώθηκε στη βάση συγκεκριμένων προσώπων (μαμά, μπαμπάς, γιαγιά, παππούς, κ.λ.π.), τα οποία, με τη σειρά τους, «κουβαλάνε» εύθραυστα, τεμμαχισμένα, τραυματισμένα, ασθενή, κι ανολοκλήρωτα «Εγώ», κληρονομιά κι αυτά από σημαντικά πρόσωπα προηγούμενων γενεών, κ.ο.κ.

Έτσι, κι εμείς, απόγονοι των παραπάνω «τεμαχισμένων» ανθρώπων, συνήθως βιώνουμε την «προσωπικότητά» μας μέσα από τον προβληματικό τρόπο που σχετιζόμαστε με τους άλλους, μέσα από τις ασυνεπείς εκφράσεις του συναισθήματος & της συμπεριφοράς μας. Βιώνουμε δηλαδή το «Εγώ» μας ως μια αλλοπρόσαλη και ασταθή οντότητα που μοιάζει να είναι ατελής, τραυματισμένη, και διασπασμένη σε κομμάτια.

Επίσης, εξαιτίας της ταύτισής μας με αυτήν την ελλειμματική κι ανολοκλήρωτη ψυχική δομή (το «Εγώ») πολύ συχνά βιώνουμε συναισθήματα κενού, ματαίωσης, απουσίας νοήματος, έντονο ψυχικό πόνο, κουραστικά εσωτερικά διλήμματα, κι αναποφασιστικότητα.

Η βαθιά αίσθηση της ψυχικής μας ανεπάρκειας μας οδηγεί σε συναισθηματική ευαλωτότητα, κρίσεις ενοχής, οργής, κι επιθετικότητας, που, κατά περίπτωση, στρέφεται εναντίον των ατόμων με τα οποία σχετιζόμαστε, ή εναντίον αυτού που συνηθίζουμε να τον/ την αποκαλούμε «εαυτό» μας.

ΥΠΕΡΟΨΙΑ

Υπεροψία

Κάποιος πάσχει από υπεροψία όταν βλέπει τους άλλους ανθρώπους αφ’ υψηλού, σαν να είναι αυτός κάτι ανώτερο, κάτι διαφορετικό.



Από υπεροψία μπορεί να πάσχει, όχι μόνο ένα μεμονωμένο άτομο αλλά και μια ολόκληρη ομάδα ανθρώπων, αν μαζί έχουν μάθει να βλέπουν όλους τους άλλους - που δεν ανήκουν στην ομάδα τους - με τρόπο υπεροπτικό.



Οι υπερόπτες είναι συνήθως βαθιά μοναχικοί, αυτό-καταδικασμένοι σε απομόνωση από τους υπόλοιπους ανθρώπους. Η ίδια η υπεροψία τους, με άλλα λόγια, είναι αυτή που τους εμποδίζει να νιώσουν την απλή ανθρώπινη ζεστασιά που όλοι οι άλλοι νιώθουν όταν είναι με αυτούς που αγαπούν. Είναι επίσης πιθανό να βλέπουν τους άλλους με καχυποψία, οπότε βιώνουν – επί καθημερινής βάσης – άγχος, φόβο και μελαγχολία.



Θεραπεία της υπεροψίας είναι να μάθει κάποιος να βλέπει τα δικά του σφάλματα, τις δικές του ατέλειες, ώστε σιγά – σιγά με αυτό τον τρόπο να σβήσει η αίσθηση της ανωτερότητας έναντι των άλλων που τώρα έχει.



Η υπεροψία είναι δυστυχώς “μεταδόσιμη ασθένεια”. Κατά συνέπεια, κάποιος που είναι επιρρεπής, που έχει δηλαδή μέσα του κάποιες τάσεις προς αυτή την κατεύθυνση, είναι καλό να προσέχει από ανθρώπους που είναι ήδη δοσμένοι στην υπεροψία. Αυτό δε σημαίνει να τους αποφεύγει πλήρως, απλά να προσέχει εσωτερικά όταν είναι μαζί τους ώστε να μην αφήνει τον εαυτό του να παρασύρεται στο δικό τους τρόπο σκέψης.

ΦΟΒΟΣ

Η ΑΓΑΠΗ ΕΞΩ ΔΙΩΚΕΙ ΤΟΝ ΦΟΒΟ

Ο ΦΟΒΟΣείναι ένα συναίσθημα, όπως η χαρά, η λύπη κλπ. Το άγχος είναι μία κατάσταση όπου το μυαλό μας βρίσκεται το ίδιο, και θέτει τον οργανισμό μας, σε μία κατάσταση «συναγερμού» και ετοιμότητας αντίδρασης, σε οτιδήποτε αυτό θεωρεί ως απειλή. Επομένως το άγχος είναι μία λέξη που χρησιμοποιούμε για να περιγράψουμε μία κατάσταση, η οποία περιλαμβάνει και συναισθήματα όπως ο φόβος, αναφέρεται όμως σε μία γενικότερη κατάσταση του οργανισμού.

Κατ’ αυτόν τον τρόπο μπορούμε για παράδειγμα να πούμε ότι όταν νιώθουμε άγχος για τις πανελλήνιες εξετάσεις που πρόκειται να δώσουμε, υπάρχει «στο κέντρο αυτού του άγχους», το συναίσθημα του φόβου. Στο συγκεκριμένο παράδειγμα, το συναίσθημα του φόβου δημιουργείται από σκέψεις που κάνουμε γύρω από το συγκεκριμένο θέμα. Σκεφτόμαστε πχ ότι αν δεν πετύχουμε στις εξετάσεις, θα απογοητεύσουμε τους δικούς μας ανθρώπους, ή τουλάχιστον έτσι νομίζουμε. Η σκέψη αυτή είναι ικανή να «δημιουργήσει» το συναίσθημα του φόβου και επομένως να μας βάλει σε μία κατάσταση διαρκούς άγχους. «Υπεύθυνος» για τα συναισθήματα που νιώθουμε είναι ο λεγόμενος συναισθηματικός εγκέφαλος.

Όπως έχουμε αναφέρει σε σχετικά άρθρα, αποσκοπεί στο να μας προστατεύσει από μία άμεση ή έμμεση απειλή, γι αυτό και αντιδρά πρώτος όταν βρεθούμε σε κίνδυνο, πχ μπροστά σε ένα επικίνδυνο ζώο. Το συναίσθημα του φόβου λοιπόν, όσο περίεργο κι αν φαίνεται, σκοπό έχει να μας προστατέψει. Να «ενεργοποιήσει» την κατάσταση του άγχους, ώστε να είμαστε σε ετοιμότητα να «παλέψουμε» ή να «τρέξουμε» μακριά από τον κίνδυνο που μας απειλεί.

Α) Ένας τρόπος λοιπόν που δημιουργούνται τα συναισθήματα που νιώθουμε, είναι από τις σκέψεις που κάνουμε (τότε λέμε ότι δημιουργήθηκαν από εσωτερικές καταστάσεις) πχ. σκέφτομαι ότι θα βγω σήμερα με έναν παλιό μου συμμαθητή και νιώθω χαρά. Τα συναισθήματα με την σειρά τους επηρεάζουν τις σκέψεις που κάνουμε, σε έναν συνεχή κύκλο. Έτσι επειδή νιώθω χαρά λόγω του παραπάνω γεγονότος, σκέφτομαι πιο αισιόδοξα και «βλέπω» με λιγότερο άγχος εκείνη την στιγμή τα προβλήματα στον εργασιακό μου χώρο. Αν η συναισθηματική μου διάθεση ήταν μελαγχολική, τα ίδια προβλήματα μπορεί σε άλλη στιγμή να τα «έβλεπα» ως ανυπέρβλητα και το άγχος που ένιωθα να ήταν ιδιαίτερα μεγάλο. Το ίδιο ισχύει και για το συναίσθημα του φόβου. Η ένταση του φόβου που θα νιώσουμε εξαρτάται από το αν θα μπορέσουμε να «επιβάλλουμε» την λογική μας σκέψη και να τον σταματήσουμε ή έστω να τον ελέγξουμε. Βιολογικά αυτό μπορούμε να τον κάνουμε μια και ο λογικός μας εγκέφαλος, συνεργάτης του συναισθηματικού, είναι πολύ «ισχυρός» και μπορεί να «επιβληθεί» και να «τιθασεύσει» συναισθήματα όπως ο φόβος. Αυτό βεβαίως δεν μπορούμε εύκολα να το κάνουμε από μόνοι μας. Αντιθέτως μέσα από την επαφή με τον ψυχολόγο, το μυαλό μας «μαθαίνει» να αναγνωρίζει πως λειτουργούν οι εγκεφαλικές λειτουργίες της σκέψης και των συναισθημάτων και πως αλληλεπιδρούν μεταξύ τους, καθώς και πως ο ίδιος ο άνθρωπος μέσα από μία «εκπαίδευση» μπορεί να επηρεάζει σε τεράστιο βαθμό την αλληλεπίδραση αυτή.

