ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ

ΠΩΣ ΔΙΔΑΣΚΟΜΑΣΤΕ ΑΠΟ ΤΗΝ ΖΩΗ
ΜΕΡΙΚΑ ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ

Για όσους γνωρίζουν να παρατηρούν και να εμβαθύνουν στην βαθύτερη ουσία των φαινομένων και της ζωής τους είναι αδιαμφισβήτητο ότι τα πάντα έχουν ένα νόημα. Κάτι πίσω από την επιφάνεια. Αν αυτό το θέμα το εξετάσουμε από την οπτική γωνία της πνευματικής μας εξέλιξης, τότε διαπιστώνουμε ότι πίσω από τα φαινόμενα κρύβονται διδάγματα και καθοδήγηση. Κατ αρχήν τίποτα δεν είναι τυχαίο. Εφ όσον υπάρχει Θεός δεν υπάρχει τύχη. Αυτά τα δύο είναι ασυμβίβαστα. Εφ όσον υπάρχει Πνεύμα τότε τίποτα δεν είναι χωρίς νόημα. Όλα τα περιστατικά της ζωής μας κάτι μπορούν να μας διδάξουν, αν εμείς θελήσουμε να τα «διαβάσουμε». Ας δούμε ορισμένα παραδείγματα, σημειώνοντας ταυτοχρόνως ότι το «διάβασμα» της ζωής μας είναι μια ικανότητα που την αποκτούμε και την αυξάνουμε με την εξάσκηση και την προσπάθεια.

Προσέξτε τι συμβαίνει όταν ακολουθούμε μια λάθος πορεία στην ζωή μας. Όταν κάνουμε ένα σφάλμα, ή κάτι το ανήθικο και κακό. Στην αρχή φαίνεται πως διανύουμε μια «περίοδο χάριτος». Λέμε ψέματα χωρίς να μας καταλάβουν, ή έστω χωρίς πραγματικές συνέπειες, κλέβουμε χωρίς να μας πιάσουν, κάνουμε λάθη χωρίς να «τιμωρούμαστε». Λες και «κάτι» μας προστατεύει και δείχνει επιείκεια απέναντί μας λόγω του μέχρι τώρα «λευκού ποινικού μας μητρώου», λόγω «του προτέρου εντίμου βίου». Αυτό το «κάτι» περιμένει να συνέλθουμε μόνοι μας. Φροντίζει όμως να μας προειδοποιεί… Βλέπουμε δήθεν τυχαία τι παθαίνουν άλλοι που κάνουν το ίδιο σφάλμα με μας, κάποτε μπορούμε να κινδυνέψουμε από τις συνέπειες, αλλά όλα αυτά είναι στην αρχή ανώδυνα. Διδασκόμαστε με το καλό, με το μαλακό. Μετά από κάποιο χρονικό διάστημα αυτή η περίοδος χάριτος λήγει και καθώς εμείς δεν λέμε να συνετιστούμε αρχίζει η πίεση. Αρχίζουν τα χαστούκια. Ο ψεύτης αποκαλύπτεται, ο κλέφτης συλλαμβάνεται, ο αλαζόνας ταπεινώνεται. Κάποιες δήθεν ατυχίες μας χαλάνε τα σχέδια. Αν δεν συνέλθουμε από αυτά τα πρώτα χτυπήματα τότε η έντασή τους αυξάνεται και έχουμε τις γνωστές σε όλους τραγωδίες. Δράματα, φυλακές, διαλυμένες οικογένειες, διαμάχες, νοσοκομεία κ.λ.π. Η ζωή μας φέρεται σαν ένας σοφός παιδαγωγός. Πρώτα συμβουλές, μετά λίγη πίεση και στο τέλος οι τιμωρίες και οι αποβολές για τους αδιόρθωτους, διότι πρέπει επιτέλους να σταματήσουν για καλό δικό τους και για την προστασία του περίγυρού τους. Αν δούμε ποιες είναι οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε τώρα στην ζωή μας με λίγη καλή θέληση θα θυμηθούμε ότι κάποτε, με κάποιο τρόπο προειδοποιηθήκαμε, αλλά εμείς κωφεύσαμε. Μετά πιεστήκαμε, αλλά δεν δώσαμε σημασία. Και στο τέλος καταλήξαμε εκεί που καταλήξαμε. Προσοχή λοιπόν στις «προειδοποιήσεις» και στα «σημάδια». Αυτά είναι ο πρώτος, αλλά ανώδυνος κρίκος, μιας αλυσίδας όλο και πιο επώδυνων συνεπειών, την οποία μπορούμε να σπάσουμε όποτε το θελήσουμε.

Όταν μας συμβαίνει κάτι στην ζωή αυτό είναι ένα μάθημα για μας. Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων και ιδίως εκείνες οι σχέσεις που δεν μπορούν να διαλυθούν εύκολα, ώστε ο ένας να απαλλαγεί από τον άλλον. Οι συγγενικές σχέσεις, οι επαγγελματικές, οι συγκατοίκηση, ο γάμος, οι γείτονες κ.λ.π. Σε αυτές τις περιπτώσεις έχουμε να κάνουμε με ανθρώπους από τους οποίους δεν μπορούμε να απομακρυνθούμε εύκολα. Αν θέλουμε να απαλλαγούμε από κάποιον συνάδελφό μας θα πρέπει ίσως να αλλάξουμε δουλειά. Αυτό όμως δεν είναι καθόλου εύκολο. Άρα πιεζόμαστε να τον ανεχθούμε. Γιατί όμως; Ποιο κομμάτι του εαυτού μας πιέζεται από την συμπεριφορά του; Τι πρέπει να αλλάξει σχεδόν αναγκαστικά μέσα μας, για να μην είναι ο εργασιακός μας χώρος ένα μαρτύριο για μας; Ακόμα πιο έντονο είναι το φαινόμενο αυτό μεταξύ γονιών και παιδιών, ή συζύγων. Ο τσιγκούνης άνδρας μερικές φορές παντρεύεται σπάταλη γυναίκα. Είναι άραγε ειρωνεία της «τύχης», ή μήπως η νοημοσύνη της ζωής προσπαθεί με αυτόν τον τρόπο να τον βοηθήσει να ξεπεράσει το πρόβλημά του; Σε ανάλογη όμως θέση θα βρεθεί και η σπάταλη γυναίκα του. Και αυτή κάτι θα αποκομίσει από τον σύζυγό της. Ο άλλος του οποίου την συμπεριφορά βιώνουμε ως πρόβλημα, είναι στην πραγματικότητα ένας μοχλός πίεσης κάποιας αδύναμης πλευράς μας, ωθώντας μας έτσι με έναν μάλλον δυσάρεστο τρόπο να την ξεπεράσουμε. Η σπάταλη γυναίκα του παραδείγματός μας συνεχώς θα πιέζει με την συμπεριφορά της την φιλαργυρία του συζύγου της. Αυτός έχει δύο δρόμους να ακολουθήσει. Το διαζύγιο, ή την απελευθέρωσή του από την τσιγκουνιά.

Προσέξτε πόσο συχνό είναι αυτό το φαινόμενο στην ζωή. Στο στενό μας περιβάλλον βρίσκονται άνθρωποι, που άθελά τους μας πιέζουν στα αδύναμα σημεία του χαρακτήρα μας. Λες και κάποιος τους έχει βάλει εκεί σκόπιμα. Εμείς το θεωρούμε αυτό κακοτυχία γιατί δεν μπορούμε να «απολαύσουμε» ελεύθερα τα ελαττώματά μας, είναι όμως στην πραγματικότητα ένα εξαίρετο και πολύ εύστοχο μάθημα. Έχουμε έναν γιο επαναστάτη; Ίσως θα πρέπει να ψαχτούμε μήπως είμαστε πολύ προσκολλημένοι σε τυπικότητες, ήθη και έθιμα. Ο γιος μας όμως θα πρέπει να κάνει, από την πλευρά του, την αντίθετη έρευνα. Μήπως είναι υπερβολικά αντιδραστικός, από εγωισμό; Και οι δύο θα έχουν πολλά να μάθουν αν δεν εμπλακούν σε έναν κυκεώνα από διαμάχες και πικρίες.

Μαθαίνουμε από αυτόν που είναι διαφορετικός από εμάς. Και η νοημοσύνη της ζωής φροντίζει μέσα σε κάθε οικογένεια, σε κάθε συντροφιά, σε κάθε χώρο, να υπάρχουν και κάποιες εξαιρέσεις. Σε άλλους χώρους η εξαίρεση μπορεί να είμαστε εμείς. Όλοι έχουν την ευκαιρία να μάθουν αυτό που τους χρειάζεται.


Μια άλλη κατηγορία ανθρώπων και καταστάσεων δεν είναι οι διαφορετικοί, αλλά οι όμοιοί μας. «Πες μου τι φίλους έχεις για να σου πω τι άνθρωπος είσαι», λέει η παροιμία. Αν παρατηρήσουμε την ζωή μας, με αυτό το σκεπτικό, θα δούμε ότι οι άνθρωποι του περιβάλλοντός μας αντιπροσωπεύουν τα διάφορα στοιχεία του δικού μας χαρακτήρα, και σαν κάποιο παζλ συνθέτουν την αντανάκλαση της εικόνας του ίδιου μας του εαυτού. Φαινόμενο εξαιρετικά χρήσιμο από πλευράς αυτογνωσίας. Αυτό ακούγεται παράδοξο και το επαναλαμβάνουμε άλλη μια φορά: Οι άνθρωποι του περιβάλλοντός μας με τους οποίους σχετιζόμαστε, είναι αντανακλάσεις πλευρών του χαρακτήρα μας. Αν μεταξύ των φίλων μας βρίσκονται ένας ψεύτης και ένας ειλικρινής άνθρωπος, σημαίνει ότι κάτι σε αυτούς μας ελκύει και κάτι έλκει αυτούς προς εμάς. Συνεπώς έχουμε μια έντιμη πλευρά στον χαρακτήρα μας (που έλκει τον ειλικρινή και έλκεται από αυτόν), μια άλλη όμως πλευρά μας είναι το ψέμα. Αυτή η κρυμμένη πολλές φορές πλευρά μας έλκει τον ψεύτη, αλλά έλκεται και από αυτόν.

Συνειδητοποιώντας κανείς αυτή την μάλλον δυσάρεστη αλήθεια, δεν μπορεί παρά να θαυμάσει την Σοφία και την Ευσπλαχνία του Δημιουργού, ο οποίος με έναν απίστευτο τρόπο συνταιριάζει έτσι τα πάντα, ώστε όλοι και όλα να μπορούν να πάρουν το μάθημά τους και να εξελιχθούν! Η ευγνωμοσύνη μας τότε προς τον Δημιουργό μας όλο και θα αυξάνει, διότι συνειδητοποιώντας αυτά τα εκπληκτικά φαινόμενα αντιλαμβανόμαστε ότι η ζωή αυτού του κόσμου είναι ένα πλήρες σχολείο και ένα τέλειο γυμναστήριο. Είναι πράγματι κάτι το εκπληκτικό. Μια εξαιρετική βοήθεια. «Διαβάζοντας» το περιβάλλον μας, τα γεγονότα της ζωής μας, τους χαρακτήρες των ανθρώπων του περίγυρού μας, είναι σαν να βλέπουμε τον ίδιο μας τον εαυτό σε βάθος. Αποκτούμε αυτογνωσία κοιτώντας γύρω μας! Η ζωή θα μας πιέσει ακριβώς εκεί που πρέπει, εκεί που μας πονάει, για να αφυπνισθούμε και θα μας στηρίξει εκεί που παραπαίουμε. Θα μας αποκαλύψει αυτό που μας λείπει και θα μας βοηθήσει να χρησιμοποιήσουμε αυτό που διαθέτουμε. Θα μας φέρει σε επαφή με ανθρώπους που μπορούν να μας βοηθήσουν και να μας διδάξουν και με ανθρώπους που μπορούν να βοηθηθούν και να διδαχθούν από εμάς. Το πώς δημιουργείται ένας τόσο ολοκληρωμένος συντονισμός, μια τόσο πλήρης ενότητα και διδακτική αλληλεπίδραση μεταξύ των πάντων, δεν το γνωρίζει κανείς...

Πόσο πλανώνται εκείνοι που νομίζουν ότι υπάρχει τύχη και ότι η ζωή είναι χωρίς νόημα!

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

ΠΡΑΚΤΙΚΟ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Έχει μεγάλη σημασία, να μπορούμε τις διάφορες γνώσεις μας, εμπειρίες και εφαρμογές να τις συνοψίζουμε σε ένα περιεκτικό αλλά σύντομο σχήμα. Έτσι υπάρχει η δυνατότητα όλα τα βασικά που αφορούν την πρακτική εφαρμογή του εσωτερισμού να τα έχουμε στον νου μας ταυτόχρονα, πράγμα που θα μας βοηθήσει πολύ στην άσκησή μας. Αν ο νους μας δεν είναι φορτωμένος με πολλές γνώσεις και πολυσύνθετα συστήματα αλλά έχει κατανοήσει κάτι απλό και περιεκτικό, τότε μπορούμε αυτό το κάτι να το μεταφέρουμε στην πράξη. Γνώσεις υπάρχουν πολλές, αλλά αυτές δεν θα μας βοηθήσουν στην εξέλιξή μας. Μας βοηθάει μόνο αυτό το οποίο έχουμε ζήσει. Και αυτές οι βιωματικές γνώσεις μπορεί να είναι πολύ λίγες. Είναι όμως αυτό που έχουμε στην διάθεσή μας πραγματικά. Όλα τα άλλα είναι θεωρίες. Μπορεί να έχουμε διαβάσει για επίπεδα, για ανώτερα σώματα, για αριθμοσοφία και συμβολισμό, χωρίς να έχουμε καταφέρει να τα μεταφέρουμε στην πράξη. Οι πραγματικές αλλαγές όμως προκαλούνται από τα βιώματα και αυτά με την σειρά τους βασίζονται σε έναν απλό κεντρικό πυρήνα.

Αν θελήσουμε να δούμε ποιος είναι ο κεντρικός πυρήνας της εσωτερικής πρακτικής θα λέγαμε, πάντοτε ως μια προσωπική γνώμη που μπορεί στο μέλλον να αλλάξει, ότι είναι η κατάσταση εκείνη της συνειδητότητας του ανθρώπου που χαρακτηρίζεται από την ενδοσκοπική αυτοσυγκέντρωση και τον συντονισμό με την φωνή της συνείδησής μας. Είναι στην πραγματικότητα κάτι το πολύ απλό. Άδικα πελαγοδρομούμε σε πολυσύνθετα θεωρητικά συστήματα. Αρκεί να είμαστε συνεχώς σε κατάσταση συγκέντρωσης του νου μέσα στον εαυτό μας, για να διακρίνουμε ό,τι συμβαίνει μέσα στο συνειδητό και στο υποσυνείδητό μας και να συμβουλευόμαστε πάντοτε εκείνη την λεπτή αίσθηση συγκίνησης που χαρακτηρίζει την πραγματική φωνή της δικής μας συνείδησης, όχι των άλλων, με ότι αυτή συνεπάγεται (αγάπη, προσφορά, κατανόηση, ελευθερία κ.λ.π.).

Θα ρωτούσε κάποιος: Μα είναι τόσο απλό; Ναι είναι τόσο απλό. Και η απλότητα αυτή είναι που το καθιστά απρόσιτο στην πολυσύνθετη νοοτροπία μας. Αν θέλουμε να είμαστε πραγματικά ο εαυτός μας πρέπει να αφαιρέσουμε και όχι να προσθέσουμε. Να πετάξουμε από επάνω μας ό,τι είναι ξένο προς την συνείδησή μας και να έχουμε την συνεχή εποπτεία και έλεγχο του εαυτού μας. Είναι μια άσκηση, ένας συνεχόμενος διαλογισμός. Δεν εξελισσόμαστε μαθαίνοντας, συζητώντας, ή έστω «καταλαβαίνοντας». Εξελισσόμαστε ζώντας και εφαρμόζοντας με ειλικρίνεια.

Αυτό που έχουμε εφαρμόσει, αυτό που ζούμε αληθινά, είναι η μόνη μας «περιουσία». Όλα τα άλλα, γνώσεις, θεωρίες, μεταφυσική, πτυχία, χρήματα, δόξα, τιμές και αναγνώριση, είναι κάτι το ξένο προς τον αληθινό μας εαυτό. Ίσως να γνωρίζουμε εκατό πράγματα σχετικά με τον εσωτερισμό αλλά στην ζωή μας να έχουμε πραγματικά εφαρμόσει μόνο το ένα. Αυτό το ένα είναι η δύναμή μας και εκεί είναι ο εαυτός μας. Τα υπόλοιπα ενενήντα εννέα μας είναι βάρος. Έχουμε βάλει πολύ σαβούρα μέσα μας. Πεποιθήσεις, «γνώσεις», ζήλιες, κακίες, εξαρτήσεις, συνήθειες, θεωρίες, φαντασιοπληξίες, προλήψεις, φοβίες… Αν τα ξεφορτωθούμε όλα αυτά θα μείνει μόνο ο πραγματικός μας εαυτός και τα αληθινά του βιώματα. Αυτός είναι απλός και «φτωχός» σύμφωνα με τα κριτήρια του κόσμου. Εκεί όμως είναι η πραγματική δύναμη. Ό,τι ζούμε είναι δύναμη, ό,τι «έχουμε» είναι η καταστροφή μας. Πρέπει να είμαστε. Αν είμαστε ειλικρινά και αυθεντικά καλοί άνθρωποι αυτό είναι κάτι το ισχυρό μέσα μας. Αν όμως γνωρίζουμε πολλές θεωρίες για το τι είναι η καλοσύνη και φανταζόμαστε διάφορα για τον εαυτό μας, έχουμε ένα παράσιτο μέσα μας.