Β) Τα συναισθήματα που νιώθουμε πολύ συχνά δημιουργούνται από εξωτερικά ερεθίσματα που δεχόμαστε, πχ αντιλαμβανόμαστε στο εργασιακό μας κλίμα, ότι υπάρχει κίνδυνος απόλυσης μας και νιώθουμε φόβο. Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να τονίσουμε ότι δεν μπορούμε να ελέγξουμε τι συναισθήματα θα νιώσουμε, δεν είμαστε ρομπότ για να ρυθμίζουμε συνεχώς την σκέψη μας, ούτε μπορούμε να ασκήσουμε έλεγχο στα εξωτερικά ερεθίσματα και να κάνουμε να μην συμβούν. Αυτό όμως που μπορεί να ελέγξει και να ρυθμίσει ο εγκέφαλός μας είναι το πόσο θα διαρκέσει ένα συναίσθημα. Είναι ένας πανίσχυρος υπολογιστής που συνεχώς μαθαίνει, δεν είναι δυνατόν όμως συχνά από μόνος του να «ανακαλύψει» τις δεξιότητες που διαθέτει από μόνος του. Θα ήταν σαν ένας ηλεκτρονικός υπολογιστής που αγοράσαμε, να μπορεί να ανακαλύψει από μόνος του όλα τα πιθανά προγράμματα που θα χρειαστεί καθώς και αυτά που θα θέλαμε εμείς, και να τα «εγκαταστήσει από μόνος του». Για τον λόγο αυτό λέμε ότι η αυτοανάλυση που μπορεί να κάνουμε στον εαυτό μας συχνά δεν είναι σωστή, μια και επηρεάζεται από κίνητρα, επιθυμίες μας, μηχανισμούς κλπ που ασυνείδητα τοποθετεί το μυαλό μας στον εαυτό μας.

Κατ΄αυτόν τον τρόπο πολύ συχνά, νιώθουμε φόβο για καταστάσεις ή αντικείμενα που φαινομενικά μας φαίνεται αδιανόητο γιατί μας φοβίζουν. Αυτό να σημαίνει ότι για κάθε άνθρωπο ισχύει πάντα η ίδια ερμηνεία. Πολύ συχνά το μυαλό μας χρησιμοποιεί το μηχανισμό της μετάθεσης του φόβου από κάτι που πραγματικά φοβόμαστε, σε κάποιο άλλο «αντικείμενο» το οποίο είναι πιο ορατό και αντιμετωπίσιμο. Έτσι για παράδειγμα, μπορεί να είμαστε αγχωμένοι για την δουλειά μας, χωρίς καν να το έχουμε συνειδητοποιήσει, αλλά κάποια στιγμή, να αρχίσουμε να φοβόμαστε για την υγεία μας και να τρέχουμε για εξετάσεις δίνοντας σημασία στο παραμικρό οργανικό σύμπτωμα. Έτσι μεταθέτουμε τον φόβο στο θέμα της υγείας μας. Σε ένα αντικείμενο δηλαδή που ασυνείδητα το μυαλό μας θεωρεί ότι είναι πιο «χειροπιαστό» να επηρεάσει, απ’ ότι το θέμα της εργασίας. Οι ιατρικές εξετάσεις εξαρτάται από εμάς το να τις κάνουμε και να προλάβουμε κάτι, στην δουλειά μας δεν μπορούμε να πούμε στον διευθυντή μας να μην μας απολύσει.

Θα ήταν σημαντικό στο σημείο αυτό να αναφέρουμε ένα ενδεικτικό παράδειγμα για το πως η ηθική μας, «αποθηκευμένη» σε μεγάλο βαθμό στο ασυνείδητό μας, μπορεί να μας δημιουργήσει το συναίσθημα του φόβου και την κατάσταση του άγχους.

Τρανταχτό παράδειγμα είναι η οικονομική κρίση που βιώνει η Ελλάδα το 2010 και η αδυναμία πολλών ανθρώπων να πληρώσουν τις υποχρεώσεις τους. Οι άνθρωποι που έχουν μεγαλώσει σε ένα οικογενειακό περιβάλλον όπου έμαθαν σε αυτό το οικογενειακό περιβάλλον ότι η συνέπεια αυτή είναι μία σημαντικότατη αξία, βιώνουν φόβο και άγχος, καθώς νιώθουν ότι η εικόνα που έχουν για τον εαυτό τους ως «αξιοπρεπείς», απειλείται να καταρρεύσει. Προκύπτει δηλαδή μία σύγκρουση μεταξύ της ηθικής αξίας η οποία είναι «αποθηκευμένη» στο μυαλό μας και η οποία μόνο με ειδικό μπορεί να τροποποιηθεί, και της πραγματικότητας που είναι η αδυναμία να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους.

Στην παρούσα περίπτωση, ο φόβος αφορά την απειλή κατάρρευσης μιας θεμελιώδους αξίας, όπως αυτή έχει αποθηκευτεί στο μυαλό μας και έχει γίνει πια παγιωμένος τρόπος σκέψης , τον οποίο το άτομο, δεν μπορεί να τροποποιήσει, χωρίς μάλιστα την εκτίμηση ενός ειδικού, μπορεί να μην την έχει ούτε συνειδητοποιήσει. Επιπλέον, το ανθρώπινο μυαλό διαθέτει έμφυτους μηχανισμούς που προσπαθούν να αντιμετωπίσουν την κατάσταση του άγχους, θα το λέγαμε πρόχειρα, «κρύβοντας» από το συνειδητό μας αυτό που πραγματικά μας φοβίζει, με την «δημιουργία» κάποιου νέου φόβου, πχ φόβο για την υγεία μας.

Ένα άλλο πολύ συχνό παράδειγμα είναι ότι πολλές φορές η αυστηρής ηθικής σεξουαλική ανατροφή από τους γονείς μπορεί για παράδειγμα να δημιουργήσει ενοχές για την σεξουαλική επαφή, οι οποίες μπορεί να είναι εμφανείς σωματικά, πχ. πόνοι κατά την σεξουαλική επαφή, παρ’ όλα αυτά, η αιτία των πόνων να παραμένει «καλά κρυμμένη» από το συνειδητό μας. Έτσι μπορεί να δημιουργηθεί φόβος ή και αποφυγή της σεξουαλικής επαφής. Για τον λόγο αυτό, δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται με ελαφρότητα τέτοιοι φόβοι, προσπαθώντας το άτομο να τους ξεπεράσει μόνο του.

Η άγνοια δυστυχώς για την επιστήμη της ψυχολογίας, έχει κάνει τους ανθρώπους συχνά να νιώθουν ως αδύναμοι χαρακτήρες, αν δεν «παλέψουν» κάτι μόνοι τους. Θα μπορούσαμε να παρομοιάσουμε την προσπάθεια αυτή με έναν άνθρωπο που επειδή τον πονάει το στομάχι του, προσπαθεί να κάνει μόνος του γαστροσκόπηση, ενώ πιθανά η γνώμη του γαστρεντερολόγου θα ήταν ότι δεν χρειάζεται αυτό ς ο τρόπος θεραπείας, ή θα την έκανε σωστά ως ειδικός. Το μυαλό μας διαθέτει την ικανότητα επίσης να «εφευρίσκει υποκατάστατα» για να αντιμετωπίσει προσωρινά διάφορες φοβίες. Έτσι κάποιος μπορεί να αφιερωθεί σε υπερβολικό βαθμό σε κάποιο χόμπι, επειδή φοβάται, λόγω της φοβίας του να βγαίνει συχνά έξω από το σπίτι. Μπορεί επίσης να μετράει πολλές φορές μέσα στην ημέρα την πίεση του, ενώ το πραγματικό του άγχος προκύπτει από την οικονομική του δυσχέρεια. Είναι αυτονόητο ότι αυτά τα «υποκατάστατα» δεν βοηθούν στην μόνιμη αντιμετώπιση και ίαση μιας φοβίας, αλλά την συντηρούν.

Συμπερασματικά πρέπει να τονίσουμε ότι το τι σημαίνουν οι φοβίες μας και πως τις «χρησιμοποιεί» το μυαλό μας, ποικίλλει από προσωπικότητα σε προσωπικότητα και δεν πρέπει τα παραδείγματα που αναφέραμε να χρησιμοποιηθούν ως διάγνωση από μη ειδικούς. Θα ήταν σαν να δίνουμε την ίδια αντιβίωση σε έναν άνθρωπο που έχει παρόμοια συμπτώματα με κάποιον άλλον, χωρίς να τον έχουμε εξετάσει.

Στην Ιατρική και στην Ψυχολογία, η λέξη «παρόμοια» δεν αρκεί για την διάγνωση ενός ειδικού. Απαιτείται ως υπεύθυνος επιστήμων να δει σε προσωπική επαφή τον άνθρωπο και να κρίνει.

ΘΥΜΟΣ

Ο θυμός και η αντιμετώπισή του
Προβολή

*
*
*
* Μέγεθος γραμματοσειράς

*
*

Μοιραστείτε το |
Ημερομηνία δημοσίευσης: 06/09/2010
Συντάκτης: Μηλιόρδου Χρυσή (Ψυχολόγος , Μ.Sc.)

Έχω νεύρα…Κοντεύω να εκραγώ…Φράσεις οικείες που όλοι έχουμε πει έστω και μια φορά μέχρι τώρα. Εκφράσεις θυμού, ενός συναισθήματος που οι περισσότεροι θεωρούν αρνητικό ή ακόμα και απαγορευτικό, καθώς φοβούνται τις συνέπειές του. Τι είναι τελικά ο θυμός; Είναι όντως ένα απαγοτευτικό συναίσθημα, που πρέπει να φοβόμαστε;

Η απάντηση είναι… όχι. Ο θυμός είναι μια συναισθηματική αντίδραση απέναντι σε κάποιο άτομο, μια κατάσταση ή ένα γεγονός. Μας ενημερώνει για την ψυχική κατάσταση που βρίσκεται ο οργανισμός μας εκείνη τη στιγμή. Μια τέτοια στιγμή μπορεί να είναι όταν νιώθουμε ότι απειλούμαστε, όταν φοβόμαστε οτι χάνουμε τον έλεγχο αλλά και όταν μας αδικούν ή μας προσβάλλουν. Το θέμα δεν είναι το αν θα θυμώσουμε αλλά το πώς θα εκδηλώσουμε αυτό το συναίσθημα. Φανταστείτε την αντίθετη περίπτωση, όπου κάποιος έκδηλα μας προσβάλλει και εμείς τον ακούμε χωρίς να αντιδράμε…

Όντως υπάρχουν περιπτώσεις όπου ο θυμός εκδηλώνεται με λάθος τρόπο, ο οποίος επηρεάζει αρνητικά, όχι μόνο αυτόν που τον εκδηλώνει, αλλά και το περιβάλλον του. Αυτό μπορεί να συμβεί όταν αντιδράμε ενστικτωδώς. Χωρίς να προλάβουμε να επεξεργαστούμε αυτό που μας έχει ενοχλήσει εκδηλώνουμε επιθετικότητα (συνήθως με λεκτική ή σωματική βία), για την οποία συνήθως μετανιώνουμε. Παράλληλα, επιθετικά μπορεί να αντιδράσει κάποιος σε ασήμαντη (φαινομενικά) αφορμή εκφράζοντας με αυτόν τον τρόπο συσσωρευμένο, καταπιεσμένο θυμό που μπορεί να υπάρχει μέσα του. Επιπλέον, κάποιοι άνθρωποι έχουν «μάθει» να αντιδρούν επιθετικά και να υιοθετούν αυτή τη συμπεριφορά ως τρόπο αντιμετώπισης των δυσκολιών στη ζωή τους. Πέρα από τα παραπάνω, υπάρχει και η κατηγορία ανθρώπων, που λόγω δικών τους τραυματικών βιωμάτων αισθάνονται ικανοποίηση όταν κακοποιούν τον άλλο.

Πως φτάνουμε όμως σε αυτό το σημείο; Στο σημείο να καθοδηγούμαστε από την ένταση του συναισθήματος του θυμού και να χάνουμε τον έλεγχο του εαυτού μας; Υπάρχουν διάφορες πιθανές αιτίες, οι οποίες διαφέρουν διατομικά, ανάλογα με το ιστορικό του καθενός. Μια πιθανή αιτία είναι η μίμηση προτύπου. Όταν υπάρχει ένας τουλάχιστον επιθετικός γονέας στην οικογένεια, το παιδί ασυνείδητα (και παρόλο που λεκτικά μπορεί να τάσσεται εναντίον αυτής της συμπεριφοράς) υιοθετεί την επιθετικότητα και την εφαρμόζει και στη δική του οικογένεια. Άλλος λόγος μπορεί να είναι το άγχος που εκδηλώνει κανείς σε μέρη ή σε καταστάσεις που τα έχει συνδέσει με μια οδυνηρή προηγούμενη εμπειρία.

Αυτό μπορεί εύκολα να μετατραπεί σε θυμό και επιθετικότητα. Σε τέτοιου είδους συμπεριφορές μπορεί να οδηγηθεί κανείς και από προβλήματα επικοινωνίας στις σχέσεις του με το σύντροφο ή την οικογένεια. Η αποστολή διπλών μηνυμάτων, η έλλειψη προσωπικού χώρου, η έλλειψη εμπιστοσύνης, οι συγκρούσεις μέσα στην οικογένεια, η αίσθηση αδυναμίας ελέγχου και αντίδρασης σε καταστάσεις μπορούν να προκαλέσουν τα γνωστά «ξεσπάσματα» θυμού. Όμως, πέρα από το κομμάτι των σχέσεων ακόμα και προσωπικά ζητήματα μπορεί να καταλήξουν σε εκρήξεις θυμού, όπως οικονομικά προβλήματα, ζητήματα στον εργασιακό χώρο, ανισσοροπία σε διάφορους τομείς της ζωής (εργασία-προσωπικός χρόνος-οικογένεια) και η αδυναμία διαχείρισης χρόνου.

Είναι φανερό ότι οι αιτίες για την εκδήλωση επιθετικότητας λόγω θυμού είναι πολλές. Το βασικότερο βήμα για να μπορέσει κανείς να το αντιμετωπίσει είναι η αναγνώριση του θυμού του και η επεξεργασία του. Να μπορέσει μέσα από την ανάλυση να δώσει απάντηση σε ερωτήματα, όπως πότε, πώς, υπό ποιες συνθήκες κτλ. ώστε να σταματήσει να λειτουργεί ενστικτωδώς. Επιπλέον, είναι σημαντικό να έχει την επιθυμία να αλλάξει. Ο σκοπός των προγραμμάτων διαχείρισης θυμού δεν είναι να μη θυμώνουμε ποτέ. Το αντίθετο. Είναι να μάθουμε να διαχειριζόμαστε αυτά τα συναισθήματα και να τα εκφράζουμε με τρόπο ώστε κι εμείς να αισθανθούμε καλύτερα, αλλά και οι γύρω μας να τα κατανοήσουν. Αυτό οδηγεί σε καλύτερη επικοινωνία, πιο ανθεκτικές και ειλικρινείς σχέσεις, καλύτερη υγεία και εργασιακή απόδοση.