Ενδοσκόπηση, αυτοπαρατήρηση και συντονισμός της εσωτερικής και εξωτερικής ζωής μας με την φωνή της δικής μας συνείδησης, με το καλό μέσα μας, με τον ανώτερο εαυτό μας. Αυτή είναι η ουσία της εσωτερικής πρακτικής. Έτσι γινόμαστε πραγματικά ο εαυτός μας. Αυτή είναι μια μεγάλη κουβέντα που εύκολα την χρησιμοποιούμε αλλά πολύ δύσκολα την πραγματοποιούμε. Η κατάληξη όλης αυτής της προσπάθειας είναι η ανιδιοτελής και ταπεινή προσφορά προς τον πλησίον μας. Αν θέλουμε κάτι μόνο για τον εαυτό μας, είναι εγωισμός. Αν όμως θέλουμε κάτι για χάριν του γενικότερου καλού, αυτό θα μας δοθεί. Δεν είμαστε μόνοι στον κόσμο. Η δική μας εξέλιξη εξυπηρετεί πολλούς άλλους ανθρώπους με έμμεσο τρόπο. Αν μας ενδιαφέρει και το γενικότερο καλό θα προχωρήσουμε. Αν όχι θα αποτύχουμε. Πρέπει όμως να μην ξεχνούμε ποτέ ότι μπορούμε να δώσουμε μόνο αυτό που έχουμε. Αν θέλουμε να κάνουμε καλό πρέπει πρώτα να έχουμε γίνει καλοί άνθρωποι εμείς.

Ένα άλλο σημείο είναι ότι δεν υπάρχει βοήθεια εκ των έξω. Κανείς έξω από εμάς δεν μπορεί να μας βοηθήσει αν δεν προσπαθήσουμε και εμείς. Ένας δάσκαλος δεν μπορεί να μας εξελίξει αυτός. Πρέπει να το κάνουμε εμείς. Δεν μπορούν να μας εξελίξουν βιβλία, διδασκαλίες, τελετουργίες κ.λ.π. Η πνευματική μας εξέλιξη δεν είναι κάτι που μας «συμβαίνει», που μας το κάνουν οι άλλοι, αλλά κάτι που το προκαλούμε εμείς με τον προσωπικό μας αγώνα και προσπάθεια. Η βοήθεια μπορεί να έρθει μόνο εκ των έσω, από τον ανώτερο εαυτό μας. Δεν θα έρθει όμως από μόνη της, δεν θα μας «συμβεί», αλλά πρέπει με την συστηματική εξάσκηση να την προκαλέσουμε εμείς οι ίδιοι. Αν ελπίζουμε σε εξωτερική βοήθεια ή σε εσωτερική που θα έρθει από μόνη της, τότε απλώς χρησιμοποιούμε προσχήματα για να αποφύγουμε την εσωτερική εργασία. Εδώ όμως, όπως πάντοτε, μπορεί να συμβεί κάτι το απρόσμενο. Αν αποφασίσουμε να εργαστούμε εμείς μέσα μας, τότε κατά έναν παράδοξο τρόπο θα αρχίσουμε να παίρνουμε βοήθεια και από έξω. Τα πάντα θα αρχίσουν να μας βοηθούν. Δάσκαλοι, φίλοι, βιβλία, διδασκαλίες, περιστάσεις… Αυτό όμως συμβαίνει μόνο όταν αποφασίσουμε να καταβάλουμε προσπάθεια και εσωτερική εργασία πάνω στον εαυτό μας. Όταν βοηθούμε εμείς τον εαυτό μας, όταν είμαστε ενεργητικοί, τότε βρίσκουμε βοήθεια από τους πάντες και τα πάντα. Αν δεν εργαζόμαστε εμείς τότε τίποτα δεν μπορεί να μας βοηθήσει.

Κάθε κίνηση εμπεριέχει και τον κίνδυνο της πτώσης. Δεν κινδυνεύει μόνο εκείνος που δεν κινείται. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος στην περίπτωση του εσωτερισμού είναι η έπαρση. Είναι το να καβαλήσουμε το καλάμι. Έχουμε συναντήσει αρκετούς παθόντες. Το φαινόμενο αυτό είναι πολύ συνηθισμένο και είναι πράγματι κάτι το θλιβερό. Όποιος έχει επίγνωση αυτού του κινδύνου (από τον οποίο δεν εξαιρείται κυριολεκτικά κανείς), δεν μπορεί παρά να είναι στην μεγαλύτερη κατάσταση εγρήγορσης, να ψάχνεται συνεχώς και να προσεύχεται καθημερινά στον Θεό για προστασία.

Ας μην ξεχνάμε ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν να σηκώσουν τον σταυρό τους. Ας σεβόμαστε τον κόπο και τον πόνο των άλλων. Κανέναν δεν πρέπει να θεωρήσουμε ως κατώτερό μας, επειδή δεν ασχολείται με αυτό που ασχολούμαστε εμείς. Κανείς δεν ανήκει σε κάποια ελίτ. Όπως είπε κάποιος, μια απλή γυναίκα που αγωνίζεται για να μεγαλώσει τα παιδιά της και βοηθάει ταυτόχρονα και τα παιδιά των άλλων, είναι για την αιωνιότητα απείρως σημαντικότερη από τον αλαζόνα για την αγνότητά του «μυημένο». Πολλές φορές η πραγματική ποιότητα βρίσκεται σε απλούς ανθρώπους που δεν τραβούν την προσοχή κανενός, αλλά ζούνε μια ταπεινή ζωή προσφοράς. Σπάνια θα την βρούμε σε πολυμαθείς και επιδειξίες «εσωτεριστές». Ο ιδρώτας και ο πόνος των άλλων είναι κάτι το ιερό. Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να σκύψουμε το κεφάλι μας μπροστά του.

ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ

ΤΟ «ΜΥΣΤΙΚΟ» ΤΗΣ ΕΠΙΤΥΧΙΑΣ

Πολλές φορές αναρωτιόμαστε (όσοι βέβαια προσπαθούν και δουλεύουν με τον εαυτό τους), γιατί δεν έχουμε αποτελέσματα στην εσωτερική μας εργασία. Αποτελέσματα όμως πραγματικά και όχι αυτά που βρίσκονται στην σφαίρα της φαντασίας ή της θεωρητικής γνώσης. Στον δρόμο της πνευματικής εξέλιξης υπάρχει ένας ουσιώδης κανόνας, χωρίς την τήρηση του οποίου δεν μπορούμε να κάνουμε ούτε ένα βήμα εμπρός. Ο κανόνας αυτός λέει: «Ο μόνος τρόπος για να εξελιχθούμε πνευματικά είναι να εργαζόμαστε επάνω στον εαυτό μας χάριν των άλλων και τα αποτελέσματα των προσπαθειών μας να τα χρησιμοποιούμε για το γενικό καλό».

Θα χρησιμοποιήσουμε ένα παράδειγμα για να γίνει κατανοητός ο μηχανισμός λειτουργίας αυτού του νόμου. Φαντασθείτε έναν άνθρωπο ο οποίος προσπαθεί να δουλέψει επάνω στην οξυθυμία του ώστε να μπορέσει να την ελέγξει. Τα αποτελέσματα θα είναι μέτρια ή μηδαμινά, ο χρόνος θα κυλάει και στο τέλος, ίσως μετά από δεκαετίες ολόκληρες, θα διαπιστώσει ότι είναι ο ίδιος σχεδόν άνθρωπος όπως και πρώτα. Φαντασθείτε τώρα τον ίδιο άνθρωπο να κάνει την ίδια εργασία, όχι όμως μόνο για το δικό του καλό, αλλά για το καλό των παιδιών του. Έχει διαπιστώσει το πόσο η οργή του καταστρέφει την ψυχή των παιδιών του και πόσο τον ελέγχει η συνείδησή του γι αυτό. Το κίνητρό του τώρα είναι διαφορετικό. Θα αλλάξει τον εαυτό του και για δικό τους καλό. Ως βοήθεια έχει πλέον την αίσθηση της ευθύνης απέναντι στα παιδιά του, έχει την συνείδησή του, η οποία ενδιαφέρεται πολύ για το καλό των άλλων, έχει τελικώς έναν ιερό σκοπό. Αν αφήσει την ψυχή του να εμποτιστεί με αυτά τα συναισθήματα τότε θα διαπιστώσει ότι η εργασία της αυτοτελειοποίησης καθίσταται απροσδόκητα αποτελεσματική. Τα αποτελέσματα εμφανίζονται ταχύτερα και το βάθος τους είναι μεγαλύτερο. Κάποιες φορές οι αλλαγές μπορεί να είναι ραγδαίες. Υπάρχει μέσα μας μια «φωνή», την οποία έχουμε θάψει πολύ βαθιά γιατί μας τρομάζει, που μας λέει: «Όχι για τον εαυτό σου, αλλά για όλους!». Η δύναμη αυτή ενεργοποιείται όταν αλλάξουμε τα κίνητρά μας.

Ας δούμε τώρα το πώς η καθημερινή μας ζωή μπορεί να αποτελέσει έναν πολύτιμο βοηθό στην εργασία με τον εαυτό μας. Έναν βοηθό που θα μας διδάξει τις κατευθύνσεις και τους στόχους αυτής της εργασίας. Γύρω μας υπάρχουν πολλοί άνθρωποι, που έχουν διάφορες ανάγκες. Ασφαλώς ορισμένες από αυτές είναι «ψευτοανάγκες», (αγορά κότερου, βίλας, ταξίδια, αναγνώριση, δόξα κ.λ.π.). Υπάρχουν όμως και πολλές πραγματικές ανάγκες που η μη ικανοποίησή τους προξενεί δυστυχία στους ανθρώπους. Είναι γεγονός όμως ότι αρκετές από αυτές τις ανάγκες δεν μπορούμε να ικανοποιηθούν, λόγω του εγωισμού και της ελαττωματικότητάς μας. Δεν φταίει ούτε η κοινωνία ούτε ο Θεός, αν εμείς δεν παίρνουμε αγάπη από την οικογένειά μας. Έχουμε δώσει αγάπη για να πάρουμε; Αν νομίζουμε ότι δώσαμε, μήπως στην πραγματικότητα δίναμε εξάρτηση και όχι αγάπη; Μήπως υπογράφαμε συμβόλαια και περιμέναμε ανταλλάγματα; Σε όλες όμως τις περιπτώσεις των πραγματικών αναγκών, άσχετα με το ποιος είναι ο υπαίτιος για την μη ικανοποίησή τους, οι άνθρωποι χρειάζονται κάποια βοήθεια. Η βοήθεια αυτή δεν είναι να ικανοποιούμε εμείς σε μόνιμη βάση τις ανάγκες τους και έτσι να τους κακομαθαίνουμε, αλλά να τους βοηθήσουμε να κάνουν εκείνες τις αλλαγές στον εαυτό τους οι οποίες με την σειρά τους θα αλλάξουν και την ζωή τους, ώστε οι ανάγκες τους να ικανοποιηθούν.

Εδώ τώρα είναι το κλειδί της υπόθεσης. Πρέπει να δώσουμε ουσιαστική βοήθεια στους άλλους. Μπορούμε όμως να δώσουμε μόνο αυτό που έχουμε εμείς. Δεν μπορούμε να δώσουμε αυτό που δεν έχουμε. Για να το δώσουμε πρέπει να το αποκτήσουμε. Και για να το αποκτήσουμε πρέπει να αλλάξουμε πρώτα εμείς τον εαυτό μας. Προσέξτε τώρα. Αν δούμε ποιες είναι οι πραγματικές ανάγκες και τα πραγματικά προβλήματα των ανθρώπων του περιβάλλοντός μας, τότε θα σχηματίσουμε έναν κατάλογο με τις διάφορες βοήθειες που πρέπει να τους προσφέρουμε. Αυτό σημαίνει όμως ότι όλα αυτά πρέπει να τα αποκτήσουμε πρώτα εμείς. Αμέσως ο κατάλογος αυτός των αναγκαίων προσφορών στους άλλους μετατρέπεται σε κατάλογο αλλαγών που πρέπει να κάνουμε στον ίδιο μας τον εαυτό! Γίνεται αυτομάτως, ένας κατάλογος προτερημάτων που πρέπει να αποκτήσουμε και ελαττωμάτων που πρέπει να αποβάλουμε. Η μεταμορφωτική δύναμη που διαθέτει ένας τέτοιος κατάλογος είναι εκπληκτική!

Ένας φίλος μας μπορεί να είναι υπερβολικά φιλόδοξος και αγχώδης. Για να τον βοηθήσουμε πρέπει να του δώσουμε το καλό παράδειγμα. Να είμαστε εμείς ισορροπημένοι ώστε αυτός να δει τα πλεονεκτήματα αυτού του τρόπου ζωής και να επιθυμήσει να τον ακολουθήσει. Για να το επιτύχουμε αυτό πρέπει να απαλλαγούμε από το δικό μας άγχος. Να μια εργασία για τον εαυτό μας προκειμένου να βοηθήσουμε τον άλλον.

Ένα μέλος της οικογένειάς μας έχει αναπτύξει μεγάλη κτητικότητα για μας και συμπεριφέρεται λες και είμαστε ιδιοκτησία του. Για να το βοηθήσουμε θα πρέπει πρώτα να απαλλαγούμε από τις αδυναμίες εκείνες, τις οποίες αυτό χρησιμοποιεί για να μας επιβάλλεται. Φόβος, ενοχές, ανασφάλειες, παθητικότητα. Να άλλη μια εργασία για τον εαυτό μας χάριν του άλλου. Έτσι θα μπορέσουμε να του δείξουμε τα όριά του, (πράγμα που πρώτα δεν ήμασταν σε θέση να το κάνουμε γιατί είχε βρει το «κουμπί» μας) και τελικά, με ψυχραιμία και χωρίς ακρότητες, θα μπορέσουμε να τον βοηθήσουμε να απαλλαγεί από την εξάρτησή του για μας διότι δεν θα είμαστε πλέον το θύμα. Θα μπορέσουμε να τον συμβουλέψουμε χωρίς να πέφτουμε στις παγίδες που μας στήνει.

Ένας φίλος μας αντιμετωπίζει ένα πρόβλημα με την μητέρα του και ζητάει την συμβουλή μας. Για να μπορέσουμε να είμαστε αντικειμενικοί και να προσφέρουμε πραγματική βοήθεια, θα πρέπει να έχουμε συγχωρήσει πρώτα την δική μας μητέρα για τα ενδεχόμενα λάθη που έκανε στην ανατροφή μας και για τα ψυχικά απωθημένα που μας δημιούργησε. Μόνο όταν την συγχωρήσουμε θα μπορέσουμε να συμβουλέψουμε τον φίλο μας για την δική του μητέρα, γιατί δεν θα έχουμε πλέον «άχτι» την δική μας μητέρα.

Βλέπουμε λοιπόν με αυτά τα απλά παραδείγματα, πως διάφορες ανάγκες των ανθρώπων του περιβάλλοντός μας, μάς οδηγούν σε συγκεκριμένες εργασίες επί του εαυτού μας προκειμένου να βοηθήσουμε αυτούς. Προσπαθούμε να αποκτήσουμε τις αρετές που αυτοί δεν έχουν ώστε να μπορέσουμε να τους τις προσφέρουμε. Αν λειτουργήσουμε έτσι σε σχέση με το περιβάλλον μας τότε θα έχουμε έναν κατάλογο με τις βελτιώσεις που πρέπει να κάνουμε στον χαρακτήρα μας. «Παραδόξως», όλες αυτές οι αλλαγές, είναι ακριβώς αυτές που χρειαζόμαστε για την εξέλιξή μας. Είναι όλα εκείνα που μας διδάσκουν οι μεγάλοι δάσκαλοι και οι διδασκαλίες τους. Και ακόμα πιο παράξενο είναι ότι αυτές οι αλλαγές είναι ακριβώς αυτές που έχουμε ανάγκη εμείς, στην παρούσα περίοδο της ζωής μας. Πως δημιουργείται ένας τέτοιος συντονισμός είναι πραγματικά ένα μυστήριο. Τα πάντα όμως υπάρχουν εδώ μέσα στην προσωπική μας ζωή. Δεν χρειάζεται να πάμε στο Θιβέτ.

Δεν είναι καθόλου τυχαίο γιατί κάποιος άνθρωπος ζητάει την βοήθειά μας. Αυτό σημαίνει ότι για να τον βοηθήσουμε πρέπει να εργαστούμε με τον εαυτό μας και να αποκτήσουμε αυτό που μας ζητάει. Αυτό που μας ζητάει είναι όμως αυτό που μας λείπει. Τελικά γίνεται αυτός βοηθός μας και πρέπει να του χρωστάμε ευγνωμοσύνη. Αν είμαστε τσιγκούνηδες ενδέχεται, «όλως παραδόξως», να μας ζητήσει κάποιος χρήματα. Το όφελος δεν θα είναι μόνο δικό του αλλά και δικό μας, διότι για να τον βοηθήσουμε θα πρέπει να ξεπεράσουμε την φιλαργυρία μας. Η ζωή μας δίνει συνεχώς τέτοια μαθήματα. Αν πάρουμε το μάθημά μας έχει καλώς, αν δεν το πάρουμε αυτό θα επανέλθει ισχυρότερο και πιεστικότερο. Αν ο τσιγκούνης του παραδείγματός μας δεν βοηθήσει οικονομικά αυτόν που έχει πραγματική ανάγκη, ίσως κάποτε, χωρίς να καταλάβει τον συσχετισμό, γίνει θύμα κλοπής. Τα χρήματα που δεν έδωσε οικειοθελώς θα του αφαιρεθούν βιαίως. Πάλι θα πρέπει να καταπολεμήσει την φιλαργυρία του, αλλά τώρα υπάρχει και πόνος. Μπορεί οι φίλοι του και οι συγγενείς του αγανακτισμένοι από την συμπεριφορά του να τον εγκαταλείψουν. Πάλι το ίδιο μάθημα για τρίτη φορά, αλλά με περισσότερο πόνο και περισσότερη μοναξιά.