Για την αντιμετώπιση προβλημάτων θυμού η καλύτερη λύση είναι η επίσκεψη σε ειδικό, ο οποίος βοηθάει να καταλάβει κανείς τα βαθύτερα κίνητρά του, να συνδέσει τα γεγονότα της ζωής του με την τωρινή κατάσταση, να δώσει απαντήσεις σε όλα τα παραπάνω ερωτήματα, ώστε να μην αντιδρά ενστικτωδώς, αλλά και να δοκιμάσουν μαζί νέους, πιο αποδοτικούς τρόπους επικοινωνίας. Παρακάτω δύνονται κάποιες βασικές συμβουλές για κάποιον που θέλει να διαχειριστεί το θυμό του:

* Διαχείριση στρες. Το στρες και ο θυμός είναι αλληλένδετα. Όταν κάποιος ζητάει βοήθεια για διαχείριση θυμού, αυτό σχεδόν πάντα έχει να κάνει και με αυξημένα επίπεδα στρες. Σε κάποιες περιπτώσεις (όχι όμως σε όλες) συμβαίνει και το αντίστροφο, όπου η υπερδιέγερση που προκαλεί το στρες οδηγεί σε θυμό ή σε άλλες περιπτώσεις όπου καταπιεσμένα συναισθήματα θυμού μπορεί να οδηγήσουν σε σωματικά συμπτώματα, που συνδέονται με στρες.
* Διαχείριση χρόνου. Αν και αυτό αποτελεί κομμάτι της διαχείρισης στρες, συνδέεται άρρηκτα και με τη διαχείριση θυμού.
* Προσπάθεια να μάθουμε να μην αντιδράμε ενστικτωδώς. Είναι καλύτερο να σκεφτούμε προτού αντιδράσουμε, παρά να αφήσουμε το θυμό ή την απογοήτευση να κυριαρχήσουν. Αυτό παράλληλα, βοηθάει και την αυτοεικόνα μας, καθώς αισθανόμαστε ότι ο έλεγχος ανήκει σε μας κι όχι στις καταστάσεις. Ειδικά όταν πρόκειται για ζευγάρια, είναι πολύ σημαντικό να αφήνουν λίγο χρόνο για σκέψη και όχι να προσπαθούν να λύσουν το πρόβλημα ακριβώς τη στιγμή που είναι θυμωμένοι.
* Παράλληλα, είναι σημαντικό να διώξουμε τις αρνητικές σκέψεις που γίνονται όταν τα πράγματα δεν έρχονται όπως τα θέλουμε. Συνήθως ασκούμε αρνητική κριτική στον ίδιο μας τον εαυτό, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε αρνητική αυτοεικόνα. Ο σκοπός είναι η αναγνώριση των λαθών μας, αλλά και των δυνατών μας σημείων που θα μας βοηθήσουν να προχωρήσουμε και να βελτιωθούμε.
* Είναι σημαντικό να προσπαθήσει κανείς να αναπτύξει την ικανότητα να ακούει προσεκτικά τον άλλο και να τον καταλάβει. Αυτό ευνοεί σε μεγάλο βαθμό τις διαπροσωπικές σχέσεις καθώς βελτιώνει την επικοινωνία μεταξύ δυο ατόμων και την αποφυγή παρερμηνειών σε λόγια ή σε συμπεριφορές.
* Πολλές φορές ο θυμος είναι απόρροια των πολύ υψηλών προσδοκιών για τον εαυτό. Οι άνθρωποι καθοδηγούμενοι, από την ανάγκη τους να αισθανθούν σημαντικοί θέτουν υψηλές, μη ρεαλιστικές προσδοκίες. Όταν αυτές δεν ικανοποιούνται θυμώνουν και ξεκινούν την αρνητική αυτοκριτική, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
* Ο θυμός μπορεί να είναι συσσωρευμένος μέσα μας από περιστατικά στα οποία αισθανθήκαμε ότι αδικούμαστε αλλά δεν προλάβαμε να αντιδράσουμε. Κάτι τέτοιο μπορεί να είναι μια απώλεια που δεν έχουμε πενθήσει. Αυτά τα ανάμεικτα συναισθήματα λύπης και θυμού μπορεί να ενεργοποιηθούν πολύ εύκολα και να μας οδηγήσουν σε ακραίες αντιδράσεις, ακόμη και από ασήμαντες αφορμές. Είναι πολύ σημαντικό να μάθουμε να συμφιλιώνομαστε με αυτά τα περιστατικά ή τους ανθρώπους που μας τα έχουν προκαλέσει μέσα από μια διαδικασία αποδοχής.
* Η τελευταία, αλλά σημαντικότερη συμβουλή στη διαχείριση θυμού είναι η εκμάθηση δεξιοτήτων διεκδικητικότητας. Η διεκδικητικότητα βρίσκεται ανάμεσα στην παθητικότητα και την επιθετικότητα και αποτελεί τη χρυσή τομή. Σημαίνει να εκφράζουμε αυτό που σκεφτόμαστε με ευθύ και ειλικρινή τρόπο, χωρίς όμως να προσβάλλουμε με αυτό τα δικαιώματα και την προσωπικότητα του άλλου. Η διεκδικητικότητα είναι μια δεξιότητα επικοινωνίας που μπορεί κανείς να αποκτήσει είτε μέσα από την ατομική ψυχοθεραπεία, είτε μέσα από τη συμμετοχή σε συμβουλευτικές ομάδες.

Σαν συμπέρασμα, φαίνεται ότι ο θυμό αποτελεί ένα πολυπαραγοντικό πρόβλημα, το οποίο ευνοείται στην εκδήλωσή του από την ανταγωνιστική εποχή που ζούμε, η οποί απαιτεί γρήγορους ρυθμούς και παραγκωνισμό βαθύτερων προσωπικών αναγκών. Παρόλο αυτά, είναι κάτι που αντιμετωπίζεται, αν κάποιος το θελήσει και προσπαθήσει για αυτό. Τότε τα οφέλη είναι ακόμα μεγαλύτερα γιατί παράλληλα βελτιώνεται και η αυτοεικόνα αλλά και οι διαπροσωπικές μας σχέσεις.

Το άρθρο αυτό είναι γραμμένο απο μια κλασσική ψυχολόγο και μας βοηθάει να αναγνωρίσουμε το πρόβλημα.Τα μαθήματα θαυμάτων μας διδάσκουν πως να μην θυμώνουμε και έτσι δεν θα χρειαστεί να διαχειριστούμε τον θυμό μας.Η κατανόηση ότι είμαστε ολοι ακτίνες απο την ίδια πυγή φωτός θα μας δώσει το μεγαλείο ψυχής που απαιτείται για να το επιτύχουμε.Το μάθημα 23,163 αλλά και το 5 καθώσ και σε πολλά κείμενα δίνονται διέξοδοι στον θυμό και στις σχετικές αντιδράσεις του εγώ

Είμαι πολύ εγωιστής…
Προβολή

*
*
*
* Μέγεθος γραμματοσειράς

*
*

Μοιραστείτε το |
Ημερομηνία δημοσίευσης: 24/12/2008

Κάποτε, ένας μεγάλος αξιωματούχος της Κίνας ρώτησε "ταπεινά" τον δάσκαλό του της φιλοσοφίας: -Δάσκαλε, τι είναι εγωισμός; -Τι ανόητη ερώτηση, του απαντά ο δάσκαλος -Πώς τολμάς να μιλάς έτσι σε μένα; Λέει οργισμένος ο αξιωματούχος Και ο δάσκαλος με χαμόγελο: Αυτό εξοχότατε είναι εγωισμός!