Αν λοιπόν θέλουμε να μάθουμε τι αλλαγές πρέπει να κάνουμε στον εαυτό μας, τότε ας δούμε ποιες είναι οι πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων και των καταστάσεων του περιβάλλοντός μας. Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι ζούμε εδώ που ζούμε, ότι γνωρίζουμε αυτούς που γνωρίζουμε και ότι μας συμβαίνουν αυτά που μας συμβαίνουν. Βλέπουμε λοιπόν τις ανάγκες όλων αυτών και καθορίζουμε τις αλλαγές που πρέπει να κάνουμε μέσα μας ώστε να μπορέσουμε να βοηθήσουμε. Τα πράγματα είναι πολύ απλά. Χρειάζεται κάποιος χρήματα; Πρέπει να του μάθουμε να δουλεύει. Πρώτα όμως πρέπει να έχουμε μάθει να δουλεύουμε εμείς. Αλλιώς τι θα του διδάξουμε; Είναι κάποιος νευρικός; Πρέπει να ηρεμήσουμε εμείς, ώστε να επιδράσουμε θετικά επάνω του κ.λ.π. Αυτό που χρειάζονται οι άλλοι είναι στην ουσία αυτό που χρειαζόμαστε και εμείς. Εργαζόμαστε στον εαυτό μας για να δώσουμε στους άλλους. Αυτό είναι το ισχυρότερο κίνητρο. Είναι η ανιδιοτέλεια και η προσφορά. Η θέλησή μας ενεργοποιείται από τον ιερό αυτό σκοπό και η «συχνότητά» μας ανεβαίνει. Αυτό είναι το «μυστικό» της επιτυχίας…

ΜΥΣΤΙΚΑ

ΑΦΟΥ ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΜΥΣΤΙΚΑ, ΤΙ ΤΑ ΘΕΛΟΥΜΕ ΤΑ ΨΕΜΑΤΑ;

Εδώ έχουμε κάτι που μας πονάει πραγματικά. Είναι δυνατόν να μην υπάρχουν μυστικά; Σημαίνει ότι κάτι το οποίο δεν θέλουμε να αποκαλυφθεί τελικά μπορεί να το μάθουν όλοι. Όλα αυτά τα ψέματα που λέμε δήθεν επειδή δεν γίνεται αλλιώς δεν έχουν καμία αξία. Εδώ οι περισσότεροι από εμάς θα αντιδράσουν έντονα, διότι στην πραγματικότητα είμαστε ψεύτες. Λέμε ψέματα για να καλύψουμε τις αδυναμίες μας, για να χειριστούμε τους ανθρώπους, επειδή μας βολεύει, ή ακόμα για να τους «προστατέψουμε». Το πρόβλημα με τον εαυτό μας είναι ότι βρίσκουμε πολλές δικαιολογίες που υποστηρίζουν την άποψη ότι τα ψέματα χρειάζονται. Είναι τα «κατά συνθήκη ψεύδη». Όλα αυτά τα λέμε στον εαυτό μας, εκτός από την αλήθεια, δηλαδή ότι είμαστε ΨΕΥΤΕΣ! Ένας ψεύτης ασφαλώς είναι και υποκριτής. Είναι και δειλός. Ενδεχομένως είναι και κλέφτης. Ο ψεύτης δεν θέλει να του λένε οι άλλοι ψέματα, θέλει να βολεύεται μόνο αυτός. «Πες μου τι φίλους έχεις για να σου πω τι άνθρωπος είσαι», λέει η ρήση. Ο ψεύτης βέβαια θα έλξει γύρω του ανθρώπους όμοιους με αυτόν. Δηλαδή τους ψεύτες. Αυτοί θα γίνουν φίλοι του και ασφαλώς θα του πουν ψέματα. Θα πάθει ακριβώς αυτό που δεν του αρέσει, που το κάνει όμως στους άλλους.

Ας εξετάσουμε το ζήτημα λίγο περισσότερο, για να δούμε τι συμβαίνει με τα μυστικά και τα ψέματα. Πόσες φορές άραγε δεν πληροφορηθήκαμε εμείς κάτι που θέλαμε να μάθουμε, κάτι που μας αφορούσε, αλλά μας το κρύβανε; Αν κάνουμε μια αντικειμενική ανασκόπηση ο καθένας από εμάς στην δική του πείρα, θα δούμε ότι πάντοτε με την βοήθεια κάποιας συγκυρίας της «τύχης», ή από κάποιες ενδείξεις και σημάδια, μπορέσαμε να μάθουμε, ή να συμπεράνουμε αυτό που μας κρατούσαν μυστικό. Δεν μαθαίνουμε μόνο εκείνα τα πράγματα που δεν θέλουμε να μάθουμε γιατί εθελοτυφλούμε και δεν ερμηνεύουμε σωστά τις ενδείξεις, που ούτως ή άλλως υπάρχουν μπροστά στα μάτια μας.

Λένε ότι «ο απατημένος σύζυγος το μαθαίνει τελευταίος». Και σίγουρα θα πείτε υπάρχουν απατημένοι και απατημένες που δεν το μαθαίνουν ποτέ. Και όμως ο απατημένος είναι αυτός που το μαθαίνει από τους πρώτους αλλά πολλές φορές δεν το αντιλαμβάνεται συνειδητά, γιατί δεν τον βολεύει. Οι ενδείξεις πάντοτε τίθενται στην διάθεσή του, αλλά αυτός κωφεύει. Αν θελήσει να το μάθει, θα το μάθει και καμία δύναμη στον κόσμο δεν θα μπορέσει να του το κρύψει.

Πιστεύουμε ότι υπάρχουν νόμοι στο σύμπαν των οποίων η δουλειά είναι να αποκαλύπτουν τα μυστικά και τα ψέματα. Αυτό είναι ένα γεγονός που πολύ δύσκολα το δεχόμαστε, όχι γιατί είναι απίστευτο αλλά γιατί δεν μας βολεύει. Αν πράγματι υπάρχουν τέτοιες δυνάμεις, αυτό σημαίνει ότι κάποτε θα αποκαλυφθούν και τα ψέματα που είπαμε εμείς. Οι δυνάμεις αυτές φροντίζουν να δημιουργούν τέτοιες «συμπτώσεις» ώστε η αλήθεια να βγει στην φόρα. Η ίδια η ζωή μας μάς το αποδεικνύει. Πόσες φορές είπαμε ψέματα και μας έπιασαν στα πράσα; Πόσες φορές, ίσως μετά από πολλά χρόνια, κάποια γεγονότα μας αποκάλυψαν; Πόσες φορές δεν προδοθήκαμε εμείς οι ίδιοι μόνοι μας; Πόσες φορές προσπαθήσαμε να κρύψουμε κάποια εσωτερική μας αδυναμία για την οποία ντρεπόμαστε και στο τέλος αποκαλυφθήκαμε; Πόσες φορές δεν αρχίσαμε να «μασάμε τα λόγια μας» και δεν άλλαξε ο τόνος της φωνής μας όταν λέγαμε ψέματα; Αν είμαστε ειλικρινείς θα δούμε ότι αυτό συνέβη άπειρες φορές. Στην πραγματικότητα ξεγελάσαμε μόνο εκείνους που ήθελαν να ξεγελαστούν. Όλοι οι υπόλοιποι μας κατάλαβαν αλλά ή δεν έδωσαν σημασία γιατί και αυτοί είναι ψεύτες, ή από διακριτικότητα δεν μας το είπαν. Όταν λέμε ψέματα αλλοιώνεται ο τόνος της φωνής μας, επειδή δημιουργείται μέσα μας μια αντίφαση, μεταξύ αυτού που γνωρίζουμε ότι είναι η αλήθεια και αυτού που εκστομίζουμε, που είναι αναληθές. Η αντίφαση αυτή προκαλεί έναν υποσυνείδητο δισταγμό που εξωτερικεύεται με κάποιο τρόπο, ίσως ως «μούδιασμα», ίσως ως αυξημένη ένταση στην φωνή μας, που την προκαλούμε προκειμένου να ξεπεράσουμε το κόμπιασμα. Κάπου βέβαια χάνουμε το μέτρο και μιλάμε πιο δυνατά από ότι θα ήταν φυσιολογικό για την περίσταση. Και βέβαια ο συνομιλητής μας εύκολα μπορεί να καταλάβει ότι λέμε ψέματα, αν θέλει ασφαλώς. Άλλες φορές κάνουμε αμήχανες κινήσεις και η γλώσσα του σώματος θα μας προδώσει.

Στην περίπτωση που δεν μπορέσουν ή δεν θελήσουν να μας καταλάβουν αμέσως, τότε θα κινητοποιηθεί ο μηχανισμός των «συμπτώσεων». Θα προκληθούν με έναν ανεξήγητο τρόπο δήθεν τυχαία γεγονότα που θα μας αποκαλύψουν στους άλλους. Θα γίνουμε ρεζίλι, θα χάσουμε τους ειλικρινείς φίλους μας και θα περιστοιχιζόμαστε από τους ψεύτες και τους αφελείς. Μετά βέβαια θα διαμαρτυρόμαστε ότι δεν υπάρχουν σωστοί άνθρωποι στην κοινωνία. Μα τους σωστούς τους διώξαμε εμείς από κοντά μας με τα ψέματα. Αφού εμείς δεν είμαστε έντιμοι, ποιους θα έλξουμε;

Ερχόμαστε τώρα σε ένα άλλο επίσης σημαντικό θέμα. Υπάρχουν άραγε περιπτώσεις που τα ψέματα χρειάζονται πραγματικά; Έστω ότι δεχόμαστε την ύπαρξη των πνευματικών νόμων που δουλειά τους είναι να τα ξεσκεπάζουν και να μας κάνουν «χαλάστρα». Τι γίνεται στις περιπτώσεις που ίσως αυτά είναι αναγκαία; Πείτε μου μια τέτοια περίπτωση αν υπάρχει. Θα πείτε για τους καρκινοπαθείς. Το να τους το κρύψουμε είναι κάποια προστασία από τον πανικό. Σας απαντώ όμως: Έχετε συναντήσει έστω και έναν καρκινοπαθή που να μην το έχει καταλάβει, ή διαισθανθεί; Δεν υπάρχει ούτε ένας. Όλοι το κατάλαβαν. Μερικοί όμως από φόβο το απωθούν μέσα τους και προσπαθούν να ξεγελάσουν τον εαυτό τους ότι δεν έχουν τίποτα. Μέσα τους όμως το γνωρίζουν. Ακόμα και τα μικρά παιδιά. (Πάνω στο θέμα αυτό υπάρχει ένα εξαιρετικό βιβλίο της Ελίζαμπεθ Ρος). Λέμε ψέματα σε αυτούς τους ανθρώπους όχι για να τους βοηθήσουμε, αλλά γιατί έχουμε χάσει το θάρρος μας εμείς. Λέμε ψέματα στα παιδιά μας, για να τα ησυχάσουμε από κάτι. Ναι μεν θα «ησυχάσουν», αλλά η εκπληκτική τους διαίσθηση θα τους πληροφορήσει ότι οι γονείς τους είναι ψεύτες, υποσυνείδητα θα πάψουν να τους πιστεύουν και να τους σέβονται και στο τέλος θα γίνουν ψεύτες και αυτά. Πολύ μεγάλο τίμημα για λίγη «ησυχία».

Υπάρχουν πολλές ανάλογες περιπτώσεις που φαίνεται ότι τα ψέματα χρειάζονται, αν όμως τις εξετάσουμε επισταμένως θα δούμε ότι λέμε ψέματα από δειλία, ευθυνοφοβία, από κάποιο βόλεμα, για να καλύψουμε τα παραπτώματά μας, για να κρύψουμε τις αδυναμίες μας για τις οποίες ντρεπόμαστε. Δεν λέμε ψέματα για το καλό των άλλων. Είμαστε δειλοί εμείς. Για να μπορέσουμε όμως να είμαστε ειλικρινείς θα πρέπει να αποφύγουμε στην ζωή μας όλα εκείνα τα πράγματα που μας κάνουν να ντρεπόμαστε, ή να φοβόμαστε. Πως θα πει ένας κλέφτης την αλήθεια; Δεν θα μπορέσει, θα πιεστεί για να πει ψέματα. Αν θέλει να είναι ειλικρινής θα πρέπει να σταματήσει να κλέβει. Αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς και ευθείς δεν θα πρέπει να κλέβουμε, να εξαπατούμε, να φοβόμαστε τις συνέπειες των πράξεών μας, να έχουμε εξαρτήσεις, να απατούμε την γυναίκα μας, να βαριόμαστε να ασχοληθούμε με τα παιδιά μας, να ενδιαφερόμαστε για τον θαυμασμό των άλλων, και πολλά άλλα. Όλες οι εμπαθείς και ελαττωματικές πράξεις είναι αιτίες ψεμάτων. Αν είμαστε καθαροί στην ζωή μας και μέσα μας θα δούμε ότι τα ψέματα δεν μας χρειάζονται καθόλου. Γιατί τι έχουμε να κρύψουμε; Ούτε τις πράξεις μας ούτε τον εαυτό μας.

Έχω ακούσει πολλές φορές το εξής παράδειγμα σαν αντίρρηση, που ενδεχομένως πολλοί από εσάς ήδη το έχετε σκεφθεί. Κρύβουμε στο σπίτι μας, στην περίοδο της κατοχής, κάποιον που τον κυνηγάνε οι Γερμανοί να τον σκοτώσουν. Έρχονται και μας ρωτάνε που είναι. Εμείς τι κάνουμε, λέμε αλήθεια ή ψέματα; Δεν ξέρω πως να το αιτιολογήσω αλλά προσωπικά (παρά τα όσα έχω πει εναντίον του ψέματος), θα έλεγα ψέματα χωρίς να ιδρώσει το αυτί μου. Δεν θα παραδώσουμε έτσι απλά έναν αθώο στα χέρια υπανθρώπων. Πόσοι όμως από εμάς βρίσκονται σε τέτοια κατάσταση; Οι περισσότεροι δεν έχουμε να κάνουμε με μάχες εναντίον του απόλυτου σκότους, αλλά με ψέματα βολέματος και αυτοεξεφτελισμού. Το παράδειγμα αυτό είναι πολύ ακραίο και χρησιμοποιείται από τους ψεύτες προκειμένου να αποκοιμήσουν ακόμα περισσότερο την ήδη ασθενική τους συνείδηση. Για να είμαι ειλικρινής μάλλον θα έλεγα ψέματα σε ένα ετοιμοθάνατο παιδί. Δεν ξέρω πως θα έπρεπε να διαχειριστώ την κατάσταση. Ναι κύριοι ψεύτες, τελικά νικήσατε...!


Και τώρα θα σας δώσω μια «επικίνδυνη» συμβουλή, που θα κλονίσει τα θεμέλια πολλών σχεσεών σας με τους ανθρώπους. Θέλετε να καταλάβετε ποιοι σας λένε, ή θα μπορούσαν να σας πουν ψέματα και να σας κρύψουν κάτι; Ποιοι δεν θα σας σεβαστούν; Υπάρχει ένας πολύ απλός τρόπος. Δείτε τι κάνουν αυτοί οι άνθρωποι στους άλλους. Κάποιος που λέει ψέματα σε κάποιον προσπαθεί να ξεγελάσει αυτόν και δεν δίνει προσοχή στο ότι μπορεί στο ψέμα του να υπάρχει κάποιος μάρτυρας, δηλαδή εσείς. Από εσάς ξεχνάει να κρυφτεί. Βλέπετε π.χ. την γυναίκα σας να λέει ψέματα στις φίλες της. Λοιπόν κυρίες και κύριοι, θα πει ψέματα και σε σας. Όταν όμως τα πει σε σας εσείς δεν θα τα «καταλάβετε», θα τα καταλάβουν όμως οι φίλες της. Όταν πει στις φίλες της θα ξεγελάσει αυτές, θα είστε όμως εσείς μάρτυρας. Αφού λέει ψέματα στους άλλους, για να καλυφτεί από κάτι, γιατί να μην πει και σε σας; Ποιοι είστε εσείς; Οι εκλεκτοί του Θεού; Ένα άλλο παράδειγμα: Χτυπάει το τηλέφωνο και σας λέει κάποιος «σήκωσέ το και πες ότι δεν είμαι εδώ». Γιατί να μην κάνει το ίδιο και σε σας, όταν εσείς θα είστε αυτός που θα τον καλέσει; Βλέπετε τον συνεταίρο σας να εξαπατάει κάποιον πελάτη χωρίς να ιδρώσει το αυτί του. Τι είναι αυτό που σας κάνει να πιστέψετε ότι δεν θα εξαπατήσει και εσάς; Τι ιδέα έχετε για τον εαυτό σας; Κάτι τέτοια βέβαια τα κάνετε και εσείς, γι αυτό στο τέλος σας καταλαβαίνουν οι άλλοι.

Το φλέγον ερώτημα είναι τώρα: Τι γυρεύουν όλοι αυτοί οι ψεύτες και οι κλέφτες στο στενό μας περιβάλλον; Αν είναι αλήθεια η παροιμία που λέει: Πες μου τι φίλους έχεις για να σου πω τι άνθρωπος είσαι, τότε θα πρέπει να αρχίσουμε να ψαχνόμαστε πολύ σοβαρά.

«Και η αλήθεια θέλει ελευθερώσει υμάς»

«Εγώ ειμί η Αλήθεια και η Ζωή»

«Ουδέν κρυπτόν υπό τον Ήλιον»

Η ΑΤΡΑΠΟΣ

Η ατραπός της πνευματικής εξέλιξης είναι απλή και καθαρή. Να ζεις πάντα γιά τους άλλους και ποτέ για σένα. Να κάνεις στους άλλους αυτό που θέλεις να σου κάνουν οι άλλοι σε όλα τα επίπεδα. Μην κακολογείς, μην σκέφτεσαι άσχημα για τους απόντες. Κάνε αυτό που κοστίζει και όχι αυτό που σου αρέσει. Να μερικές από τις προτροπές αυτής της ατραπού που καταλήγει στην ταπεινότητα και την προσευχή.

Μία μάνα που αφιερώθηκε με αυταπάρνηση στην ανατροφή, όχι μόνο των παιδιών της, αλλά και άλλων πιό φτωχών, είναι σπουδαιότερη για την Αιωνιότητα από τον πιό εμβριθή θεολόγο και τον αλαζόνα για την αγνότητά του μυημένο. Αυτό αποτελεί μία εντυπωσιακή και αυταπόδεικτη αλήθεια, διότι ισχύει για όλα τα επίπεδα.

Η μυστικιστική ατραπός έχει ανάγκη από συνεχή βοήθεια σε όλα τα εξελικτικά και αντιληπτικά της στάδια. Στο φυσικό πεδίο χρειάζεται τη βοήθεια των συνοδοιπόρων και των διδασκάλων που εκπαιδεύουν με το παράδειγμά τους. Στο αστρικό πεδίο βοήθεια από σκέψεις αυταπάρνησης και ευσπλαχνίας που φωτίζουν την οδό και βοηθούν στο ξεπέρασμα των δοκιμασιών χάρη στη γαλήνη της καρδιάς. Τέλος, στο πνευματικό πεδίο αρωγή από τα προστατευτικά πνεύματα, η οποία χορηγείται με το έλεος προς όλους τους αμαρτωλούς, με την επιείκεια για όλες τις ανθρώπινες αδυναμίες και με την προσευχή για τους απερίσκεπτους και τους εχθρούς. Τότε η γήινη αυτή σκιά διαλύεται σταδιακά, το παραπέτασμα παραμερίζεται για λίγες στιγμές, και η θεία αίσθηση που προέρχεται από την εισακουσμένη Προσευχή γεμίζει την καρδιά με θάρρος και αγάπη.

Ο μυστικιστής που έφθασε σ' αυτή τη φάση δεν κατανοεί πως υπάρχουν οι επονομαζόμενες "σοφές" εταιρίες, ακόμη και στον αποκρυφισμό, ούτε γιατί έχουν γραφτεί τόσα πολλά βιβλία, για τόσο απλά πράγματα. Δυσπιστεί απέναντι στις εταιρίες και τα βιβλία και προτιμά όλο και περισσότερο την κοινωνία με τους εγκαταλελειμένους, τους φτωχούς και τους κατατρεγμένους. Δρα και δεν μπορεί πιά να διαβάσει. Προσεύχεται και δεν έχει χρόνο ούτε να κρίνει, ούτε να καταδικάσει.

Η παγκόσμια θέληση, δηλαδή ο Θεός, είναι που θέλει μέσα από εμάς, όταν ο Ανώτερος Εαυτός εξουσιάζει τον κατώτερο, αλλά πρέπει να προσθέσουμε πως αυτό γίνεται μόνο με την συναίνεσή μας. Με άλλα λόγια, η Θέλησή μας, όταν εξασκείται πραγματικά, αποτελεί στο φυσικό πεδίο όργανο της θείας Θέλησης και αντίστροφα, δεν μπορεί να εξασκηθεί στις άλλες θελήσεις παρά μόνον αν είναι Ενωμένη με την θεία Θέληση, αν έχει γίνει η Αγαθή Θέληση.

Ο ύψιστος νόμος, ο σκοπός της γήινης ύπαρξης του ανθρώπου είναι να συνεισφέρει στον πλανήτη στο μεγάλο έργο της ζωοποίησης του μη-όντος, εκπληρώνοντας στη σφαίρα του, όπως και κάθε άλλη μονάδα, την θεία Θέληση, με την ανύψωση των κατώτερων όντων. Ο άνθρωπος πάντως είναι ελεύθερος να δεχθεί ή να απορρίψει τον υπέρτατο αυτό ρόλο, αλλά η πορεία του θα εξαρτηθεί από την επιλογή του. Αρνείται όμως και αυτήν ακόμη την επιλογή, ισχυριζόμενος πως είναι ανεξάρτητος και ικανός για όλο και έτσι πέφτει σε ασυγχώρητα λάθη. Ή πρέπει να υποχωρήσει ή θα εξαφανιστεί! Σ' αυτές τις δύο αρνήσεις βρίσκεται η πηγή κάθε γήινου κακού.


--------------------------------------------------------------------------------

ΠΡΟΣΦΟΡΑ

Η ΟΥΣΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΠΡΟΣΦΟΡΑ

Ο τελικός σκοπός της πνευματικής εξέλιξης του ανθρώπου, δεν είναι μόνο το να παίρνει, ή να επιτυγχάνει τους εσωτερικούς του στόχους, αλλά να δίνει. Είναι μια εσωτερική παρόρμηση που καλλιεργείται σταδιακά στον άνθρωπο, ο οποίος κατορθώνει να έρθει σε επικοινωνία με το είναι του. Δεν σκέφτεται πλέον μόνο τον εαυτό του και την προσωπική πνευματική του πρόοδο, αλλά και την ανακούφιση των βασάνων των ανθρώπων. Την ανακούφιση των ανθρώπων από τον πόνο. Έτσι αυτά που ο ίδιος πήρε αισθάνεται την επιθυμία να τα δώσει στους άλλους, για να ωφεληθούν και αυτοί. Το δόσιμο αυτό δεν έχει καμία σχέση με τον προσηλυτισμό, που δεν είναι παρά η καταπιεστική επιβολή των προσωπικών μας πεποιθήσεων, καταπιεστική γιατί και εμείς οι ίδιοι δεν είμαστε και τόσο σίγουροι για αυτές. Το δόσιμο είναι ανιδιοτελές, σεμνό, αφανές, χωρίς την αίσθηση της ανωτερότητας, χωρίς σκοπιμότητες και χωρίς την ικανοποίηση των οποιοδήποτε προσωπικών μας επιθυμιών, σύμφωνο με τις ανάγκες του άλλου. Πρέπει να είναι διακριτικό ώστε να μην θίγεται η αξιοπρέπεια αυτού που βοηθάμε.

Η προσφορά είναι ένα μάθημα και για αυτόν που δίνει και για αυτόν που παίρνει. Καλό είναι να βασίζεται σε κάποιους κανόνες οι οποίοι είναι αντιληπτοί σε αυτόν που έχει ωριμάσει. Αντιληπτοί με την εσωτερική αίσθηση, γιατί πηγάζουν από τα βάθη του εαυτού μας και είναι σύμφωνοι με την εσωτερική αίσθηση της συνείδησής μας και όχι με δόγματα και φιλοσοφίες.

1. Δίνουμε μόνο για να βοηθήσουμε και όχι για επίδειξη, ή για να ικανοποιήσουμε τις προσωπικές μας ανασφάλειες και να νοιώσουμε ότι κάτι είμαστε. Αν ενεργήσουμε με λάθος τρόπο θα δώσουμε αυτό που μας «βολεύει», θα περιμένουμε να ακούσουμε το ευχαριστώ, αν δεν το ακούσουμε θα πληγωθούμε και υποσυνείδητα θα φροντίσουμε να δώσουμε πράγματα που θα εξαρτήσουν σε εμάς τον δεχόμενο την «βοήθεια», έτσι ώστε να κολακεύεται το εγώ μας συνεχώς. Θα ζητήσουμε ανταλλάγματα όπως συνήθως κάνουν οι γονείς με τα παιδιά τους. Τα καθιστούν ανίκανα να βγουν στην ζωή, έτσι ώστε οι ίδιοι τρέφουν το κατώτερο εγώ τους μέσω του ρόλου του γονιού. Η «συνταγή» είναι: δίνω χωρίς να ενδιαφέρομαι ή να εξαρτώμαι προσωπικά και φεύγω χωρίς να ζητήσω το ευχαριστώ.

2. Εφ΄ όσον δεν έχουμε προσωπική εξάρτηση από τον βοηθούμενο ή από την διαδικασία της βοήθειας, πρέπει να δίνουμε μόνο όταν υπάρχει πραγματική ανάγκη, αλλιώς τον άλλο τον κακομαθαίνουμε. Δίνουμε ό,τι χρειάζεται για να σταθεί στα πόδια του μόνος του. Δεν γινόμαστε «δεκανίκι».

3. Όταν κάποιος ήδη δέχεται βοήθεια δεν πρέπει να «χωνόμαστε» και εμείς, μόνο και μόνο για να λέμε ότι κάτι κάνουμε. Ας αφήσουμε τους άλλους να βοηθήσουν και ας μην μπλεκόμαστε στα πόδια τους.

4. Αν σε κάποια περίπτωση δεν μπορούμε να βοηθήσουμε όσους χρειάζονται βοήθεια, θα επιλέξουμε αναγκαστικά αυτόν που έχει την μεγαλύτερη ανάγκη, ή αυτόν που έχει αγωνιστεί για να μην βρεθεί στην θέση που βρέθηκε. Αυτούς που «πηγαίνουν γυρεύοντας» τους αφήνουμε για μετά. Αν κάποιος είναι «ανεπίδεκτος μαθήσεως» τον αφήνουμε να πάει στην ευχή του Θεού και να βοηθηθεί με τον σκληρό τρόπο από την ζωή. Δεν τρέχουμε από πίσω του παρακαλώντας να τον «βοηθήσουμε».

5. Πρέπει να προσέξουμε τους ανθρώπους που «κλαίγονται». Αυτοί είναι οι «επαγγελματίες δυστυχισμένοι» που σκοπίμως συντηρούν αδιέξοδα στην ζωή τους, προκειμένου να τραβούν την προσοχή του περίγυρού τους και να προκαλούν τον οίκτο του. Αυτοί θα ζητήσουν την «βοήθειά» μας και θα απολαμβάνουν τις προσπάθειές μας να τους βοηθήσουμε, οι οποίες φυσικά δεν θα φέρουν αποτέλεσμα διότι οι ίδιοι δεν θέλουν να βοηθηθούν. Παίζουν το παιχνίδι τους.

6. Δίνω από αγάπη σημαίνει ότι δεν έχω καμία ανάγκη, δεν ζητάω τίποτα για αντάλλαγμα, δίνω και φεύγω, δίνω και αφήνω τον άλλον να φύγει, δίνω αυτό που χρειάζεται, είμαι ελεύθερος απέναντι στον βοηθούμενο και τον βοηθώ να ελευθερωθεί και αυτός από εμένα. Τι βοήθεια μπορεί να δώσει π.χ. κάποιος σε μια γυναίκα με την οποία είναι ερωτευμένος; Δεν θα επιδιώξει υποσυνείδητα έστω κάποια ανταλλάγματα; Άρα δεν θα δώσει αυτό που πρέπει αλλά αυτό που τον «συμφέρει».

7. Ο χρυσός κανόνας είναι: Μπορούμε να δώσουμε μόνο αυτό που έχουμε. Αν είμαι φοβισμένος δεν θα δώσω στα παιδιά μου αγάπη, αλλά φόβο. Αν είναι τσιγκούνης, θα τα κάνω φιλάργυρους. Ας προσέξουν οι γονείς τα μεγάλα λόγια που λένε όσον αφορά την αγάπη προς τα παιδιά τους. Μιλάνε για αγάπη αλλά τους μεταδίδουν τις ανασφάλειές τους και μετά ζητούν ανταλλάγματα. «Εγώ που θυσιάστηκα για σένα…κλπ». Για να δώσω αγάπη πρέπει να την έχω. Για να δώσω ελευθερία πρέπει να την έχω κατακτήσει. Για να βοηθήσω τους άλλους, πρέπει να έχω πρώτα βοηθήσει τον εαυτό μου.

Η ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗΣ

Ένα μεγάλο μυστικό της πνευματικής εξέλιξης του ανθρώπου είναι να ακολουθεί την δική του φωνή της συνείδησης. Να ενεργεί σύμφωνα με τις δικές της τάσεις και προτιμήσεις, που είναι πάντοτε ό,τι καλύτερο υπάρχει για μας. Να ενεργούμε σε συμφωνία και σε συντονισμό με τον ανώτερό μας εαυτό και όχι σύμφωνα με το θέλουν οι άλλοι για μας. Να είμαστε δηλαδή ο εαυτός μας. Αυτό το οποίο συμβαίνει στην πραγματικότητα είναι ότι η φωνή της συνείδησής μας είναι η φωνή του πραγματικού και ανώτερου εαυτού μας. Φωνή της συνείδησης ίσον φωνή του ανώτερου εαυτού μας. Αν καταφέρουμε να την ακούσουμε θα ελευθερώσουμε τον εαυτό μας από τα εσωτερικά δεσμά και θα απαλλαγούμε από τις εξωτερικές και τις κατώτερες επήρειες που υπάρχουν μέσα μας. Το να ακούμε την φωνή της συνείδησής μας και να εναρμονιζόμαστε με αυτή είναι μια τέχνη, η οποία απαιτεί μεγάλη διάκριση και προετοιμασία, διότι έχουμε να κάνουμε με μια πηγή ανώτερων δονήσεων που βρίσκεται μέσα μας και η επικοινωνία μαζί της θα αυξήσει την «συχνότητά» μας. Ας δούμε λεπτομερώς ορισμένους παράγοντες που πρέπει να λάβουμε υπ΄ όψη στην προετοιμασία μας.

1. Πρέπει, πρώτα από όλα να αποκτήσουμε αυτοεκτίμηση και εμπιστοσύνη στον εαυτό μας. Η αυτοεκτίμηση δεν έχει καμία σχέση με την αλαζονεία αλλά είναι η εμπιστοσύνη στο θείο στοιχείο που υπάρχει μέσα μας. Είναι το να μην υποβιβάζουμε εμείς οι ίδιοι τον εαυτό μας και να αισθανόμαστε, βαθιά μέσα μας, έστω και αν οι δυνατότητές μας είναι λίγες, ότι σε κάθε περίπτωση θα δίνουμε ό,τι καλύτερο έχουμε.

2. Να παρακολουθούμε πολύ προσεκτικά τις τύψεις και τις ενοχές μας. Υπάρχει βέβαια η περίπτωση οι ενοχές να είναι ψευδείς. Να νοιώθουμε ότι κάναμε κάτι κακό ενώ στην πραγματικότητα αυτό το οποίο έχουμε κάνει να μην είναι καθόλου λάθος. Να έχουμε δηλαδή μπερδευτεί από τις προκαταλήψεις, τις δικές μας και της κοινωνίας. Όταν όμως κατορθώσουμε να εντοπίσουμε την σωστή «αίσθηση» των πραγματικών ενοχών τότε θα έχουμε ένα εξαιρετικό εργαλείο, με το οποίο θα μπορούμε να διακρίνουμε το σωστό και το λάθος. Η διάκριση αυτή γίνεται με την καρδιά και όχι με τον νου.

3. Η αίσθηση αυτή είναι άκρως ανιδιοτελής, δεν λαμβάνει καθόλου υπ΄ όψη τις δήθεν ανάγκες μας και τα δήθεν συμφέροντά μας και επίσης φαίνεται πως δεν έχει καθόλου συνδυάσει την αίσθηση του χρόνου με τις συνθήκες. Δεν έχει καμία αναβλητικότητα. Απαιτεί να συμφιλιωθούμε αμέσως με τους εχθρούς μας, να τακτοποιήσουμε αμέσως τις εκκρεμότητες με τους συνανθρώπους μας, να βελτιώσουμε τις σχέσεις μας με τους γονείς μας χωρίς καθυστέρηση κλπ. Είναι πολύ δύσκολο να την ακολουθήσουμε γιατί όλα αυτά που «ζητάει» απαιτούν στροφή 180 μοιρών μέσα μας. Δηλαδή ριζικές αλλαγές στην ζωή μας και στην νοοτροπία μας. Αυτό το οποίο οι περισσότεροι άνθρωποι κάνουν είναι να βρίσκουν κάποια δικαιολογία ώστε να μην κάνουν αυτό που τους λέει η καρδιά τους, γιατί νομίζουν ότι κάτι θα χάσουν, ότι δεν συμφέρει, ότι ακόμα δεν ήρθε η ώρα, περιμένουμε τις κατάλληλες συνθήκες κλπ.

4. Η φωνή αυτή της συνείδησής μας εκδηλώνεται μέσω των συναισθημάτων μας. Προσοχή όμως δεν είναι συναισθηματισμός, ούτε καν συναίσθημα, αλλά κάτι πολύ πιο βαθύ και νοήμον. Είναι ένας σοφός δάσκαλος, που εκφράζεται μέσω των συναισθημάτων μας αλλά ο ίδιος δεν είναι συναίσθημα, γι αυτό και δεν μας δημιουργεί εξαρτήσεις. Ό,τι θυμίζει την φωνή της συνείδησής μας αλλά δημιουργεί εντάσεις, συμφεροντολογία και εξαρτήσεις, είναι στην πραγματικότητα ένας «διανοητικός απατεώνας». Είναι η φωνή του μυαλού μεταμφιεσμένη σε φωνή της καρδιάς. Πόσες φορές στην ζωή μας δεν έχουμε αισθανθεί ότι κάνουμε κάτι κακό, κάτι λάθος και όμως μετά, αντί να αλλάξουμε συμπεριφορά και να κάνουμε το σωστό, αυτό που μας λέει η καρδιά μας, δεν αρχίζουμε τις δικαιολογίες για να καθησυχάσουμε την συνείδησή μας;

5. Ο σοφός αυτός διδάσκαλος, δεν σκέφτεται καθόλου με τους δικούς μας όρους. Δεν υπολογίζει εθνικότητα, φύλο, φυλή, θρησκεία, πατρίδα, ήθη και έθιμα και όποιον άλλο διαχωρισμό έχουν δημιουργήσει οι άνθρωποι από φόβο και αλαζονεία. Κοιτάει μόνο την αγάπη, το καλό, την προσφορά, την ταπεινότητα, την ειλικρίνεια, την ισορροπία, την ειρήνη, τις ανθρώπινες σχέσεις. Εμείς κοιτάμε το «συμφέρον» και τις «ανάγκες» μας. Επηρεαζόμαστε και μιμούμαστε του άλλους. Παλεύουμε για «αναγνώριση». Η δήθεν αίσθηση της δικαιοσύνης που έχουμε είναι στην πραγματικότητα ο μεταμφιεσμένος εγωισμός μας. Και αυτή είναι η αιτία που πολύ δύσκολα αποφασίζουμε να δώσουμε τον λόγο σε αυτόν τον δάσκαλο μέσα μας και να συντονιστούμε με αυτόν. Αν το κάνουμε όμως η μεταμόρφωση θα είναι εκπληκτική! Θα αρχίσει μια σχεδόν απίστευτη συνεργασία με τον ίδιο τον ανώτερο εαυτό μας, τον οποίον όσο περισσότερο ακούμε τόσο περισσότερο θα μας μιλάει. Αυτό που τώρα βιώνουμε ως ενοχλητική φωνή της συνείδησης θα μετατραπεί σε διαίσθηση και ανώτερη συνειδητότητα.