Εγωισμός και υπερηφάνεια Πολλοί θεωρούν προσόν τον εγωισμό, τον μπερδεύουν με την υπερηφάνεια και την αξιοπρέπεια, που είναι διαφορετικές: ο εγωιστής προσπαθεί να προλάβει πιθανές προσβολές της αξιοπρέπειάς του , ενώ ο αξιοπρεπής και υπερήφανος άνθρωπος παίρνει μέτρα προστασίας μόνο αν πραγματικά τον προσβάλλουν. Η φιλαυτία, η έπαρση, η αλαζονεία, ο εγωκεντρισμός και ο σνομπισμός είναι συνώνυμα του εγωισμού, σε μεγαλύτερη ένταση.

Ο εγωιστής άνθρωπος, όπως αναφέρθηκε, απειλείται. Συνήθως « κατασκευάζει και ανιχνεύει» φανταστικούς κινδύνους ή προσβολές. Στην πραγματικότητα , το πληγωμένο εγώ του φοβάται τις σχέσεις , θεωρεί επικίνδυνες και τις πιο ασήμαντες συγκρούσεις, δεν ανέχεται κανενός είδους υποδείξεις, ακόμα κι αν προέρχονται από αγαπημένα πρόσωπα, που του παρέχουν ασφάλεια και αγάπη. Συνήθως δεν ακούει τα επιχειρήματα του συνομιλητή του, τα έχει απορρίψει εκ των προτέρων. Η στάση του, όταν θυμώνει, είναι ουσιαστικά περιφρονητική, δεν θέλει να κατανοήσει τους άλλους, δεν παραδέχεται ποτέ ότι έχει κάνει λάθος ακόμα κι αν το βλέπει. Οι βαθύτερες πεποιθήσεις του είναι σχετικές με το πόσο δυνατός θα αποδειχθεί, πρωταθλητής σε όλα , επειδή δεν θέλει να γίνουν αντιληπτές οι αδυναμίες του. Το αποτέλεσμα είναι η αδυναμία του να μοιραστεί και να εκφράσει άφοβα τα συναισθήματά του, Ο εγωιστής νιώθει ανασφαλής, δεν έχει καλή αυτοπεποίθηση, ακόμα κι όταν το υπερτροφικό εγώ του τον οδηγεί σε αυτοδιαφήμιση και προσεκτική παρουσίαση των δυνατών του στοιχείων. Φυσικά λειτουργεί με στερεότυπα, « τσάμπα μάγκας» , όπως είναι η έκφραση του συρμού. Αντίθετα, ο υπερήφανος και αξιοπρεπής άνθρωπος έχει πολύ καλή αυτοπεποίθηση γιατί γνωρίζει και αποδέχεται τις αδυναμίες του, κάνει καλύτερες ποιοτικά σχέσεις, δεν περιπολεί συνεχώς, αλλά ξέρει αρκετά καλά να βάζει όρια όταν οι καταστάσεις το απαιτούν.

ΝΑΡΚΙΣΣΙΣΜΟΣ

ΝΑΡΚΙΣΣΙΣΜΟΣ

--------------------------------------------------------------------------------

Ο μύθος
Σύμφωνα με την Ελληνική Μυθολογία, ο Νάρκισσος ερωτεύτηκε τον εαυτό του όταν ανακάλυψε την εικόνα του στο καθρέφτισμα των νερών μίας πηγής. Η γοητεία που άσκησε πάνω του η αντανάκλαση του ειδώλου του, του δημιούργησε το ανικανοποίητο πάθος του για τον ίδιο του τον εαυτό που τον οδήγησε στο θάνατο.

Τα χαρακτηριστικά της ναρκισσιστικής προσωπικότητας
Όλοι οι άνθρωποι έχουμε στοιχεία ναρκισσισμού από τη στιγμή που γεννιόμαστε. Αυτό σημαίνει ότι επικεντρωνόμαστε στον εαυτό μας - στις επιθυμίες και τις ανάγκες μας. Ωστόσο η αυτοεκτίμηση και η δημόσια εικόνα μας, είναι η γέφυρα του ναρκισσισμού με την κοινωνία. Η εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας και τα μηνύματα που δίνουμε στους άλλους για μας είναι συνυφασμένα με τα βιώματα και τα μηνύματα που πήραμε από την οικογένειά μας στην παιδική ηλικία. Όταν βέβαια αυτό συναντάται στην υπερβολή του, τότε αναφερόμαστε σε διαταραγμένη προσωπικότητα.

Τα βασικά χαρακτηριστικά των ατόμων με ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας
* Η έντονη αίσθηση σπουδαιότητας και μεγαλείου που έχουν για τον εαυτό τους.
* Η έντονη ανάγκη τους για θαυμασμό.
* Η αδυναμία τους να αναγνωρίσουν και να νιώσουν τις επιθυμίες, τις ανάγκες και τα αισθήματα των άλλων.
* Φαντασιώνονται ιδιαίτερη επιτυχία, δύναμη, εξυπνάδα, ομορφιά ή ιδανική αγάπη.
* Πιστεύουν ότι είναι μοναδικά και ξεχωρίζουν και θα πρέπει και οι συναναστροφές τους να είναι ισάξιες.
* Πιστεύουν ότι οι άλλοι θα πρέπει να ακολουθούν ή να συμμορφώνονται στις δικές τους προσδοκίες.
* Εκμεταλλεύονται τους άλλους προκειμένου να πετύχουν τους σκοπούς τους.
* Συχνά φθονούν τους άλλους ή πιστεύουν ότι οι άλλοι τους φθονούν.
* Εμφανίζουν αλαζονική, υπεροπτική συμπεριφορά ή στάση.

Η ψυχολογία, ο τρόπος σκέψης & οι συμπεριφορές του νάρκισσου
Συνήθως οι νάρκισσοι είναι γοητευτικά, διασκεδαστικά και επιτυχημένα άτομα, ενώ πολλοί απ' αυτούς είναι και διάσημοι. Στην παρέα είναι ιδιαίτερα ευχάριστοι, συμμετέχουν σε κάθε είδους συζήτηση, με στόχο να γίνουν το επίκεντρο. Όταν νιώσουν ότι αυτό το έχουν εξασφαλίσει, συμπεριφέρονται σαν κακομαθημένα παιδιά. Χρειάζονται όλα όσα μπορείς να τους δώσεις και κυρίως το θαυμασμό σου για την εικόνα τους.

Μπορεί να τους δούμε επαγγελματικά επιτυχημένους αλλά υπάρχει και το ενδεχόμενο να μην προχωρήσουν επαγγελματικά εξαιτίας του φόβου τους να ριψοκινδυνέψουν σε συναγωνιστικές καταστάσεις όπου υπάρχει κίνδυνος και να αποτύχουν.

Μοιάζουν να είναι ηθοποιοί στο θέατρο της ζωής τους. Ψεύδονται ακόμη και απέναντι στον ίδιο τους τον εαυτό, εφόσον έχουν την ικανότητα να αναπροσαρμόσουν ακόμη και βιώματα από το παρελθόν τους, προκειμένου να ωραιοποιήσουν την εικόνα τους. Δε θα παραδεχτούν ποτέ το λάθος τους και δε θα ζητήσουν συγνώμη. Αν κάτι δεν πάει καλά θα παίξουν το ρόλο του θύματος, μεταβιβάζοντας πολύ εύκολα την ευθύνη σε άλλους.

Δεν μπορούν να έρθουν πολύ κοντά συναισθηματικά με κάποιον γιατί στην ουσία δεν μπορούν να αγαπήσουν ούτε τον εαυτό τους. Αγαπούν την εικόνα τους (ένα εξιδανικευμένο άτομο που στην πραγματικότητα δεν υπάρχει). Τα άτομα αυτά έχουν εύθραυστη αυτοεκτίμηση και είναι ιδιαίτερα ευάλωτα στην κριτική των άλλων. Εύκολα πληγώνονται, νιώθουν ταπεινωμένα και άδεια και ενδεχομένως μπορεί να αντιδρούν με έντονη οργή και αντεπίθεση.