Αυτό το οποίο πρέπει να κάνουμε λοιπόν είναι να αφουγκραζόμαστε την φωνή της συνείδησής μας, να μην λέμε δικαιολογίες και ψέματα προς τον εαυτό μας και να ενεργούμε σύμφωνα με τις δικές της οδηγίες. Αυτό θα μας οδηγήσει στην αλλαγή του χαρακτήρα μας και στην απαλλαγή μας από πολλές αδυναμίες και ελαττώματα. Δεν είναι όμως καθόλου εύκολο. Ας φαντασθούμε κάποιον έμπορο ο οποίος κλέβει τους πελάτες του. Η συνείδησή του θα του πει ότι αυτό δεν είναι σωστό. Θα το νοιώσει με την μορφή ενός μάλλον δυσάρεστου συναισθήματος. Η συνήθης αντίδραση των ανθρώπων είναι να το αγνοήσουν, ίσως προσπαθώντας πανικόβλητοι να τραβήξουν την προσοχή τους αλλού. Έτσι εξηγούνται πολλά από τα «ενδιαφέροντά» μας, τα κουτσομπολιά, τα χόμπι, οι διαμάχες μας με τους ανθρώπους, το ασταμάτητο άκουσμα μουσικής, η εργασιομανία κλπ. Όλα αυτά σε πολλές περιπτώσεις, όχι πάντοτε, είναι τα πονηρά μέσα που χρησιμοποιούμε για να αποσπάσουμε την προσοχή μας από την ενοχλητική φωνή της συνείδησής μας. Αν ο άνθρωπος του παραδείγματός μας το πάρει απόφαση θα ακούσει την αίσθηση της συνείδησής του που θα τον πληροφορήσει ότι είναι ένας κλέφτης. Τότε μπορεί να αρχίσουν οι δικαιολογίες. Μα και η εφορία μας κλέβει, όλοι κλέβουν, μα δεν παίρνω πολλά περισσότερα, μόνο κάτι ψιλά, είναι τόσο λίγα που δεν ζημιώνεται κανείς, αν δεν το κάνω θα χρεοκοπήσω… κλπ. Αυτές είναι οι δικαιολογίες του μυαλού του που προσπαθεί με διπλωματικό τρόπο να προστατεύσει τα κεκτημένα. Αν με την καλή διάθεση, την διάκριση και την ειλικρίνεια, ξεπεραστεί και αυτό το εμπόδιο, τότε ο άνθρωπος αυτός θα αντιληφθεί ότι είναι ένας κοινός κλέφτης. Τίποτα το εξιδανικευμένο. Ούτε ανωτέρα βία, ούτε όλοι έτσι κάνουν, ούτε έτσι είναι τα πράγματα. Θα πει: «ναι είμαι ένας κλέφτης, καμία δικαιολογία!». Μετά από αυτό θα του είναι πολύ δύσκολο να ξανακλέψει. Θα γνωρίζει πλέον όμως ότι δεν είναι ο ανώτερος αυτός άνθρωπος, ο δίκαιος, που έως τώρα φανταζόταν ότι ήταν. Η «μεγαλειώδης» αυτοεικόνα του θα καταρρεύσει. Μόνο αυτός που είναι έτοιμος να δώσει ένα τέτοιο χαστούκι στον εαυτό του μπορεί να προχωρήσει.

Η συνείδησή μας όταν πλέον αποφασίσουμε να την λάβουμε στα σοβαρά υπ΄ όψη, θα μας δώσει πολλές «οδηγίες» και κατευθύνσεις στην ζωή μας. Για κάθε περίσταση θα έχει και από μια «συμβουλή». Ένα αίσθημα που θα μας καθοδηγεί προς τον ίσιο δρόμο. Όταν λυθούν τα χέρια της συνείδησής μας αυτή καθίσταται πολύ «ομιλητική» και κατατοπιστική. Θα μας βοηθήσει να αλλάξουμε την ζωή μας, να βελτιώσουμε τον χαρακτήρα μας, να γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι, πραγματικά χρήσιμοι στους άλλους. Θα αλλάξει τον τρόπο σκέψης μας, θα μας συμβουλεύσει να αποβάλλουμε τις μέχρι τώρα ιδέες μας και τα δήθεν ιδανικά μας. Θα μας προσγειώσει στην πραγματικότητα και θα γκρεμίσει τις αυταπάτες που έχουμε για το άτομό μας. Θα μας οδηγήσει στον δρόμο της ελευθερίας, της ταπεινότητας και της προσφοράς.

ΕΝΔΟΣΚΟΠΗΣΗ ΝΟ 2

Η ΕΝΔΟΣΚΟΠΗΣΗ (2)

Στην ενδοσκόπηση απλώς παρατηρούμε, σε πρώτη φάση. Καταγράφουμε σιωπηλά και όσο γίνεται πιο αντικειμενικά. Όσο διαρκεί ο χρόνος της εξάσκησής μας εμείς παρακολουθούμε τον εαυτό μας χωρίς να κρίνουμε, από μια αντικειμενική οπτική γωνία. Δεν μιλάμε στον εαυτό μας σαν να είμαστε κάποιος εκφωνητής λέγοντας συνεχώς: «τώρα κάνω αυτό», «τώρα αισθάνομαι αυτό». Παρατηρούμε σιωπηλά σαν να είμαστε κάποιος άλλος. Με την εξάσκηση δημιουργείται μέσα μας ένας ουδέτερος παρατηρητής, κάτι σαν άλλος εαυτός. Ένα είδος αυτοσυνείδησης. Κινούμαστε, εργαζόμαστε, ομιλούμε, ξεκουραζόμαστε, σκεφτόμαστε, έχουμε αισθήματα, κάνουμε ότι θέλουμε όπως κάθε μέρα, αλλά ταυτόχρονα παρακολουθούμε όλη αυτή την εξωτερική και εσωτερική μας δραστηριότητα. Προσοχή όμως. Αυτή η κατάσταση δεν είναι κάτι το οποίο μας «συμβαίνει», αλλά κάτι που το προκαλούμε συνειδητά με την δύναμη της θέλησής μας. Δεν μας εξελίσσουν τα «συμβάντα», αλλά τα γεγονότα και οι καταστάσεις που προξενούμε εμείς συνειδητά και εκούσια.

Αντικείμενο της ενδοσκόπησης είναι ασφαλώς ο ίδιος μας ο εαυτός. Παρατηρούμε τις κινήσεις, τα αισθήματα και τις σκέψεις μας. Σταδιακά θα αντιληφθούμε ότι μέσα μας υπάρχουν πολλά παράλληλα επίπεδα δραστηριότητας, που έχουν εξάρτηση το ένα από το άλλο. Π.χ. ενώ περπατάμε, ταυτόχρονα σκεφτόμαστε κάτι το εντελώς άσχετο με αυτά που βλέπουμε γύρω μας. Παράλληλα όμως υπάρχει μέσα μας και ένας ολόκληρος κόσμος αισθημάτων, που προκαλούν αυτές τις σκέψεις, ή προκαλούνται από αυτές. Ονειροπολούμε και δημιουργούμε μέσα μας αισθήματα. Τα αισθήματα αυτά γίνονται οι αιτίες για νέα σειρά σκέψεων και συνειρμικών μυθοπλασιών. Όλα αυτά μπορεί να επηρεάσουν την έκφραση του προσώπου μας, ή το βάδισμά μας. Όταν συναντήσουμε ένα εμπόδιο το παρακάμπτουμε γιατί ένα κομμάτι του εαυτού μας κοιτάει γύρω μας το περιβάλλον και λειτουργεί μέσω των αισθήσεων.

Με την πάροδο του χρόνου θα αποκτήσουμε την ικανότητα να βλέπουμε μέσα μας πράγματα που δεν μπορούσαμε να τα διακρίνουμε έως τώρα. Κάποια αισθήματα που αποτελούν το κίνητρο των σκέψεων και των πράξεών μας ίσως δεν μας αρέσουν καθόλου, άλλα θα τα βρούμε ενθαρρυντικά. Είναι όμως θέμα χρόνου και ειλικρίνειας προς τον εαυτό μας να τα εντοπίσουμε όλα αυτά. Η ενδοσκόπηση είναι για τους περισσότερους μια απωθητική διαδικασία διότι οδηγεί τελικά στην ανακάλυψη των ψυχικών μας προβλημάτων, που δεν είναι καθόλου κολακευτικά για το άτομό μας. Με τον ίδιο τρόπο όμως θα αρχίσουμε να ανακαλύπτουμε και τα ισχυρά μας σημεία. Τα πραγματικά, και όχι τα φανταστικά προτερήματα. Αυτά που ενδεχομένως διάφοροι παράγοντες μάς εμπόδισαν να εκδηλώσουμε έμπρακτα. Θα δούμε και τους τρόπους που το κοινωνικό περιβάλλον μάς "αναισθητοποιεί" και μάς "απενεργοποιεί" και αυτή η συνειδητοποίηση κυριολεκτικά θα μάς λύσει τα χέρια.

Για να μπορέσει να λειτουργήσει η ενδοσκόπηση, όπως είπαμε και προηγουμένως, πρέπει να αναπτυχθεί μέσα μας ένας αντικειμενικός παρατηρητής. Πολλοί ακούγοντας κάτι τέτοιο, θα νομίσουν ότι εννοούμε «ένας αντικειμενικός κριτής». Μια φωνή μέσα μας που θα λέει: «αυτό είναι σωστό… αυτό είναι λάθος». Δεν πρόκειται όμως για κάτι τέτοιο σε πρώτη φάση. Ο αντικειμενικός παρατηρητής είναι η αυτοσυνειδητή προσοχή μας. Είναι το να παρακολουθούμε το τι γίνεται μέσα μας, με τον ίδιο τρόπο που αντιλαμβανόμαστε αυτό που γίνεται στο περιβάλλον μας. Μπορούμε να το βιώσουμε κάνοντας μερικές δοκιμές. Ας βάλουμε το χέρι μας μπροστά μας και ας το κοιτάξουμε με πολύ προσοχή. Αυτό είναι σε κάποια απόσταση από μας. Δεν πρόκειται για κάποιο παιχνίδι της σκέψης, αλλά για μια πραγματική αίσθηση. Το χέρι μας είναι μισό μέτρο από τα μάτια μας, από το σημείο που αισθανόμαστε ότι «βρισκόμαστε» εμείς, η αίσθηση του «εγώ υπάρχω» και μπορεί προς στιγμήν να το νοιώσουμε σαν ξένο. Αυτό είναι το κλειδί. Το χέρι μας λοιπόν σε αυτή την άσκηση είναι κάτι δικό μας που το παρακολουθούμε «από έξω», αντικειμενικά. Μπορούμε να κάνουμε το ίδιο και με τις σκέψεις μας. Ας σκεφτούμε κάτι, έστω αριθμούς από το ένα έως το δέκα, παρατηρώντας τους από κάποια «άλλη θέση», παρόμοια με αυτό που κάναμε με το χέρι μας. Δεν φανταζόμαστε τον εαυτό μας κάπου μακριά να μας κοιτάζει (αν και κάτι τέτοιο ίσως να βοηθήσει τελικά), αλλά αναπαράγουμε μέσα μας την αίσθηση της «απόστασης» από την παρατηρούμενη λειτουργία. Αυτό φυσικά γίνεται και με τα αισθήματα, με τις αναμνήσεις μας, με τις σωματικές μας ανάγκες, με τα πάντα. Είναι ασφαλώς ζήτημα εξάσκησης και συνειδητών προσπαθειών, έως ότου κατορθώσουμε να αναπαράγουμε κατά βούληση την αίσθηση της απόστασης από την παρατηρούμενη εσωτερική λειτουργία, προκειμένου να την διακρίνουμε καλύτερα χωρίς να επηρεαζόμαστε από αυτήν. Η αίσθηση αυτή μας βοηθάει να αποταυτιζόμαστε από τον εαυτό μας και το περιβάλλον μας και να έχουμε περισσότερη αυτοκυριαρχία και ελευθερία. Παρατηρώντας έτσι τον εαυτό μας η ενδοσκόπησή μας αποκτάει αντικειμενικότητα και περισσότερη ακρίβεια.

ΕΝΔΟΣΚΟΠΗΣΗ

Ένα καλό σημάδι της εξελικτικής δυνατότητας ενός ανθρώπου είναι η τάση εσωστροφής της προσοχής του. Ο άνθρωπος τότε νοιώθει μια ανεξήγητη έλξη προς τον εσωτερικό του κόσμο, χωρίς όμως αυτό να συνοδεύεται από τα παθολογικά χαρακτηριστικά της ψυχικής απομόνωσης. Ο άνθρωπος ποθεί να γνωρίσει τον εαυτό του, το τι γίνεται μέσα του, χωρίς να συνοδεύει αυτή του την επιθυμία με τον φόβο της αποκάλυψης των απωθημένων του, ζώντας ταυτόχρονα πλήρως την φυσιολογική εξωτερική ζωή. Η αυτογνωσία αποκτάται όταν συνδυαστεί η επιθυμία της βαθιάς αυτοπαρατήρησης, με την ειλικρίνεια απέναντι στον ίδιο μας τον εαυτό, με την οποία μπορούμε να «δούμε» τα χειρότερα (ή και τα καλύτερα) πράγματα μέσα μας χωρίς να οπισθοχωρήσουμε γεμάτοι από φόβο, ντροπή και ενοχές.

Η ενδοσκόπηση είναι μια κατάσταση της συνείδησης του ανθρώπου. Αρχικά, πρέπει να συνηθίσουμε να παρακολουθούμε και να «κατασκοπεύουμε» τον εαυτό μας. Να τον «κοιτάμε» σε ανύποπτες στιγμές και από περίεργες «οπτικές γωνίες». Έτσι θα εντοπίζουμε διάφορα εξωτερικά χαρακτηριστικά, που μέχρι τώρα μας διέφευγαν και τα οποία όμως μπορούν να μας οδηγήσουν στην γνώση εσωτερικών χαρακτηριστικών μας. Φανταστείτε ότι συνομιλούμε με κάποιον. Συνήθως η συζήτηση απορροφά όλη μας την προσοχή. Και αυτό ακριβώς είναι το πρόβλημα. Είμαστε απορροφημένοι από την συζήτηση, ταυτισμένοι και συνεπώς αφηρημένοι σε ότι δεν είναι η συζήτηση που κάνουμε. Π.χ. δεν προσέχουμε καθόλου τις κινήσεις των χεριών μας. Αυτό σημαίνει ότι δεν είμαστε ολοκληρωτικά συνειδητοί. Αισθανόμενοι όμως τα χέρια μας μπορούμε να αντιληφθούμε πολλά πράγματα για τα συναισθήματά μας. Αν είμαστε νευρικοί, χωρίς να το συνειδητοποιούμε, οι κινήσεις των χεριών μας θα μας το αποκαλύψουν.

Ενδοσκόπηση δεν σημαίνει ένα είδος ανιαρής αυτοπαρατήρησης και αυτοανάλυσης. Σημαίνει «πιάνω τον εαυτό μου επ΄ αυτοφόρω». Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν είναι ειλικρινείς απέναντι στον εαυτό τους, γι αυτό και δεν έχουν την δυνατότητα της ενδοσκόπησης. Η ανθρωπότητα κάνει έναν τιτάνιο αγώνα για να τραβήξει την προσοχή της προς τα έξω. Οι άνθρωποι με πολύ ενθουσιασμό δημιουργούν ψευτοανάγκες, ψευτοενδιαφέροντα, ιδεολογίες, πυρετώδη τρόπο ζωής και άλλα, προκειμένου να μην δούνε το μέσα τους. Θα έλεγε κανείς ότι είναι μια τεράστια πλεκτάνη. Δεν είναι άραγε παράξενη η δυσκολία με την οποία επιλύουμε προβλήματα στις προσωπικές μας σχέσεις; Δεν είναι ύποπτη η τάση που έχουμε να κατηγορούμε τους «εχθρούς» της πατρίδας μας, τους οπαδούς του άλλου κόμματος, ή τους γείτονες; Γιατί αν για τα προβλήματά μας δεν φταίνε αυτοί, τότε ποιος φταίει; Εμείς;

Ενδοσκόπηση είναι αυτοπαρατήρηση σε βάθος. Παρακολουθώ τις κινήσεις μου, μέσω αυτών εντοπίζω τα κρυμμένα συναισθήματά μου, και μέσω αυτών φτάνω στις ανομολόγητες σκέψεις και πεποιθήσεις μου. Τα βλέπω όμως κυριολεκτικά. Δεν τα υποθέτω από βιβλία ψυχολογίας, ή από «συνταγές» εσωτερισμού. Τα παρατηρώ. Ασφαλώς δεν είναι υποχρεωτικό να ξεκινάμε πάντοτε από τις κινήσεις μας. Η ενδοσκόπηση μπορεί να κατευθυνθεί κατευθείαν στα συναισθήματα, ή στις σκέψεις μας. Έτσι ξέρουμε τι κάνουμε και τι μας γίνεται. Το σοκ όμως μπορεί να είναι μεγάλο. Φαντασθείτε έναν άνθρωπο ο οποίος σπούδασε, μόχθησε, έκανε διδακτορικές διατριβές, θυσίασε την οικογενειακή του θαλπωρή, πάλεψε για την σταδιοδρομία του επί δεκαετίες, παραμέλησε τα παιδιά του και ξαφνικά με την ενδοσκόπηση ανακαλύπτει στα εξήντα του χρόνια, ότι όλα αυτά έγιναν για το θεαθήναι. Για να δείξει στους άλλους πόσο σπουδαίος είναι, ενώ ο ίδιος κατά βάθος ήθελε να γίνει κηπουρός γιατί αγαπάει πολύ τα λουλούδια. Μια ολόκληρη ζωή σπαταλημένη στον βωμό της επίδειξης… Πιστεύετε ότι κάτι τέτοιο μπορεί κανείς να το αντέξει εύκολα; Είναι όμως η Αλήθεια! Και μόνο η Αλήθεια έχει την δύναμη να μας ελευθερώσει. Όσο μεγαλύτερο είναι το τείχος που χτίσαμε για να χωριστούμε από τον εαυτό μας τόσο μεγαλύτερος θα είναι και ο πόνος της κατεδάφισής του.

Η ενδοσκόπηση, όπως και όλα όσα βγαίνουν από τα βάθη του εαυτού μας, είναι κάτι το απολαυστικό. Είναι η περιπέτεια της αυτοανακάλυψης. Αν υπερβούμε τον σκόπελο της ανειλικρίνειας προς τον εαυτό μας, οι αποκαλύψεις έρχονται η μια πίσω από την άλλη και μας λυτρώνουν από τις εσωτερικές μας συγκρούσεις. Βλέπουμε τα γρανάζια και τους εσωτερικούς μηχανισμούς του εαυτού μας. Αρνητικούς και θετικούς. Κάποτε, αν έχουμε πίστη, θα δούμε μέσα μας και την εικόνα του ανώτερου εαυτού μας, πίσω από όλα τα άλλα.

Κάποια στιγμή θα αρχίσουμε να εντοπίζουμε τα ισχυρά μας σημεία. Εκείνες τις ικανότητες που μπορούμε να εκδηλώσουμε και να αξιοποιήσουμε προς όφελος του εαυτού μας και του συνόλου γενικότερα. Ίσως συνειδητοποιήσουμε ότι μέχρι τώρα τις "θάβαμε" γιατί δεν τύγχαναν της αποδοχής του κοινωνικού περίγυρου. Ένα μεγάλο πλεονέκτημα που μας προσφέρει η ενδοσκόπηση είναι η αποκάλυψη του πραγματικού μας δυναμικού και η απόκτηση του θάρρους να το εκδηλώσουμε.

Η ενδοσκόπηση δεν γίνεται στην απομόνωση, αλλά μέσα στην ζωή, μέσα στην αλληλεπίδραση με τις συνθήκες και τους ανθρώπους. Βλέπουμε τις διάφορες πτυχές του εαυτού μας, έτσι όπως παρουσιάζονται στην πραγματική ζωή και όχι μόνο μέσα στην φαντασία μας. Αν νομίσουμε ότι καταφέραμε κάποια πρόοδο σε έναν τομέα, θα έλθει η ζωή η ίδια για να δώσουμε τις «εξετάσεις» μας και να αποδείξουμε την αλήθεια των ισχυρισμών μας. Νομίζουμε ότι αυξήσαμε την ηρεμία μας; Θα μας συμβούν «τυχαία» περιστατικά, όπου θα κληθούμε να παραμείνουμε ήρεμοι και η αντοχή μας θα δοκιμαστεί. Μετά από αυτές τις εξετάσεις, θα γνωρίζουμε την πραγματική μας πρόοδο, όχι την φανταστική.

Η ενδοσκόπηση είναι μια άσκηση. Αρχίζουμε σταδιακά να αυτοπαρατηρούμαστε. Προσέχουμε τις λεπτομέρειες, κοιτάμε τον εαυτό μας από ασυνήθιστες «οπτικές γωνίες», παρακολουθούμε τα αισθήματά μας και τις σκέψεις μας ενώ κάνουμε οτιδήποτε άλλο. Βλέπουμε διάφορα επίπεδα μέσα μας. Παρατηρούμε π.χ. τις σκέψεις μας, αλλά ταυτόχρονα και τα αισθήματα που ενδεχομένως τις καθοδηγούν. Μπαίνουμε έτσι στο υποσυνείδητό μας. Σιγά σιγά αυξάνουμε τον χρόνο της ενδοσκόπησης, ώστε κάποτε να γεμίσουμε ολόκληρη την ημέρα μας με αυτήν. Είναι ένα είδος συνεχόμενης αυτοσυγκέντρωσης.

ΕΞΕΛΙΚΤΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ

Δρ. Aλέξανδρος Iωαννίδης, Ψυχιάτρος, Διδάκτορας Iατρικής του Πανεπιστημίου της Γενεύης
O όρος Eξελικτική Ψυχολογία είναι μετάφραση του Evolutionary Psychology, υπότιτλος του βιβλίου The Moral Animal, που είχα τη χαρά να μεταφράσω με τίτλο O ¶νθρωπος-Tο Hθικό Zώο. Tο έργο πραγματεύεται τη νεο-δαρβινική σκέψη, που ο συγγραφέας Robert Wright μελέτησε διεξοδικά μαζί με τη ζωή και την επιστημονική πορεία του Δαρβίνου, που αποτελεί και τον καμβά του βιβλίου.

Tα συμπεράσματα που αποκομίζει ο αναγνώστης θα μπορούσαν να τον απογοητεύσουν, γιατί θα μάθαινε ότι ο θεσμός της μονογαμίας κάθε άλλο παρά εξυπηρετεί τους στόχους της φυσικής επιλογής κι ότι η διαδοχική μονογαμία που τείνει να επικρατήσει σε πολλές μετα-βιομηχανικές κοινωνίες σήμερα είναι μια αναγκαία κοινωνική προσαρμογή σ' αυτήν την πραγματικότητα.

Θα μπορούσε να αποκομίσει όμως και το αισιόδοξο μήνυμα ότι είμαστε αρκετά αλτρουιστικά ζώα, επειδή η φυσική επιλογή μάς θέλει έτσι. Mας έχει σχεδιάσει ώστε να λειτουργούμε υπολογίζοντας τον συνάνθρωπό μας, γιατί αυτό συμβάλλει στην αποτελεσματικότερη μεταβίβαση των γονιδίων μας στα παιδιά μας (αφού ο συνάνθρωπός μας θα μας ανταποδώσει κάποια στιγμή τον αλτρουισμό).

H Eξελικτική Ψυχολογία δεν είναι κάποια απολογητική της πολυγαμίας, μολονότι η διαδοχική μονογαμία είναι μια μορφή πολυγαμίας. H πραγματική πολυγαμία είναι η πολυγυνία, δηλαδή η μονοπώληση ενός μεγάλου αριθμού γυναικών από μερικούς ισχυρούς ή πλούσιους άνδρες. Aυτό θα οδηγούσε σε μεγάλη κοινωνική αναταραχή, αφού μεγάλες μάζες μη προνομιούχων ανδρών θα έπρεπε να στερηθούν και σεξουαλικό σύντροφο, λόγω της έλλειψης διαθεσίμων γυναικών.

H Eξελικτική Ψυχολογία μελετά τη μικρογραφία της κοινωνίας, την οικογένεια, υπό το πρίσμα των νεο-δαρβινικών θεωριών. Aλλά την οικογένεια έχουν μελετήσει και πολλά άλλα ρεύματα της Ψυχολογίας, κι ένα απ' αυτά είναι η Oικογενειακή Θεραπεία. Kοινός παρονομαστής των διαφόρων θεωριών που την απαρτίζουν είναι ότι η οικογένεια διαμορφώνει τον χαρακτήρα και την προσωπικότητά μας ανάλογα και με την ιδιοσυγκρασία του καθενός. Oι σχέσεις και συμμαχίες που δημιουργούνται σε μια οικογένεια διαμορφώνουν και τη δυναμική της. Oι παρεμβάσεις της προηγούμενης γενιάς των παπούδων, ιδιαίτερα σημαντική στην ελληνική οικογένεια και σήμερα, μπορεί να είναι καθοριστικές για τις σχέσεις του ζευγαριού, αλλά και της γενιάς των παιδιών.

Συμμαχία σε μια οικογένεια είναι η προνομιακή σχέση που έχει ένας γονιός (συνήθως η μητέρα με το γιο κι αντίστοιχα ο πατέρας με την κόρη), και που αποβαίνει εις βάρος των υπολοίπων σχέσεων στην οικογένεια, αλλά και του ίδιου του "προνομιούχου" παιδιού μακρόχρονα. Παρέμβαση είναι όταν οι παπούδες έχουν λόγο στην ανατροφή των παιδιών, συμβάλλοντας έτσι στη σύγχιση αξιών που χαρακτηρίζει την κοινωνία σήμερα, αφού οι δικές τους αξίες αμφισβητούνται, ενώ δεν έχουν ακόμα εδραιωθεί νέες.

Eνδιαφέρον έχει το πώς μπορούν να ενσωματωθούν οι διαπιστώσεις της Eξελικτικής Ψυχολογίας μέσα σε μια οικογενειακή θεραπευτική πρακτική, που στόχο έχει όχι ν' αναμορφώσει την οικογένεια βάσει της θεωρίας, αλλά να σταθμίσει τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της οικογένειας και αναλόγως να τα αξιοποιήσει. Όταν η οικογένεια λειτουργεί με σεβασμό OΛΩN των μελών της, δηλαδή όταν προάγει τις δεξιότητες αλλά και τις ελευθερίες των παιδιών της, σε σχέση πάντοτε με τις δυνατότητες της ηλικίας τους, τότε είναι μια όαση μέσα στην κρίση που περνάει το Παγκόσμιο Xωριό.

Mέρος αυτής της κρίσης είναι η ανάγκη των σημερινών γονιών να κατακλύζουν τα παιδιά τους με παροχές (ακριβά ρούχα που η πανταχού παρούσα τηλεόραση τους προτείνει, ακριβά σχολεία και Πανεπιστήμια), ενώ τα ίδια τα παιδιά ως αντιπαροχή, μοναδικό μέλημά τους έχουν να εξασφαλίσουν μια θέση στα AEI. Δεν είναι λίγοι οι έφηβοι που παθαίνουν κατάθλιψη ή άλλες διαταραχές, επειδή δεν καταφέρνουν να διαβούν το περίφημο κατώφλι των AEI. Kι όταν το διαβούν, περνούν σε μια σχετικά ανεύθυνη φάση, αφού βρίσκονται για αρκετά χρόνια έξω από την παραγωγική διαδικασία. Aντίθετα, στις παραδοσιακές κοινωνίες, οι παροχές είναι πολύ πιο φειδωλές και οι ρόλοι των παιδιών πιο ξεκάθαρα καθορισμένοι, ήδη από την εφηβεία.

Eίναι αλήθεια ότι η παρέμβαση της θεωρίας της οικογενειακής θεραπείας και της Eξελικτικής Ψυχολογίας γίνεται κυρίως μέσα στο πλαίσιο των γραφείων των ψυχιάτρων και των ψυχολόγων. Δηλαδή, όταν το κακό έχει ήδη γίνει και καλούμαστε να κάνουμε κάτι για να το διορθώσουμε. H παρέμβαση μπορεί, όμως, να γίνει και στο επίπεδο της πρόληψης. Kαι πρόληψη είναι αυτό που κάνει, για παράδειγμα, ο εκπαιδευτικός που κατανοεί ότι το πραγματικό συμφέρον του παιδιού που έχει στα χέρια του δεν είναι να το φορτώσει γνώσεις, αλλά και να του μάθει ήθος στις σχέσεις του με τους συνανθρώπους του. Nα το βοηθήσει να γίνει ένα ηθικό ζώο, όπως το προέβλεψε και η φυσική επιλογή.

Mόνο που η φυσική επιλογή βλέπει μακρύτερα απ' όλους μας, γιατί απώτερος στόχος της είναι να γίνει η μετάδοση των γονιδίων μας στην επόμενη γενιά με τη μεγαλύτερη δυνατή σιγουριά. Για να γίνει αυτό η γυναίκα πρέπει να επιλέξει για σύντροφό της κάποιον που έχει τις μεγαλύτερες πιθανότητες να φροντίσει τα παιδιά της κι όχι τα παιδιά κάποιας άλλης. Kι ο άνδρας πάλι κάποιαν που δεν θ' αναμίξει τα γονίδιά του με τα γονίδια κάποιου άλλου άνδρα, δηλαδή κάποιαν που παλιά έλεγαν "ηθική γυναίκα". Kαι θα επιλέξουν για φίλο τους αυτόν που θα τους συμπαρασταθεί αλτρουιστικά σε περίπτωση ανάγκης και στον οποίο θα προστρέξουν σε περίπτωση που τους χρειαστεί.

Aκούγεται λίγο κυνικό να ερμηνεύουμε την ανθρώπινη ηθική μας συμπεριφορά με γνώμονα αυτό που εξυπηρετεί την ανάγκη μεταβίβασης των γονιδίων μας στην επόμενη γενιά. Ωστόσο, αυτό είναι το σχέδιο και ο προορισμός που η φυσική επιλογή καθόρισε για όλα τα ζώντα είδη επάνω στον πλανήτη Γη, άρα και για τον άνθρωπο.

Θα ήταν μεγάλη έπαρση εκ μέρους μας, επειδή αυτή η ίδια η φυσική επιλογή μας επροίκισε με το καταπληκτικό εργαλείο που λέγεται ανθρώπινος νους, που μας δίνει τη δυνατότητα να παρεμβαίνουμε στο φυσικό μας περιβάλλον, να πιστέψουμε ότι μπορούμε και να παρέμβουμε στους στόχους της φυσικής επιλογής. Θα γινόμασταν τότε ένα είδος μαθητευόμενων μάγων κι είναι γνωστό πώς καταλήγουν τα πειράματά τους. Mένοντας σεμνοί, κι ακούγοντας τα μηνύματα της φυσικής επιλογής, έχουμε περισσότερες πιθανότητες να φτιάξουμε καλύτερες οικογένειες κι επομένως πιο ανθρώπινες κοινωνίες.


Εκτύπωση Άρθρου

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗ ΠΕΙΝΑ

Έχετε αναρωτηθεί ποτέ τους λόγους για τους οποίους καταφεύγετε στο φαγητό, συχνά με παρορμητικό και ανεξέλεγκτο τρόπο; Τρώτε για να παρέχετε τροφή στον εαυτό σας και να χορτάσετε ή για να «ταϊσετε» τα συναισθήματά σας; Είναι πράγματι η πείνα που σας οδηγεί στην υπέρμετρη κατανάλωση θερμίδων ή κάποια άλλη «ανικανοποίητη» πλευρά του εαυτού σας που δεν έχετε εξερευνήσει ακόμη επακριβώς; Πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται να δώσουν απάντηση σε αυτό το ερώτημα ή αρνούνται τη διαφοροποίηση που υφίσταται μεταξύ των δύο αυτών καταστάσεων. «Εγώ τρώω όταν πεινάω», ισχυρίζεται κανείς, ή «η πείνα μου είναι πραγματική»! Είναι γεγονός ότι δύσκολα διακρίνει κανείς τη διαφορά και, ακόμη δυσκολότερα, παραδέχεται ότι οι λόγοι που δεν οργανώνει καλύτερα και δεν βελτιώνει τη διατροφική του συμπεριφορά είναι καθαρά ψυχολογικοί.

Συναισθηματική πείνα
Η συναισθηματική πείνα αναφέρεται στην κατάσταση εκείνη κατά την οποία η τροφή λαμβάνεται για την κάλυψη συναισθηματικών αναγκών που δεν καλύπτονται με άλλους τρόπους. Μια συγκεκριμένη συναισθηματική ανάγκη, π.χ. η μοναξιά, η βαρεμάρα, η ντροπή, η θλίψη προκαλούν την αναζήτηση και λήψη τροφής και όχι το πραγματικό αίσθημα της πείνας. Μόλις δεν νιώθει κανείς καλά, αναζητά άμεσα το φαγητό! Παράλληλα, σε αυτές τις περιπτώσεις επικρατεί η πεποίθηση ότι το φαγητό αποτελεί μια μεγάλη απόλαυση και ότι τίποτα δεν συγκρίνεται με αυτό, κανείς δεν μπορεί να το αποχωριστεί εύκολα. Το άτομο που καταφεύγει στο φαγητό για συναισθηματικούς λόγους ανυπομονεί να έρθει η στιγμή που θα βρεθεί μόνο του για να φάει. Τότε, νιώθει πραγματικά ο «εαυτός» του και απολαμβάνει αυτό που τον κάνει πάντοτε να νιώθει καλύτερα και ευχάριστα, δηλαδή το φαγητό!

Τα αποτελέσματα της τακτικής αυτής είναι, βέβαια, σημαντικά! Η υπέρμετρη κατανάλωση θερμίδων, ιδιαίτερα όταν κανείς δεν πεινά και επομένως δεν τις χρειάζεται, οδηγεί καταρχήν σε αίσθημα προσωπικής δυσαρέσκειας. Δεν είναι ευχάριστο να νιώθει κανείς ότι δεν ελέγχει τον εαυτό του και ότι ουσιαστικά εξαρτάται από κάτι άλλο, πιο δυνατό από αυτόν, το φαγητό, για τη βελτίωση της διάθεσής του! Κατά δεύτερον, η κακή συνήθεια της συναισθηματικής πείνας αποφέρει συχνά παραπανίσια κιλά και πιθανώς μια επιδεινούμενη παχυσαρκία. Οι κίνδυνοι για την υγεία είναι σημαντικοί, ειδικά από τις επιπτώσεις της παχυσαρκίας αλλά και από τη συχνή κατανάλωση τροφών χαμηλής θρεπτικής αξίας.

Διάκριση
Είναι γεγονός όμως ότι η συναισθηματική και η βιολογική πείνα δύσκολα διακρίνονται. Χρειάζεται προσπάθεια και διαρκής εκπαίδευση για τον εντοπισμό των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών τους. Παρ’ όλα αυτά, αξίζει η προσπάθεια. Όταν νιώσετε το αίσθημα της «πείνας» να σας πλησιάζει και πάλι απροειδοποίητα και απειλητικά, προσπαθήστε να συνειδητοποιήσετε τι ακριβώς νιώθετε εκείνη τη στιγμή: πεινάτε πραγματικά ή κάποιο δυσάρεστο συναίσθημα σας βασανίζει; Μπορεί απλά να βαριέστε εκείνη τη στιγμή και να μην γνωρίζετε πώς να γεμίσετε το χρόνο σας ή πώς να νιώσετε πιο «γεμάτοι». Προσπαθώντας με αυτό τον τρόπο μπορείτε σταδιακά να ελέγξετε περισσότερο τον εαυτό σας και να αποφύγετε αν μη τι άλλο μια άσκοπη κατανάλωση θερμίδων ή και ένα βουλημικό επεισόδιο!

Μπορείτε να διαβάσετε ορισμένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της συναισθηματικής και βιολογικής πείνας και τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσατε να διακρίνετε τις δύο αυτές καταστάσεις:

- Η συναισθηματική πείνα μάς καταβάλλει ξαφνικά. Τη μια στιγμή δεν σκεφτόμαστε το φαγητό και την άλλη «λιμοκτονούμε». Η διακύμανση είναι ακραία.
Αντιθέτως, η βιολογική πείνα επέρχεται σταδιακά. Το στομάχι γουργουρίζει, η ενέργεια του οργανισμού μειώνεται και προοδευτικά επέρχονται τα σημάδια ότι η ώρα του φαγητού έφτασε.

- Η συναισθηματική πείνα αφορά τη λήψη συγκεκριμένης τροφής, π.χ., μακαρόνια, σοκολάτα κλπ. Υποκατάστατα δεν αποφέρουν την ίδια αίσθηση ικανοποίησης.
Αντιθέτως, η βιολογική πείνα αναφέρεται σε πολλαπλές διατροφικές επιλογές. Προτιμήσεις υπάρχουν, είναι όμως ανοιχτές σε εναλλακτικές επιλογές.

- Η συναισθηματική πείνα εντοπίζεται στο …κεφάλι και στη σκέψη. Θέλουμε τη γεύση της σοκολάτας στο στόμα μας, σκεφτόμαστε την όψη ή τη γεύση του φαγητού που θα καταναλώσουμε.
Αντιθέτως, η βιολογική πείνα εντοπίζεται στο στομάχι. Είναι άδειο, κενό, γουργουρίζει και, ίσως, πονά από την πείνα.