Αίτια ναρκισσισμού
Τα Βιώματα Του & Ο Ρόλος Της Οικογένειας Στη Διαμόρφωση Του Χαρακτήρα Του
Στη φυσική ανάπτυξη του εγώ, όλοι οι άνθρωποι περνούν από ναρκισσιστικά στάδια. Τα μωρά νομίζουν ότι όλος ο κόσμος τους ανήκει. Οι έφηβοι αντιδρούν στις αντιλήψεις των γονιών τους και προσπαθούν να αυτονομηθούν. Για να γίνει αυτό, βλέπουν τον εαυτό τους πιο ισχυρό και πιο έξυπνο από τους γονείς τους.

Έχει αποδειχτεί ότι σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της ναρκισσιστικής προσωπικότητας παίζει το οικογενειακό περιβάλλον και τα βιώματα του ατόμου στην παιδική ηλικία.

* Πολλοί γονείς μεγαλώνουν τα παιδιά τους με βάση το καλύτερο που πιστεύουν οι ίδιοι γι' αυτά, αγνοώντας τις πραγματικές ανάγκες του παιδιού. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα το παιδί να μεγαλώνει ως προέκταση του γονιού, αναπτύσσοντας ένα προσωπείο που το εμποδίζει να δει τις δικές του πραγματικές ανάγκες.

* Σε άλλες οικογένειες παρατηρείται ο ένας από τους δύο γονείς να είναι αδιάφορος, ενώ ο άλλος υπέρμετρα φιλόδοξος για την πορεία του παιδιού. Σε αυτή την περίπτωση το παιδί απαντώντας στη φιλοδοξία του ενός γονέα επιδιώκει και την προσοχή του άλλου. Τα παιδιά θέλουν να ικανοποιούν τους γονείς και να εισπράττουν το θαυμασμό τους. Με αυτό τον τρόπο τα ανήλικα άτομα εγκλωβίζονται σε εικόνες για τον εαυτό που δεν ανταποκρίνονται στις δικές τους και που στον ενήλικο βίο έχουν σαν αποτέλεσμα τη δημιουργία της ναρκισσιστικής τους προσωπικότητας.

Η σχέση με τους άλλους
Στη σχέση του με τους άλλους, ο νάρκισσος αναζητά άτομα που προάγουν την εικόνα που νομίζει πως έχει και στη συνέχεια φαίνεται να ικανοποιεί την κάθε τους επιθυμία. Στην πραγματικότητα όμως, απαιτεί να θαυμάζεται με βάση αυτό που νομίζει πως είναι και όχι με βάση την πραγματική του εικόνα αφού και ο ίδιος αδυνατεί να τη βιώσει. Το επίπεδο του «σχετίζεται» ενός ατόμου με ναρκισσιστική δράση, χαρακτηρίζεται από την απάθειά του απέναντι σε αντιδράσεις φόβου, ανυπομονησίας ή θυμού.

Οι διαπροσωπικές τους σχέσεις κατά κανόνα είναι προβληματικές, εξαιτίας της ανάγκης τους για θαυμασμό, της αίσθησης ότι έχουν ιδιαίτερα δικαιώματα και της αδυναμίας τους να νιώσουν τις ανάγκες των άλλων.

Θετικές επιδράσεις στη ναρκισσιστική παρουσία μπορεί να έχει και η ανείπωτη αίσθηση από κάποιον άλλον, ότι υπάρχουν σαφή συναισθηματικά όρια τα οποία δεν μπορεί να υπερβεί.

Σε αντίθετη περίπτωση, η συναναστροφή με ένα νάρκισσο μπορεί να οδηγήσει σε συναισθηματικό αποσυντονισμό. Η οριοθέτηση ωστόσο, κρίνεται αναγκαία αφού βοηθά το συναναστρεφόμενο να μη θεωρεί τον εαυτό του υπεύθυνο για τις συμπεριφορές του νάρκισσου, του οποίου η δράση είναι ακαθόριστη. Οι νάρκισσοι εναντιώνονται σε οποιοδήποτε πλαίσιο αμφισβητεί το μεγαλειώδες της προσωπικότητάς τους, καθώς και σε ότι φαίνεται αυστηρά οριοθετημένο, αφού την ίδια στιγμή απαιτείται να έρθουν σε επαφή με τις ευθύνες τους, που είναι άλλωστε και ένα σοβαρό κομμάτι, που πυροδοτεί την παθολογία τους.

Αντιμετωπίζοντας έναν νάρκισσο
Τέσσερις θέσεις που θα μπορούσαν να βοηθήσουν ένα τέτοιο άτομο αλλά και που θα προστατεύσουν κάποιον που το συναναστρέφεται.

1. Απενοχοποίηση. Στη συναναστροφή με ένα νάρκισσο το σημαντικότερο είναι να εντοπίσεις ότι το πρόβλημα είναι ο ίδιος και δεν ευθύνεσαι εσύ για τη συμπεριφορά του.

2. Οριοθέτηση. Αυτό σημαίνει να μην παραβλέπεις τις δικές σου ανάγκες και επιθυμίες και να μην επιτρέπεις και στον ίδιο να σου τις παραβιάζει.

3. Καθρέφτισμα της συμπεριφοράς του. Προσπάθησε να απαντάς και να πράττεις όπως κάνει αυτός. Χρησιμοποίησε τα λόγια και τις πράξεις του δηλαδή, για παράδειγμα, φεύγει από το σπίτι, φύγε και συ, άσκησέ του κριτική, αν σε μειώνει κάνε και σ' αυτόν το ίδιο, κ.α. Ο νάρκισσος, όταν έρχεται αντιμέτωπος με το καθρέφτισμα της συμπεριφοράς του, υποχωρεί.

4. Η απειλή της εγκατάλειψης. Όταν ένας νάρκισσος έρχεται με κάποιον κοντά συναισθηματικά, ο μεγαλύτερός του φόβος είναι η εγκατάλειψη. Αυτό προέρχεται από τα παιδικά του βιώματα μέσα στην οικογένεια. Η εγκατάλειψη λοιπόν ή η απειλή πως θα τον εγκαταλείψουν, του δημιουργεί τόσο μεγάλο φόβο που μπορεί να αλλάξει αυτόματα συμπεριφορά.

Τρία βασικά βήματα αυτοβοήθειας για τον ίδιο τον νάρκισσο
1. Συχνά τα άτομα με ναρκισσιστική προσωπικότητα αντιλαμβάνονται ότι υπάρχει πρόβλημα στη σχέση τους με τους άλλους, ωστόσο είναι δύσκολο να παραδεχτούν και να αποδεχτούν ότι ευθύνονται οι ίδιοι. Εάν επιτρέψουν στον εαυτό τους να εντοπίσει την ευθύνη τους, ήδη έχουν κάνει το σημαντικότερο βήμα στην αντιμετώπιση του προβλήματός τους.

2. Μέσα από ένα υποστηρικτικό περιβάλλον (π.χ. φίλοι, γονείς, σύντροφος), που θα τους επισημαίνουν την πραγματικότητα και δε θα τους ενισχύουν τον ιδεατό κόσμο που οι ίδιοι έχουν φτιάξει για τον εαυτό τους, μπορούν να «σπάσουν το φανταστικό καθρέφτη», να αποδεχτούν, να εκτιμήσουν και να αγαπήσουν αυτό που πραγματικά είναι.

3. Να αποφασίσουν να δεχτούν ψυχοθεραπευτική βοήθεια ώστε να ενισχύσουν την αυτοεκτίμησή τους, να ενδυναμώσουν τα υγιή κομμάτια της προσωπικότητάς τους και να αποδυναμώσουν την παθολογία τους.

Η θεραπεία
Συχνά βλέπουμε τα χαρακτηριστικά της ναρκισσιστικής προσωπικότητας να συνοδεύονται από μία άλλη διαταραχή. Η έντονη αίσθηση ταπείνωσης που μπορεί να νιώσουν, συνοδευμένη και από υπερβολική αυτοκριτική, μπορεί να οδηγήσει σε κοινωνική απομόνωση, καταθλιπτική διάθεση.

Στην περίπτωση όμως που ο ναρκισσισμός δε συνοδεύεται από κάποια άλλη παθολογία, είναι δύσκολο τα άτομα που φέρουν τη διαταραχή να ζητήσουν ψυχοθεραπευτική βοήθεια. Αυτό συμβαίνει γιατί το πρόβλημα είναι χαρακτηριστικό της προσωπικότητας (έγκειται στο χαρακτήρα) του ατόμου, μόνο που δεν είναι αντιληπτό στον ίδιο αλλά αντανακλάται στη σχέση του με τους άλλους.

Παρόλα αυτά, στη φάση της ψυχοθεραπείας, σκοπός είναι τα άτομα αυτά να αποκτήσουν ευαισθησία στους μηχανισμούς λειτουργίας της παθολογικής μεγαλομανίας τους. Με αυτό τον τρόπο προοδευτικά θα αναπτύξουν μία πιο ρεαλιστική εικόνα για τον εαυτό τους και τους άλλους.

Πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται να κοιταχτούν στον καθρέφτη και να αποδεχτούν αυτό που πραγματικά είναι, λόγω της χαμηλής αυτοεκτίμησής τους.

Όταν μπορέσεις να αποδεχτείς αυτό που είσαι και να λειτουργείς αυθεντικά, τότε βιώνεις το υγιές κομμάτι του ναρκισσισμού και κατά συνέπεια ενισχύεις τα υγιή κομμάτια του εγώ σου.

Δημοσίευση: Περιοδικό Αρμονία, Τεύχος 42, Ιούνιος 2003


--------------------------------------------------------------------------------

Οι εννιά διαφορετικοί τύποι νάρκισσου
1. Ο συναισθηματικός επαίτης
Το άτομο αυτό είναι απύθμενο πηγάδι συναισθηματικών αναγκών, αισθάνεται μια επώδυνη συναισθηματική πείνα που δεν μπορεί να ικανοποιήσει. Δεν του φτάνει πόσο τον αγαπάνε, πάντα θέλει περισσότερο.

Όταν δε βλέπει τον/την σύντροφό του, είναι σαν να έχει κοπεί η παροχή αγάπης. Προξενεί απογοητεύσεις στο σύντροφό του, που συχνά του λέει 'μα κάναμε διακοπές μαζί! Χτες μιλούσαμε δυο ώρες στο τηλέφωνο!'. Ο ίδιος δε μπορεί να καλμάρει και να φροντίσει συναισθηματικά τον εαυτό του. Συνήθως έχει άγχος και φόβο εγκατάλειψης.

2. Ο εκλεκτός εραστής
Πιστεύει στην ιδεολογία της ρομαντικής αγάπης, με πλούσια συναισθηματική ζωή, που βασίζει τις σχέσεις του σε υπερβολικές εξομολογήσεις για τον εαυτό του, που φτάνουν στο σημείο μεγαλομανίας.

Οποιοδήποτε ελάττωμα του συντρόφου του το κατακρίνει και το παίρνει προσωπικά. Τα μεγαλόσχημα λόγια του 'κανείς δεν θα σε αγαπήσει όπως εγώ' προσπαθούν να κρύψουν το πόσο εύθραυστος συναισθηματικά αισθάνεται. Η υπερβολή του σύντομα αρχίζει να κουράζει τον σύντροφό του, που τον εγκαταλείπει, με αποτέλεσμα η αυτοπεποίθηση και η αυτοεκτίμησή του να καταρρακώνονται.

3. Ο τραπεζίτης της δύναμης
Είναι το άτομο που έχει ερωτευθεί τη δύναμη, την οποία εκφράζει με επιθετικότητα, μείωση και τρομοκράτηση των υπαλλήλων του. Επίσης, μπορεί να είναι ψυχρός και γραφειοκράτης. Όμως, κρατά τη δύναμη στα χέρια του και τη χρησιμοποιεί διαρκώς. Η αλαζονεία του είναι χαρακτηριστική και δείχνει περιφρόνηση για τους κατώτερους του.

Δεν τρέφει θετικά συναισθήματα ή κατανόηση για τους άλλους. Παίρνει αποφάσεις χωρίς να σκέφτεται τις συνέπειες για τους άμεσα ενδιαφερόμενους: το μόνο που τον ενδιαφέρει είναι η προσωπική του άνοδος και το κυνήγι των χρυσών ευκαιριών στη δουλειά του. Η μεγαλομανία του επικεντρώνεται στην επιτυχία και τα επιτεύγματά του δεν είναι ποτέ αρκετά για να συνταιριαστούν με την εσωτερική του εικόνα της επιτυχίας.

4. Ο διαμορφωτής του σώματος
Δείχνει ωραίος! Αλλά αυτό είναι μόνο επιφανειακό. Οι αξίες του: εικόνα, μόδα, γοητεία, νεότητα και ομορφιά. Δεν πρόκειται απλώς για το πρότυπο της εποχής μας, ή τον άνθρωπο που προσέχει τον εαυτό του και πάει στο γυμναστήριο και επενδύει στην εξωτερική του εμφάνιση, αλλά για μια διαταραγμένη προσωπικότητα με υπερβολική ανάγκη να τον θαυμάζουν οι άλλοι.

Η αυτοεκτίμησή του επικεντρώνεται στην εξωτερική του εμφάνιση. Προσελκύει εύκολα κόσμο, αλλά δε μπορεί να διατηρήσει μακροχρόνιες σχέσεις. Ο εσωτερικός του κόσμος είναι άδειος και μουντός.

5. Ο οργισμένος
Πρόκειται για φανερά ναρκισσιστική προσωπικότητα, με θυμό που βράζει μέσα στο άτομο και ξεσπά με ή χωρίς λόγο στα άτομα γύρω του. Η δυσαρέσκεια και η δυστυχία του εκφράζονται με αυξανόμενη επιθετικότητα.

Υπάρχουν επεισόδια εκρηκτικού θυμού που αφήνουν τους άλλους άναυδους. Χαρακτηριστική είναι η υπερευαισθησία του σε οποιαδήποτε προσβολή, φανταστική ή πραγματική. Παίρνει το κάθε τι προσωπικά και το παρερμηνεύει ως επίθεση.

Αυτό που πυροδοτεί το θυμό του είναι ναρκισσιστική προσβολή. Βλέπει τον κόσμο ως άσπρο/μαύρο, ποτέ με ενδιάμεσες αποχρώσεις και κατηγορεί τους πάντες, εκτός από τον εαυτό του. Η λογική του έχει παρανοϊκή χροιά.

6. Ο κολπατζής
Πρόκειται για μια επιφανειακά γοητευτική προσωπικότητα που σαγηνεύει τους άλλους. Δυστυχώς όμως, κάτω από την επιφάνεια κρύβεται μια διαταραγμένη προσωπικότητα. Πίσω από τα 'έχε μου εμπιστοσύνη' μηνύματα, κρύβεται δόλος και κακεντρέχεια, εκμετάλλευση του άλλου και αίσθηση προδοσίας όταν το 'θύμα' αντιληφθεί τι συμβαίνει.

Ο 'κολπατζής' νάρκισσος είναι ανελέητος στις σχέσεις του, ξεγελά τον/την σύντροφό του με απιστίες, κλοπές, απάτες ή ακόμα κι εγκληματικές πράξεις. Υπάρχει ίντριγκα κι ευχαρίστηση στο να στήνει το κόλπο.

7. Ο φαντασιόπληκτος
Έχει έναν περίπλοκο εσωτερικό κόσμο, όπου όλη η ευχαρίστηση βρίσκεται στο βασίλειο της φαντασίας και όχι στην πραγματικότητα. Πρόκειται για άτομο που δείχνει κάπως επιφανειακό, ανάλαφρο, άδειο και μπορεί να έχει κοινωνικές φοβίες.

Είναι εγκλωβισμένος στον εσωτερικό του κόσμο και έχει μεγαλομανίες που δεν τις γνωστοποιεί απαραίτητα στους άλλους, αλλά τις ζει μέσα του. Έχει μεγάλη ιδέα για τον εαυτό του και η αυταπάτη του είναι ότι είναι σπουδαίος, ωραίος, αγαπητός, θαυμαστός.