- Η συναισθηματική πείνα είναι άμεση και επιτακτική. Πρέπει να φάμε ΤΩΡΑ! Είναι φυσικό γιατί η συναισθηματική ένταση επιζητά άμεσο εφησυχασμό μέσω του φαγητού.
Αντιθέτως, η βιολογική πείνα έχει «υπομονή» και μπορεί να περιμένει! Θέλουμε να φάμε σύντομα, όχι όμως και το αμέσως επόμενο δευτερόλεπτο.

- Η συναισθηματική πείνα συνδέεται άμεσα με ένα συναίσθημα ή μια κατάσταση που μας αναστάτωσε, ένα διαπληκτισμό στη δουλειά, μια συζυγική διένεξη κλπ.
Αντιθέτως, η βιολογική πείνα προκύπτει ως φυσική ανάγκη του οργανισμού. Ίσως να έχουν περάσει και 4-5 ώρες από το τελευταίο μας γεύμα.

- Η συναισθηματική πείνα αφορά κατάποση φαγητού που είναι αυτόματη, μηχανική, χωρίς να την πολυκαταλαβαίνουμε. Σαν κάποιος άλλος να βάζει τις μπουκιές του φαγητού στο στόμα μας, σαν κάποιος άλλος να μασά την τροφή. Συχνά δεν συνειδητοποιεί κανείς και τις ποσότητες φαγητού που καταναλώνει με αυτό τον τρόπο.
Αντιθέτως, η βιολογική πείνα αφορά μια επιλογή που είναι συνειδητή και υπάρχει επίγνωση του τι τρώμε κάθε στιγμή: τι τσιμπάμε με το πιρούνι μας, τι μασάμε, πόσο σάντουιτς τρώμε, μισό ή ολόκληρο;

- Υπό την επήρεια της συναισθηματικής πείνας δεν «σταματάμε» όταν έχουμε χορτάσει και, κατ’ ουσίαν, δεν χορταίνουμε ποτέ! Είναι φυσικό γιατί οι συναισθηματικές ανάγκες δεν καλύπτονται και δεν καταπραϋνονται» εύκολα ακόμη και όταν το στομάχι έχει γεμίσει.
Όταν όμως έχουμε χορτάσει τη βιολογική μας πείνα, «σταματάμε» με το αίσθημα του κορεσμού. Τρώμε με σκοπό να τροφοδοτήσουμε τον οργανισμό μας με ενέργεια και θρεπτικά συστατικά και μετά απλά σταματάμε.

- Τη συναισθηματική πείνα συνοδεύει αίσθημα ενοχής. Είναι παράδοξο, αλλά τρώει κανείς για να νιώσει καλύτερα και καταλήγει να νιώθει χειρότερα. Κατηγορεί τον εαυτό του και υπόσχεται ότι από αύριο θα ξεκινήσει δίαιτα, γυμναστήριο κλπ.
Αντιθέτως, η ικανοποίηση της βιολογικής πείνας δεν επιφέρει ντροπή ή ενοχές. Το φαγητό, όπως και το οξυγόνο που αναπνέουμε, είναι απολύτως αναγκαία για την επιβίωσή μας.

Συναισθηματική ισορροπία
Ίσως λοιπόν χρειάζεται να αντιστρέψουμε τα πράγματα και να δώσουμε μεγαλύτερη σημασία στη διατήρηση της ψυχικής και συναισθηματικής μας ισορροπίας, που θα αποφέρει και μια πιο υγιή διατροφική συμπεριφορά και σωματική κατάσταση. Ποια συναισθήματα οδηγούν κάθε άνθρωπο σε υπερβολική κατανάλωση θερμίδων και, επομένως, σε μια πιο ανθυγιεινή ζωή; Γιατί οι περισσότερες δίαιτες αδυνατίσματος αποτυγχάνουν; Μήπως δεν λαμβάνονται πάντα υπόψη οι ψυχολογικοί μηχανισμοί δημιουργίας αλλά και διατήρησης της παχυσαρκίας;

Η διάκριση μεταξύ συναισθηματικής και βιολογικής πείνας είναι απαραίτητη καθώς αυτή αποτελεί πολλές φορές την ειδοποιό διαφορά προκειμένου να μπορέσει κανείς να διατηρήσει μια δίαιτα, να χάσει τα επιθυμητά κιλά, να διατηρήσει την απώλεια βάρους κοκ. Αν κάποιος μπορέσει να εστιάσει στον έλεγχο του εαυτού του, στα κίνητρα και τις επιθυμίες του, στα ψυχολογικά κενά που του καλύπτει το φαγητό, τότε θα μπορέσει να συνειδητοποιήσει το ρόλο που παίζει το φαγητό στη ζωή του και, με αυτό τον τρόπο, να πειθαρχήσει καλύτερα και να ακολουθήσει ένα πρόγραμμα διατροφής. Όταν το φαγητό καλύπτει βασικές συναισθηματικές ανάγκες, όταν αποτελεί ένα «μέσο» για να γίνεται η ζωή πιο ευχάριστη ή ίσως και πιο ανεκτή, δεν σταματά και δεν ελέγχεται έτσι απλά, μόνο με μια δίαιτα. Πρέπει πρώτα να συνειδητοποιηθούν οι συναισθηματικές ανάγκες και να ελεγχθούν προκειμένου το άτομο να πειθαρχήσει και διατροφικά. Η εκλογίκευση και η πληροφόρηση δεν αρκούν καθώς το συναίσθημα είναι πιο ισχυρό από τη λογική και το άτομο θα καταφύγει και πάλι στο φαγητό όταν νιώσει άσχημα και επιδιώξει να καταπραϋνει τα δυσάρεστα συναισθήματά του. Όταν πάντα έτρωγε ένα γλυκό για να αποφύγει τη θλίψη του, όταν πάντα εξευμένιζε το θυμό του με ένα πλούσιο γεύμα, πώς να «εξαλείψει» έτσι απλά αυτά τα δύσκολα συναισθήματα…

Βήμα-βήμα
-Μάθετε να αναγνωρίζετε τη συναισθηματική πείνα και τα αίτια που την προκαλούν, τα «δύσκολα» εκείνα συναισθήματα που σας οδηγούν στο φαγητό.
-Προσπαθήστε να «μείνετε» για λίγο με αυτά τα συναισθήματα, μην τα «καλύπτετε» αμέσως με το φαγητό.
-Κατανοήστε πώς το άγχος, η πλήξη, η μονοτονία και άλλα δυσάρεστα συναισθήματα σας προκαλούν την ΨΕΥΔΗ αίσθηση της πείνας.
-Φτιάξτε μια λίστα δραστηριοτήτων με τις οποίες μπορείτε εναλλακτικά να ασχοληθείτε όταν σας καταβάλλει η έμμονη σκέψη του φαγητού!
-Προσπαθήστε να τροποποιήσετε σταδιακά και όχι να εξαλείψετε απότομα τις «κακές» διατροφικές συνήθειες. Ο «αποχωρισμός» από τροφές που «ανακουφίζουν» είναι δύσκολος και συχνά επώδυνος. Μειώστε αρχικά τις ποσότητες και σταδιακά αντικαταστήστε τις.
-Επιλέξτε εναλλακτικά μια πιο «υγιεινή» τροφή που θα σας «ανακουφίσει» σε αυτές τις περιπτώσεις.
-Θυμηθείτε ότι ο έλεγχος της διατροφικής συμπεριφοράς αποφέρει αίσθημα προσωπικής ικανοποίησης και αποδοχής του εαυτού.
-Στόχος δεν είναι η «στέρηση» του εαυτού μας ή η απώλεια βάρους αλλά, κυρίως, η βελτίωση της ποιότητας της ζωής μας.

ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ

Οι άνθρωποι κάνουμε πολύ συχνά ένα μεγάλο και βασικό λάθος, νομίζουμε ότι αυτό που λέμε σε κάποιον άλλον, αυτός το εκλαμβάνει όπως εμείς το εννοούσαμε. Νομίζουμε δηλαδή ότι ο «δέκτης» του μηνύματος το αντιλαμβάνεται όπως το αντιλαμβανόμαστε εμείς «ο πομπός». Υπάρχει όμως μία σημαντικότατη παράμετρος η οποία συχνά «αλλοιώνει» το νόημα του μηνύματος στην αντίληψη του ανθρώπου. Η παράμετρος αυτή είναι ο τελείως μοναδικός τρόπος με τον οποίο ο εγκέφαλος του κάθε ανθρώπου επεξεργάζεται τα διάφορα ερεθίσματα. Διαφορετικότητα η οποία οφείλεται όχι τόσο σε «κατασκευαστική» διαφορά του εγκεφάλου μας, αλλά σε διαφορετικότητα στην «διαδικασία» επεξεργασίας των μηνυμάτων.

Πριν αναφερθούμε σε βασικές διαφορές του γυναικείου και αντρικού εγκεφάλου, θα ήταν χρήσιμο να δώσουμε ένα παράδειγμα σε αυτό που αναφέραμε παραπάνω. Ας πούμε για παράδειγμα ότι μία γυναίκα σχολιάζει στην φίλη της ότι δείχνει σαν να πήρε κάποιο βάρος από τότε που έχει να την δει. Αν η φίλη της είναι κάπως ανασφαλής με την εμφάνιση της, κάτι το οποίο έχει να κάνει με την «εικόνα» που έχει σχηματισμένη στο μυαλό της για τον εαυτό της, θα ενοχληθεί πολύ ακόμη και αν δεν έχει πάρει καθόλου βάρος. Σε άλλη περίπτωση, το σχόλιο αυτό μπορεί να μην αγγίξει καθόλου έναν άνθρωπο που είναι σίγουρος για την εικόνα του, ή να μην θεωρήσει έστω το σχόλιο κακοπροαίρετο.

Γιατί λοιπόν οι άνθρωποι αντιδρούμε διαφορετικά σε παρόμοια ερεθίσματα ή μηνύματα?

Όταν λαμβάνουμε ένα μήνυμα ή ερέθισμα, ο εγκέφαλος μας, ταχύτατα εκτελεί τις ακόλουθες διαδικασίες, αντιλαμβάνεται το μήνυμα (λειτουργία της αντίληψης), το επεξεργάζεται (λειτουργία της νόησης), και το συνειδητοποιεί (λειτουργία της συνείδησης). Οι λειτουργίες αυτές γίνονται αστραπιαία, σχεδόν ταυτόχρονα, και παράλληλα με την λειτουργία της μνήμης.

Τι ρόλο παίζει η μνήμη μας?

Σημαντικότατο και λειτουργεί πάντοτε όποτε σκεφτόμαστε, όπως η μνήμη σε έναν υπολογιστή. Ο εγκέφαλος μας για την ακρίβεια είναι ένας πανίσχυρος υπολογιστής, ο οποίο για να κατανοήσει καταστάσεις, ανατρέχει στην μνήμη συνεχώς. Ακόμη κι αν αντιμετωπίζουμε μία εντελώς νέα κατάσταση, το μυαλό μας ανατρέχει στην μνήμη, στις εμπειρίες, ψάχνοντας ομοιότητες με άλλες καταστάσεις που έχει αντιμετωπίσει στο παρελθόν.

Η Προσωπικότητα μας θα μπορούσαμε απλά να πούμε ότι είναι μαθημένοι και παγιωμένοι τρόποι (στην μνήμη μας φυσικά) με τους οποίους αντιδρούμε απέναντι στο περιβάλλον. Οι τρόποι αυτοί μπορούν να αλλάξουν, αλλά όχι εύκολα και όχι από την μια στιγμή στην άλλη.

Η εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας, την οποία αποκαλούμε αυτοεικόνα, είτε αφορά την εμφάνισή μας, είτε τις ικανότητες και δεξιότητες μας, είναι και αυτή κάτι που σχηματίζεται κατά την ανάπτυξή μας και υπάρχει «αποθηκευμένη» στην μνήμη μας.

Κατ’ αυτόν τον τρόπο ένας ενήλικας ο οποίος μεγάλωσε με τους γονείς του να παίρνουν πρωτοβουλία για τα πάντα στην ζωή του, θα δυσκολεύεται να εμπιστευτεί τον εαυτό του και στην ενήλικη ζωή. Η αυτοπεποίθηση ως μέρος της αυτοεικόνας μας δημιουργείται και αποθηκεύεται στην μνήμη μας όταν ο εγκέφαλός μας παρατηρεί και συνειδητοποιεί ότι μπορεί και ανταποκρίνεται με επιτυχία σε διάφορες καταστάσεις.

Αναφερθήκαμε σε παράγοντες που επηρεάζουν την επικοινωνία των ανθρώπων, ανεξαρτήτως φύλου, εστιάζοντας στην λειτουργία της μνήμης και των ατομικών εμπειριών του κάθε ανθρώπου, οι οποίες «φιλτράρουν» και ερμηνεύουν με μοναδικό τρόπο, τα μηνύματα που λαμβάνουμε και τις καταστάσεις που αντιμετωπίζουμε.

Γυναίκες και άντρες , δυσκολεύονται πολλές φορές στις διαπροσωπικές σχέσεις εξαιτίας διαφορών (οι οποίες στατιστικά υπάρχουν στα δύο φύλα) τις οποίες δεν γνωρίζουν και επομένως δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν.

Διαφορές στον γυναικείο και αντρικό εγκέφαλο

Ο γυναικείος εγκέφαλος έχει μία αυξημένη ικανότητα στην αναγνώριση συναισθηματικών εκφράσεων του προσώπου. Μπορεί εύκολα δηλαδή να αντιληφθεί αν ένας άνθρωπος είναι χαρούμενος λυπημένος, θυμωμένος, κλπ.. Συχνά όμως, οι γυναίκες λανθασμένα θεωρούν ότι και οι άντρες έχουν αυτή την δυνατότητα, και θυμώνουν που αυτοί δεν αντιλαμβάνονται τα μη λεκτικά μηνύματα που τους περνάνε οι γυναίκες. Πολύ συχνά ένας ειδικός θα ακούσει από μία γυναίκα για τον σύντροφό της « Μα αφού του το δείχνω και δεν καταλαβαίνει. Χρειάζεται και να το πω?» Η απάντηση είναι βεβαίως και ναι. Πάρα πολλά προβλήματα στην επικοινωνία προκύπτουν όταν θεωρούμε ότι το μυαλό του άλλου λειτουργεί όπως το δικό μας και αντιλαμβάνεται με τον ίδιο τρόπο τις καταστάσεις.

Επομένως είναι απαραίτητο λεκτικά να περιγράψουμε στον άλλον το πως αντιλαμβανόμαστε μία κατάσταση και να σιγουρευτούμε ότι και αυτός κατάλαβε τι εννοούμε. Και στην λεκτική επικοινωνία όμως μπορούν να γίνουν λάθη, καθώς αναφέραμε ότι φιλτράρουμε τα μηνύματα με βάση τις εμπειρίες μας.

Ο ανδρικός εγκέφαλος δυσκολεύεται περισσότερο στο να περιγράψει λεκτικά συναισθηματικές καταστάσεις. Σε πολλούς έχει τύχει να περάσουν μία κατάσταση στην οποία να αδυνατούν να περιγράψουν με λόγια τα συναισθήματα που τους προκάλεσε. Όταν προσπαθούμε να περιγράψουμε με λέξεις ένα συναίσθημα , ουσιαστικά προσπαθεί ο λογικός μας εγκέφαλος ο οποίος « χειρίζεται» την γλώσσα, να «διαβάσει» και να περιγράψει αυτό που νιώθει ο συναισθηματικός μας εγκέφαλος.

Ιδιαίτερα και λόγω ανατροφής, τα κορίτσια μεγαλώνουν με μεγαλύτερη ενθάρρυνση από τους γονείς στο να εκφράζουν τα συναισθήματά τους, κάτι που σημαίνει μεγαλύτερη εξάσκηση και επομένως ανάπτυξη της ικανότητας αυτής, ενώ στα αγόρια συνήθως δεν υπάρχει αυτή η ενθάρρυνση.

Δεν είναι παράξενο λοιπόν , συχνά οι ενήλικοι άνδρες να παρουσιάζουν αυτή την αδυναμία έκφρασης, η οποία λανθασμένα εκλαμβάνεται ως σκληρότητα χαρακτήρα. Παρ’ όλα αυτά η ικανότητα αυτή μπορεί και πάλι να αναπτυχθεί με ενθάρρυνση προς τον άνδρα να προσπαθεί να περιγράψει τα συναισθήματά του. Συχνά η αποφυγή συζητήσεων από τον άνδρα γίνεται λόγω της έλλειψης της ικανότητας αυτής.

Παρατηρώντας και μόνο πως κάποιοι άνθρωποι βιώνουν άγχος σε κάποιες καταστάσεις, ενώ κάποιοι άλλοι σε τελείως διαφορετικές, αντιλαμβανόμαστε ότι καθοριστικός παράγοντας για το άγχος, είναι τι θεωρεί ο εγκέφαλος μας ως απειλή.

Ανάλογα, προκειμένου να επικοινωνήσουμε σωστά με τον άλλον, είτε είναι εργασιακός χώρος, είτε διαπροσωπική σχέση, η απάντηση βρίσκεται σε μία ικανότητα εκπαιδεύσιμη, την ενσυναίσθηση. Την προσπάθεια δηλαδή να αφήσουμε έστω προσωρινά την δική μας οπτική των πραγμάτων με βάση τις δικές μας εμπειρίες, και να προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε πως αντιλαμβάνεται την ίδια κατάσταση ο άνθρωπος με τον οποίο θέλουμε να έχουμε πραγματική και ποιοτική επικοινωνία. Αυτός είναι και ο σκοπός που σε μεγάλους οργανισμούς γίνονται και ομάδες συζήτησης των εργαζομένων με συντονιστή ειδικό ψυχολόγο.

Καταλήγουμε λοιπόν στο συμπέρασμα ότι δεν θα πρέπει να κατηγορούμε πάντα τον άλλο ότι δεν θέλει να μας καταλάβει αφού αυτό μπορεί να οφείλεται στον τρόπο που αντιλαμβάνεται τα γεγονότα ή στην αδυναμία του να κατανοήσει τον τρόπο έκφρασής μας.

ΕΥΔΑΙΜΟΝΙΑ

Στην Ελλάδα ζούμε την κακοδαιμονία. Αυτό είναι φανερό.

Η ασάφεια της πολιτικής ζωής μετέβαλε την προσωπική διεργασία, τον τρόπο που δίνουμε νόημα στα πράγματα. Μήπως ζούμε ζωές χωρίς κατεύθυνση, μερικές φορές τελείως ασυνάρτητες, με μεταβαλλόμενες πραγματικότητες, δημιουργώντας ένα διαρκώς ευλύγιστο εαυτό, γεμάτο μίμηση και επιτήδευση;

Είμαστε ό,τι φοράμε, ό,τι αυτοκίνητο οδηγούμε, ό,τι σπίτι έχουμε.

Είμαστε « κάποιοι» όταν παραβιάζουμε και δεν είμαστε τίποτα όταν παραβιαστούμε. Γίναμε σε μεγάλο βαθμό άτομα δίχως χαρακτήρα. Χτίσαμε τις ζωές μας αμφισβητώντας συχνά όλους τους άλλους, αυτούς που αντιστέκονται στα συνηθισμένα, δημιουργήσαμε , τις περισσότερες φορές, ατελείς σχέσεις.

Ενας πολίτης διεκδικεί το ελάχιστο για να μπορεί να προχωρήσει:
Ευδαιμονία. Το ύψιστο αγαθό στο οποίο συγκλίνουν όλα τα επιμέρους αγαθά μέσα στην πόλιν και προς το οποίο στοχεύει η πολιτική, ταυτίζεται με την ευδαιμονίαν των πολιτών, όλων μαζί και του καθενός ξεχωριστά. Ανθρώπινο αγαθό και πολιτικό αγαθό δεν μπορεί παρά να ταυτίζονται.
-H εὐδαιμονία είναι αυτοσκοπός· όλα τα άλλα αγαθά, τιμές και δόξα, πλούτη και ηδονές, εξουσία και δύναμη, όσο κι αν αξίζουν και καθεαυτά, προς αυτήν σε τελευταία ανάλυση στοχεύουν.
-Η πολιτική κοινωνία μπορεί να εξασφαλίσει στο άτομο (=πολίτη) το ουσιαστικό περιεχόμενο της ευδαιμονίας, την αυτάρκεια.
(Αριστοτέλης)

Η ευδαιμονία είναι χρέος του κράτους.
Το δικό μας χρέος είναι να μεταβάλουμε τους τρόπους που συνυπάρχουμε με τους άλλους.
Ο περισσότερος κόσμος έχει ένα αίτημα συνοχής στις σχέσεις του, διαπιστώνει την κρίση της οικειότητας, την εξαφάνιση της δέσμευσης, την ανάπτυξη της εχθρότητας και της καχυποψίας. Λέμε, ” σήμερα οι άνθρωποι δεν κρατούν το λόγο τους, δεν έχουν “μπέσα”, “κανείς δεν νιάζεται για τους άλλους, δεν υπάρχει φροντίδα”. Και η ψυχή μας γεμίζει θλίψη.
Κάποτε οι άνθρωποι έχτιζαν ένα εαυτό γύρω από τις σχέσεις και την κοινότητα, την συνύπαρξη με τους άλλους Τώρα, ο καθένας τις χτίζει γύρω από το Εγώ του.
Ισως κάτι καλό- ίσως- να προκύψει από την κρίσιμη οικονομική κατάσταση της χώρας μας. Χωρίς αυτό να σημαίνει παραίτηση από την ευδαιμονία που το Κράτος μας οφείλει, μάλλον θα χρειασθεί να αναθεωρήσουμε τις κατασκευασμένες από τον καταναλωτισμό κοινωνικές ταυτότητες. Απέτυχαν, όπως φαίνεται, να νοηματοδοτήσουν

ΣΧΕΣΕΙΣ

Πολλές φορές, με μια πρόχειρη ματιά, φαίνεται ότι ο σύντροφός μας είναι αυτός που μας προκαλεί άγχος, θυμό, στενοχώρια ή λύπη. Είναι αυτός και μόνο αυτός που κρατά τη χαρά μας, είναι αυτός που την εμποδίζει. « Με θυμώνεις», « με νευριάζεις» και άλλα παρόμοια.
Είναι αλήθεια ότι το ερέθισμα , δηλαδή η συμπεριφορά, προέρχεται από κάποιον εκεί έξω και εν προκειμένω τον σύντροφό μας. Αυτό είναι ένα αληθινό γεγονός, ο σύντροφός μας συμπεριφέρθηκε ή είπε κάτι που μας εξαγρίωσε.

Δεν είναι τα γεγονότα αλλά οι σκέψεις η συναισθηματική επένδυση που κάνουμε γύρω από αυτά.
Με λίγα λόγια, η συναισθηματική μας αντίδραση είναι ανάλογη με την ερμηνεία που κάνουμε που κι αυτή με τη σειρά της είναι συνάρτηση προσωπικών παραγόντων, όπως είναι η αυτοεκτίμηση, οι αντιλήψεις, οι προκαταλήψεις κλπ.:

• Ο σύντροφός μου με επαινεί μπροστά στους φίλους μας για την μαγειρική μου κι εγώ θυμώνω
( μειωμένη αυτοεκτίμηση και πιθανή ερμηνευτική σκέψη: δεν βρίσκει τίποτε καλό σε μένα παρά μόνο το φαγητό, αυτό μόνο τον ενδιαφέρει, βολεμένος είναι)

• Ο σύντροφός μου με επαινεί μπροστά στους φίλους μας για την μαγειρική μου κι εγώ χαίρομαι πάρα πολύ ( καλή αυτοεκτίμηση και πιθανή ερμηνεία: δεν θαυμάζει μόνο τα επαγγελματικά μου προσόντα, απολαμβάνει και τα μαγειρικά μου ταλέντα μου)

Ασφαλώς οι ερμηνείες είναι βολικές, διευκολύνουν τις συναλλαγές μας, μας δείχνουν τί είναι κατάλληλο ή ακατάλληλο για τις σχέσεις μας, όμως υπάρχει ένα μεγάλο… αλλά.

Οι προκαταλήψεις, οι προσωπικές εμπειρίες, οι αντιλήψεις , η ανατροφή, η αυτοεκτίμηση κλπ οδηγούν σε λανθασμένες ερμηνείες. Αυτές οι ερμηνείες είναι αυτόματες, δεν κάνουν ορατή την ύπαρξή τους παρά μόνο αν τις ψάξουμε. Γι αυτό χρειάζεται να τις αντιμετωπίζουμε όχι μόνο με επιφύλαξη αλλά να σταματούμε την αυτόματη διαδικασία συναισθηματικής εκπυρσοκρότησης για να τις φέρουμε στο συνειδητό μας, να σκεφθούμε αν είναι λογικές και ρεαλιστικές. Και πάντα υπάρχει η ευκαιρία να ρωτήσουμε τον σύντροφό μας « τί θέλεις να πεις;» πριν τρέξουμε να τον ερμηνεύσουμε.

ΣΥΖΥΓΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

Κάθε οικογένεια έχει τον δικό της τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας. Εκείνη ορίζει το ρόλο που θα διαδραματίζουν τα μέλη της. Αυτό αποτελεί μια προσωπική κληρονομιά που ακολουθεί κάθε μεμονωμένο άτομο στη δημιουργία των μετέτπειτα συντροφικών σχέσεών του. Ο Ερικ Μπερν ασχολήθηκε ιδιαίτερα με τους ρόλους που υιοθετεί κάθε άνθρωπος στην αλληλεπίδραση του με τους άλλους και η θεωρία του έμεινε γνωστή ως «συνδιαλλακτική ανάλυση». Ως συναλλαγή ο Μπερν ορίζει τη μονάδα της κοινωνικής αλληλεπίδρασης. Υπάρχει το ερέθισμα που προκαλείται από το ένα άτομο και η αντίδραση που ακολουθεί από το άλλο. Τρεις πιθανοί ρόλοι (καταστάσεις του εγώ) μπορεί να υιοθετηθούν στη διαδικασία αυτής της συναλλαγής. Αυτοί είναι ο γονέας, το παιδί και ο ενήλικας.

Ο γονέας σχετίζεται με αναμνήσεις των πρώτων πέντε ετών ζωής που αφορούν εξωτερικά γεγονότα, έτσι όπως αυτά έγιναν αντιληπτά. Αυτές οι αναμνήσεις στην πλειοψηφία τους αφορούν πράξεις των γονέων. Ο γονέας, λοιπόν, είναι μια κυριαρχική φιγούρα που θέλει να παίρνει αποφάσεις για τους άλλους. Επιθυμεί να ελέγχει τον σύντροφο του και να του δίνει οδηγίες για το πώς να δράσει. Παράλληλα, ασκεί κριτική στις πράξεις που δε συμφωνούν με τις δικές του αντιλήψεις, εμποδίζοντας το σύντροφο να αυτονομηθεί. Νιώθει ότι τον έχει υπό την προστασία του.

Το παιδί αφορά τις αναμνήσεις των πέντε πρώτων ετών της ζωής, αλλά όχι για τα ίδια τα εξωτερικά γεγονότα, αλλά για τα συναισθήματα που προκάλεσαν στο παιδί εκείνη την περίοδο. Το παιδί έχει την τάση να εξαρτάται από τους άλλους και χρειάζεται την καθοδήγησή τους. Μπορεί να έιναι υπάκουο και να συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις των άλλων ή επαναστατημένο και να αντιδρά σε αυτές.

Από την άλλη πλευρά ο ενήλικος αποτελεί την τελευταία κατάσταση του εγώ. Όταν το παιδί είναι ενός έτους αρχίζει να εκδηλώνει κινητική ικανότητα και καταλαβαίνει ότι μπορεί να ασκεί έλεγχο στα αντικείμενα γύρω του. Ο ενήλικος μπορεί να εκτίμησει διαφορετικά, πέρα από αυτά που έχει παρατηρήσει (γονέας) ή αισθανθεί (παιδί). Αυτός έχει την ικανότητα να αντλεί δεδομένα από την κατάσταση του γονέα, του παιδιού και τα εξωτερικά ερεθίσματα και μετά να παίρνει αποφάσεις. ΄Ετσι είναι ελεύθερος και ικανός να σχηματίζει τη δική του γνώμη, έχοντας φιλτράρει τα δεδομένα.

Ο ιδανικός ρόλος για το ίδιο το άτομο ως οντότητα, αλλά και ως μέλος της σχέσης είναι αυτός του ενήλικου. Πολλές φορές στη διάρκεια της ζωής μας υιοθετεί κανείς ακατάλληλους ρόλους, προσωρινά και όταν δεν προσβάλλει τον άλλο. Για παράδειγμα, όταν μια γυναίκα υιοθετεί το ρόλο της μητέρας, επειδή ο σύντροφος της βρίσκεται σε στιγμή πόνου ή θλίψης. Όταν, όμως μπαίνουμε στο ρόλο συνεχώς προκαλούμε σύγχυση στη σχέση και μπορεί να αναγκάσουμε το σύντροφο μας να αφήσει κι αυτός το ρόλο του ενήλικου.

Ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της θεωρίας του Μπερν είναι το πώς ο ρόλος που υιοθετεί ο κάθε σύντροφος επηρεάζει τον άλλο. Η πιο απλή συναλλαγή είναι μεταξύ δυο ενηλίκων, οπού υπάρχει αρμονία και συνεργασία. Άλλη μια απλή συναλλαγή είναι αυτή γονέα-παιδιού. Ο γονέας είναι κυριαρχικός και το παιδί υιοθετεί τη στάση του θύματος που ικανοποιεί τις απαιτήσεις του γονέα, κυρίως λόγω της εξάρτησης που νιώθει από αυτόν. Ακόμα και αυτή η συναλλαγή είναι συμπληρωματική και μπορεί να χαρακτηριστεί λειτουργική αν ο κάθε συντροφός μπαίνει στους ρόλους γονέα-παιδιού με δική του βούληση και όχι αναγκαστικά.

Οι υπόλοιποι συνδυασμοί μεταξύ των καταστάσεων του εγώ οδηγούν σε σύγκρουση καθώς δεν είναι συμπληρωματικοί. Για παράδειγμα, όταν ο ένας σύ ντροφος είναι ενήλικας και εκφράζει ξεκάθαρα μια ανάγκη του, αν έχει απέναντί του ένα παιδί εκείνο όχι απλά δεν θα την καταλάβει, αλλά θα εκφράσει και ένα (συνήθως αρνητικό) συναίσθημα γύρω από αυτήν. Επίσης, ο γονέας δεν μπορεί να συμβιώσει αρμονικά με έναν ενήλικο, καθώς ο δεύτερος δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του πρώτου και να του δώσει τον κυρίαρχο ρόλο στη σχέση. Έτσι, ο ένας σύντροφος αποφεύγει τον άλλο και δημιουργούνται προβλήματα στη σχέση.

Για το ρόλο που θα επιλέξει κάθε άτομο παίζουν σημαντικό ρόλο οι εμπειρίες των πρώτων χρόνων της ζωής αλλά και τα βιώματά του μέσα στην οικογένεια και το εξωτερικό περιβάλλον. Ο ρόλος που τελικά υιοθετείται δε φαίνεται μόνο από τα λεκτικά μηνύματα, αλλά και από τα μη λεκτικά, όπως ο τόνος της φωνής, η ένταση, οι εκφράσεις του προσώπου, οι κινήσεις του σώματος.

Το να γνωρίζει κανείς το ρόλο που υιοθετεί σε μια σχέση είναι πολύ σημαντικό και στη θεραπεία ζεύγους, όπου υπάρχει αλληλεπίδραση αλλά και στην ατομική θεραεπία και αυτογνωσία του ατόμου. Μας ενδιαφέρει όσον αφορά την επιλογή του συντρόφου, τις πιθανές αιτίες διατήρηση μιας δυσλειτουργικής σχέσης, τις εμπειρίες ζωής που έπαιξαν ρόλο στη διαμόρφωση του ρόλου, αλλά και τη δυνατότητα υιοθέτησης του ρόλου του ενήλικου, που θεωρείται η ιδανική κατάσταση.

ΨΕΜΑΤΑ

Tο ψέμα έχει τη δύναμη να εισβάλει στη ζωή μας για πολλούς και διαφορετικούς λόγους. Και δυστυχώς όλοι έχουμε πολλές φορές δεχτεί ή πει ψέματα, σε κάποιες από αυτές τις περιπτώσεις ίσως με οδυνηρές συνέπειες.

Υπάρχουν διαβαθμίσεις στα είδη των ψεμάτων που λέμε, από τα γνωστά ‘’αναγκαστικά’’ ψέματα, που χρησιμοποιούμε για να μην στενοχωρήσουμε τους γύρω μας ή για να μην εκτεθούμε μέχρι τη μυθομανία.

Αυτή η τελευταία κατάσταση κρίνεται από τους ειδικούς σε αρκετές περιπτώσεις παθολογική, καθώς σημαίνει πως ένας άνθρωπος έχει στήσει ολόκληρη τη ζωή του πάνω σε ψέματα, που πολλές φορές δεν είναι καν απαραίτητα και αφορούν ασήμαντες λεπτομέρειες.

«Το πλέον ανησυχητικό σημείο στη μυθομανία δε, είναι πως ο μυθομανής, δεν ξεχωρίζει πια την πραγματικότητα από εκείνη που έχει ο ίδιος στήσει», επισημαίνει η Νέλλη Θεοδοσίου, ψυχολόγος.

Πέρα όμως από αυτή την ακραία κατάσταση, στην καθημερινή ζωή ένας από τους κυριότερους λόγους που λέμε ψέματα είναι η ανασφάλεια που νιώθουμε και η χαμηλή μας αυτοεκτίμηση.

«Το ψέμα μπορεί να λειτουργήσει σαν ένα κάλυμμα που πολλές φορές το χρησιμοποιούμε για να σκεπάσουμε τα κομμάτια του εαυτού μας που δεν μας αρέσουν, που μας κάνουν να αισθανόμαστε άσχημα», τονίζει η κ. Θεοδοσίου.

«Αυτά τα κομμάτια μπορούν να αφορούν είτε υλικά αγαθά είτε ικανότητες που μπορεί να προφασιστούμε ότι διαθέτουμε, ενώ πολλές φορές φτάνουμε στο σημείο να παριστάνουμε εξ ολοκλήρου πως είμαστε ένας άλλος άνθρωπος. Σε κάποιον τρίτο αυτά τα ψέματα μοιάζουν χωρίς νόημα, όμως για κάποιον με βαθιές ανασφάλειες, είναι απαραίτητα.

Χωρίς ψέματα νιώθει πως δεν είναι αρκετά έξυπνος, ενδιαφέρον, σημαντικός, για να ασχοληθεί κάποιος μαζί του και να τον αγαπήσει».

Πολλές φορές πέρα από τις ερωτικές σχέσεις εξίσου αγχωτικό είναι να βρούμε μια παρέα να μας δεχτεί και να μας κάνει μέρος της.


Εκεί τα ψέματα που λέγονται έχουν σκοπό να εντυπωσιάσουν, όπως σε μια εφηβική συντροφιά ή να κολακεύσουν, όπως στην περίπτωση φιλικών σχέσεων στο χώρο της εργασίας ή του κοινωνικού μας πλαισίου.

Σε κάθε περίπτωση το ψέμα καλύπτει ένα κενό. Κενό στην ψυχή που εμφανίζεται ως φόβος, έλλειψη θάρρους, έλλειψη πίστης στον εαυτό μας και στις δυνάμεις μας.

Σκέψεις όπως "δεν θα τα καταφέρω με αυτή τη δυσκολία", "δεν είμαι αρκετά ικανός για να πάρω αυτή τη θέση" ή "αν καταλάβει ποιος είμαι πραγματικά, μήπως θα με αφήσει;" συχνά βασανίζουν το μυαλό μας και όταν δεν μπορούμε να τις ελέγξουμε καταφεύγουμε στην εύκολη λύση του ψέματοs
Τα μαθήματα θαυμάτων μας βοηθούν να ξεπερνάμε αυτές τις ψυχολογικές καταστάσεις το παρακάτω μάθημα ειναι ένα μόνο μικρό δείγμα. Παρακαλώ διαβάστε το.

http://www.facebook.com/l.php?u=http%3A%2F%2Ftruthseeker-christina.blogspot.com%2F2010%2F04%2F107.html&h=e1e9c