Ο εσωτερικός του κόσμος αποτελεί πηγή ευχαρίστησης, την οποία δε βρίσκει εξωτερικά. Δεν εμπιστεύεται κανέναν και είναι δύσκολος στις σχέσεις του, αφού δε δίνει τίποτα στους άλλους. Αντί η φαντασία του να τροφοδοτεί την προσωπικότητά του και τη ζωή του, δημιουργεί την ψευδαίσθηση της ανεξαρτησίας.

8. Ο μάρτυρας
Υποφέρει και γύρω από αυτό περιστρέφεται η ύπαρξή του. Η προσωπική του ταυτότητα βασίζεται πάνω στον πόνο και τη δυστυχία ή το να είναι θύμα ή επιζών τρομερών ψυχικών καταστάσεων. Ο πόνος δικαιώνει την τεράστια απορρόφηση στον εαυτό, με παρασιτικές απαιτήσεις και συχνά σχέσης εκμετάλλευσης.

Ο πόνος δεν αφορά απλώς το παρελθόν, μολύνει το παρόν και το μέλλον και καθιστά αδύνατη την συναισθηματική ισορροπία. Ο πόνος δεν είναι ποτέ αρκετός, πάντα χρειάζεται λίγο ακόμα γι' αυτό το είδους νάρκισσου και η τέχνη του αυτοσαμποταρίσματος τελειοποιείται καθημερινά.

Ο πόνος αυτός δεν είναι ο απλός πόνος που αισθάνεται ο κάθε άνθρωπος: πρόκειται για ναρκισσιστικό πόνο μεγαλομανίας 'κανείς δεν έχει υποφέρει ποτέ όσο εγώ', και αυτή είναι ίσως η μόνη του παρηγοριά.

Κάνει σχέσεις με άτομα που θέλουν να είναι χρήσιμα στους άλλους. Η ιστορία του θύματος συνεχίζεται και αποτελεί τρόπο να ελέγχει τους πάντες και τα πάντα, μέχρι που οι άλλοι να αισθανθούν ότι τους χρησιμοποιεί. Ο πόνος του νάρκισσου είναι μια άμυνα για να αποφύγει τον πραγματικό πόνο, όταν αυτός εμφανίζεται στη ζωή.

9. Ο σωτήρας
Συνήθως δείχνει γεμάτος αρετές και προτερήματα, σπεύδει να βοηθήσει, νοιάζεται και φροντίζει τους άλλους. Σχεδόν πάντα. Αυτός ο τύπος νάρκισσου εμπλέκεται σε ανισόρροπες σχέσεις, τα δίνει όλα μονομερώς, κουράζεται, εκνευρίζεται και ρωτάει 'γιατί δεν ικανοποιούνται επιτέλους οι δικές μου ανάγκες;'

Πίσω από αυτή την αρχικά θετική εμφάνιση, κρύβεται η μεγαλομανία του τύπου 'μόνο εγώ μπορώ ν' αλλάξω τα πράγματα'. Θέλει να έχει τον έλεγχο των πραγμάτων και κυνηγά το συναίσθημα και τις ανεκπλήρωτες ανάγκες του. Πρόκειται για έναν τοκογλύφο των συναισθημάτων και των σχέσεων, αφού για ό,τι δώσει το ζητάει πίσω φορτικά και στο πολλαπλάσιο.

Υπάρχει βοήθεια;
Ναι, αλλά από επαγγελματία της ψυχικής υγείας και μόνο όταν το ίδιο το άτομο επιθυμεί ν' αλλάξει το δυσλειτουργικό μοτίβο συμπεριφοράς του και να το αντικαταστήσει με κάτι υγιέστερο για τον ίδιο και τους γύρω του.

Τα άτομα που συναναστρέφονται με κάποιον με ναρκισσιστική προσωπικότητα μπορούν επίσης να πάρουν βοήθεια ώστε να μάθουν να χειρίζονται την ιδιόμορφη αυτή κατάσταση ή να κάνουν τις επιλογές τους και να απεμπλακούν από αυτή.

http://health.in.gr.
Βλ. σχετικά: http://www.protoporia.gr/protoporia/product.asp?sku=55048


--------------------------------------------------------------------------------

Εθνικός ναρκισσισμός
Ας μην ξεχνάμε και τον εθνικό ναρκισσισμό που ενεργεί είτε ως ενισχυτικό στην χαμηλή αυτοεκτίμηση κάποιων κενών ανθρώπων είτε ως άναμμα σπίρτου σε αποθήκη πυρομαχικών για μεγαλομανείς... Το λάθος κάποιων είναι ότι μπερδεύουν την ενισχυμένη αυτοπεποίθηση με το ναρκισσισμό.

Η περιστασιακά ενισχυμένη αυτοπεποίθηση προς επίτευξη κάποιου στόχου (αθλητισμός, εξετάσεις, συνέντευξη για εργασία, πρωτόγνωρες καταστάσεις ειδικά για παιδιά και εφήβους) αποτελεί θετική ένεση ναρκισσισμού, η διάρκεια δράσης της οποίας πρέπει να λήγει είτε με την επίτευξη του στόχου είτε με την προσπάθεια επίτευξης του στόχου. Είναι όπως το άγχος που διαχωρίζεται σε δημιουργικό και σε καταστροφικό.

Μια μικρή δόση ναρκισσισμού στον χαρακτήρα κάποιου, νομίζω ότι επενεργεί ωφέλιμα. Είναι όπως τα λιπαρά. Είναι απαραίτητα, τα πολυακόρεστα όμως, τα Ω-3, αλλά όχι σε μεγάλη ποσότητα γιατί τότε γίνονται επικίνδυνα.


--------------------------------------------------------------------------------

...θα παραλλήλιζα την δόση ναρκισσισμού όπως το αλάτι στο φαγητό. Πρέπει να είναι τόση ώστε να μην λυσσάξεις...


--------------------------------------------------------------------------------

Κ.Ι.Χ.Ε.Μ.Τ.Α.

Happiness and Peace


Happiness and peace of mind follow pure thinking and virtuous living as the shadow follows the substance of material things.

The Urantia Book, (131:3.3)

ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΕΝΟΧΗΣ 4/10/1966 ΕΙΔΙΚΑ ΜΥΝΗΜΑΤΑ

Ο απώτερος σκοπός της προβολής, καθώς το χρησιμοποιεί το εγώ είναι πάντα να απαλλαχθεί από την ενοχή. Όμως το χαρακτηριστικό του είναι ότι θέλει να το κάνει απ την δική του οπτική γωνία. Κυρίως το εγώ θέλει να διατηρήσει την ενοχή. Εσείς δεν μπορείτε να το υποφέρετε. Όμως η ενοχή στέκεται εμπόδιο στο να θυμηθούμε τον θεό, Του οποίου η έλξη είναι τόσο δυνατή που δεν μπορείτε να αντισταθείτε. σε αυτήν την περίπτωση το μεγαλύτερο σχίσμα επέρχεται αν διατηρήσετε την ενοχή όπως εμμένει το εγώ. ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙΤΕ ΝΑ ΕΙΣΤΕ Ο ΕΑΥΤΟΣ σας. Μόνο αν σας πείσει ότι είσθε το εγώ θα μπορούσε να σας παροτρύνει να (προβάλετε) την ενοχή και ως εκ τούτου να τη διατηρήσετε στο μυαλό σας
Αλλά σκέψου πόσο παράξενος διακανονισμός του εγώ είναι αυτός. Προβάλεις την ενοχή για να απαλλαχθείς από αυτή Αλλά στην πράξη απλά την καλύπτεις Αισθάνεσαι ενοχές αλλά δεν γνωρίζεις ΓΙΑΤΙ και επίσης τις συσχετίζεις με μια παράξενη συλλογή από εγωικές ιδέες κατά τις οποίες το εγώ υποστηρίζει ότι έχεις αποτύχει. Αλλά δεν έχεις ιδέα ότι έχεις δει ως αποτυχημένο τον υιό του θεού, βλέποντας τον ως ένοχο. Πιστεύοντας ότι δεν είσαι πια ο εαυτός σου. Δεν συνειδητοποιείς ότι χάνεις τον ΕΑΥΤΟ σου .